Muzeum w Lesjöfors

Szwedzi już w XVIII wieku zaczęli się interesować swoim dziedzictwem kulturowym. Z początku tego typu zainteresowanie ograniczało się do folkloru wiejskiego. Artur Hazelius założył w 1891 roku pierwszy na świecie skansen usytuowany na wyspie Djurgården w centrum Sztokholmu. W 1908 roku Gustaw Ankarcrona malarz rodem z Jönköpingu zafascynowany wiejskimi tradycjami Dalarny zakupił gospodarstwo Holen w Tällbergu i założył tam pierwszy hembygdsgård czyli coś pośredniego między lokalnym domem kultury a muzeum etnograficznym. Dziś tego typu placówek jest w Szwecji około 1400. Oprócz gromadzenia starych przedmiotów użytkowych, ozdób i rozmaitych świadectw minionych czasów organizują ludowe festyny i w sposób czynny włączają się w kształtowanie lokalnych społeczności, ochronę środowiska oraz planowanie przestrzenne na niskim szczeblu. Dziedzictwo ziemi rodzinnej pełni ważną role w wychowaniu młodego pokolenia, daje bezpieczeństwo i korzenie, poczucie przynależności do wspólnoty i wyzwala patriotyzm. Nie bez powodu rozwój tego typu towarzystw nastąpił po rozpadzie unii z Norwegią w 1905 roku, kiedy Szwecja chyba ostatecznie zrezygnowała z aspiracji imperialnych skupiając się na rozwoju własnego podwórka. Opisane muzeum nie jest klasycznym hembygdsgårdem, wiejskim domem z dołączonymi do niego ewentualnie kilkoma innymi zabudowaniami o charakterze gospodarczym. Ale tematyka wystawy jak najbardziej odpowiada tej idei. Zorganizowane zostało w latach 1990-1992 w starych budynkach fabrycznych odzwierciedlających przemysłowe dziedzictwo miejsca. Pomysłodawcą i założycielem ekspozycji jest artysta fotografik Lars Eric Vänerlöf, który w ten sposób zrealizował jedna ze swoich pasji życiowych. Przewodzi on też stowarzyszeniu Rikoschetten posiadającym formalną władzę nad placówką.      
Lesjöfors to niewielka przemysłowa osada w gminie Filipstad zagubiona w lasach prowincji Värmland. Jej historia jest generalnie podobna do większości tego typu miejscowości na obszarze Bergslagenu. Górnictwo i hutnictwo stało się głównym, choć nie jedynym zajęciem miejscowej ludności. Zakład przemysłowy powstał już w XVII wieku. Najpierw był to opalany węglem drzewnym wielki piec do wytopu żelaza, nieco później powstała też mechaniczna kuźnia. W 1813 roku zakłady zostały zakupione przez przemysłową familię Gustawa Ekmana. Potrafił on utrzymać rentowność przedsięwzięcia wdrażając do działania technologie umożliwiające produkcję stalową przy użyciu węgla drzewnego, którego w Szwecji było pod dostatkiem w odróżnieniu od węgla kamiennego, który stosowany był w tym czasie w hutach brytyjskich. W 1867 roku powstała spółka akcyjna Lesjöfors AB - początek koncernu, posiadającego dzisiaj zakłady i przedstawicielstwa w kilkudziesięciu krajach świata, m.in. USA, Niemczech, Kanadzie i Chinach. W Polsce też istnieje jego agenda znajdująca się w Świdnicy na Dolnym Śląsku. Co prawda miejscowa fabryka miała bardzo szeroki asortyment około 800 rozmaitych wyrobów, to jednak koncern jest dzisiaj znany głównie jako dostawca sprężyn przemysłowych. Część ekspozycji muzeum w Lesjöfors związana jest oczywiście z fabryką i jej wyrobami, przeważająca większość dotyczy jednak życia mieszkańców i historii samej miejscowości. Wystawa podzielona jest na kilka działów w których królują rozmaite eksponaty a całości wrażenia dopełnia oprawa multimedialna w postaci filmu dokumentalnego, autentycznych nagrań lub klipu muzycznego. Dla przykładu fragment poświęcony leśnictwu ilustrowany jest czarno-białym filmem Skogen - sveriges gröna tröja z 1951 roku a zbiór eksponatów ukazujący dawną miejscowość uzupełniają autentyczne nagrania ulicznych rozmów. Fragmenty ekspozycji poświęcono też szkolnictwu, życiu religijnemu czy sportowi. Lesjöfors znany był ze swojej drużyny bandy (gra podobna nieco do hokeja na lodzie) zwanej "Baronami z Värmlandu", która w latach 60-tych i 70-tych świeciła sukcesy w ligowej rywalizacji. Odtworzono dawną szkolną klasę, mieszkanie robotnika fabryki a nawet symboliczny plac targowy w centrum osady z nieodłączną pompą strażacką oraz benzynowym dystrybutorem. Ciekawym fragmentem muzeum jest miejsce zwane "kącikiem Hylanda" (Hylands Hörna). Nawiązuje ono nazwą i tematyką do popularnego w latach 60-tych, 70-tych i 80-tych ubiegłego wieku programu telewizyjnego w którym występowały rozmaite znane postacie w nietypowych dla siebie rolach. Premier Tage Erlander w jednym z odcinków opowiadał o prowincji Värmland z której się wywodził (urodził się w Ransäter oddalonym o jakieś kilkadziesiąt kilometrów na zachód od Lesjöfors). Gitarzysta Gunde Johansson śpiewa i opowiada zabawne historyjki, pojawia się też Selma Lagerlöf i jej przyjaciółka Thyra Freding. Sławne postacie ukazano przez pryzmat plotki i anegdoty. Muzeum zlokalizowane jest w dawnych budynkach fabrycznych. Sala konferencyjna mieści się np. w starym magazynie węglowym zwanym po szwedzku kolhus. Już sama budowla jest dość sporym ewenementem. Niewiele tego typu składów zachowało się w pełnym stanie do dzisiejszych czasów w całej Szwecji. Może najbardziej znanym jest obecny budynek teatru w Hällefors. Część ekspozycji znajduje się na zewnątrz budynku na dawnej rampie kolejowej. Są to zazwyczaj fragmenty przemysłowej maszynerii oraz rozmaite oryginalne i dość horrendalne wyroby miejscowej stalowni. Muzeum w Lesjöfors oferuje klimatyczną wycieczkę w przeszłość. Historia nie jest tutaj ukazywana przez pryzmat przełomowych wydarzeń, ale przez wizerunek codzienności. To chyba sprawia, że jest tak popularne wśród zwiedzających.

Adres muzeum: Kanalvägen 1, 68096 Lesjöfors. Telefon kontaktowy: 059 03 11 22, e-mail: info@lesjoforsmuseum.se, strona web: http://www.lesjoforsmuseum.com   
Bilety wstępu 50 SVK, otwarte w sezonie letnim od poniedziałku do piątku od 10.00 do 16.00, poza sezonem we wtorki, czwartki i soboty od 12.00 do 17.00 

Budynki muzealne

Archiwalne zdjęcie z lat 60-tych

 

Wnętrze muzeum

                 

Archipelag Karlshamnski

W okolicach Karlshamnu bałtyckie wybrzeże Szwecji zaczyna przybierać postać strefy pełnej skalistych wysepek. Obecnie żadna z 270 wysp archipelagu nie jest zamieszkana przez cały rok, choć na wielu z nich znajdują się sezonowe domy a jeszcze do niedawna na największej z nich Tärnö istniała populacja około 250 stałych mieszkańców. Karlshamnskie szkiery to dogodny cel jednodniowej wycieczki statkiem żeglugi przybrzeżnej lub własną łodzią. Oferują rozległe widoki na morze, idylliczne zatoczki, przyjemne lasy i łąki pełne miejsc dogodnych na piknik. Owiane mgłą brzegi pełne są również historycznych śladów osadnictwa, legend i niewyjaśnionych do dziś wydarzeń z przeszłości. 

Twierdza Kastellet

Frisholmen (Kastellet, 1)

Ta położona najbliżej Karlshamnu skalista wysepka u ujścia Mieån w 1675 roku została silnie ufortyfikowana, stanowiąc ważny punkt oporu przeciwko inwazji duńskiej. Przynajmniej kilkukrotnie miały tu miejsce walki miejscowego kontyngentu z atakującymi od strony morza sąsiadami zza Öresundu. Twierdza była kilkukrotnie wzmacniana a w późniejszych czasach pełniła także rolę więzienia. Tutaj przetrzymywano m.in. Vitusa Anderssona - niefortunnego właściciela wyspy Trösö (Karlskrona), który nie chciał się pogodzić z wywłaszczeniem i budową na terenie jego posiadłości królewskiego portu wojennego. Po 1865 garnizon ostatecznie opuścił wyspę a niedługo potem została ona wykupiona od wojska i przekazana miastu jako zabytek i patriotyczna pamiątka. W 1975 roku wybudowano tu niewielką kaplicę wg planów pochodzących jeszcze z XVIII w. Frisholmen stała się popularnym miejscem ślubów. Od 1989 roku na wyspie odbywają się także przedstawienia półamatorskiego teatru Smedjan. W najwyższym punkcie znajduje się drewniana wieżyczka triangulacyjna. 

Latarnia morska na Tärnö

Tärnö

Położona najbardziej na południe i zarazem największa wyspa archipelagu. Zamieszkana zapewne od XVI wieku, ale już wcześniej przebywali tu wikingowie o czym świadczy odkrycie srebrnego skarbu w okolicy dawnej szkoły po północnej stronie lądu. Inny skarb miał się ponoć znajdować w skałach zwanych smoczym grobem na południowym wybrzeżu. Kiedyś w czasie burzy rozbił się tam statek handlowy a kapitan nie chcąc postradać cennego towaru przeniósł go na ląd i ukrył. Do tej pory udało się tam jednak odnaleźć tylko jedną szwedzką pięciogroszówkę. Najwyższym wzniesieniem wyspy jest wzgórze Drakaberget po południowej stronie. Według legendy zamieszkiwał tu latający smok, który zakończył swój żywot koło latarni morskiej na Hanö. Po prawdzie i na Tärnö funkcjonuje niewielka ośmioboczna latarnia morska (2), która jest najstarszą wciąż działającą tego typu budowlą drewnianą w Szwecji. Światło znajduje się jakieś 31 m nad poziomem morza i zmienia kolor na biały, czerwony lub zielony. Na wschodnim wybrzeżu w latach 40-tych miało miejsce tajemnicze paranormalne zjawisko. W czasie kilku kolejnych nocy obserwowano dziwną postać pojawiającą się na wybrzeżu z wielką czerwoną latarnią. Nigdy nie odnaleziono tam żywej osoby i de facto nie wyjaśniono tego fenomenu, chociaż starano się go wytłumaczyć przyrównując do błędnych ogników z bagien. Jeden z dziennikarzy na pytanie czemu nie zbadano dokładniej tego terenu odpowiedział wróżąc z tabakiery, że "wyjaśnienie tej sprawy  wymagało bez wątpienia światła dziennego". Większość obszaru wyspy objęta jest ochroną w rezerwacie przyrody. Z pomników natury warto wymienić duży głaz zwany Uddagubben z rysą w kształcie ludzkiego uśmiechu stojący na południowym cyplu, a także wiekowy dąb Fiskegökeken (3) zachowany jako znak żeglugowy na zachodnim wybrzeżu w czasach kiedy większość miejscowych lasów wykarczowano do budowy statków. Przystań znajduje się w północnej części wyspy. Obok znajduje się jedyny na całym archipelagu kiosk spożywczy Laxboden otwarty w miesiącach letnich. W pobliżu jest także najstarsza studnia na wyspie zwana Abrans Brunn dawniej używana do pojenia bydła. 

Harö
Porośnięta tylko skupiskami krzewów bezludna wyspa (brak źródeł wody) do dziś jest własnością armii szwedzkiej. Znajduje się tutaj ćwiczebna strzelnica. Na wygładach przy wschodnim brzegu odsłaniają się diabazy. Zakaz cumowania.

Joggesö
Położona w środkowej części archipelagu wyspa w XIX wieku stała się własnością hrabiego Mörnera z Eriksbergu. W początkach XX wieku powstała tutaj stocznia budująca rybackie kutry. Do dziś znajduje się tutaj jeden z pierwszych motorowych trawlerów z iskrowym zapłonem wykorzystywany do wycieczek po akwenach archipelagu.  W początku lat 60-tych ubiegłego wieku zakład przeniesiono na stały ląd do Vägga pod Karlshamnem.
Centrum konferencyjne Gullkråkan oferuje noclegi maksymalnie dla 10 gości z całodobowym wyżywieniem w cenie 1100-1400 SVK za osobę. Możliwość korzystania z sauny. Wynajem kajaków i łodzi. Kursy wędkarstwa, wycieczki przyrodnicze. Kontakt telefoniczny: 070 157 83 01, e-mail: info@gullkrakan.se

Bockö i Mjöö
Dwie wyspy położone we wschodniej części archipelagu tworzą od 1975 rezerwat przyrodniczy z ostoją ptactwa wodnego. Wyspy są niezamieszkane, ale w przeszłości na Bockö żył rybak Anders Svensson zwany "ojcem archipelagu", ponieważ kilkunastu jego potomków mieszkało potem na różnych wyspach wokoło. W krajobrazie szkieru charakterystyczne są liczne spękania powierzchni skalnej formujące głębokie rozpadliny. Podłoże zbudowane z diabazów odznacza się bogatszą florą. Na wiosnę licznie zakwitają drzewa i krzewy takie jak czeremcha, jarząb szwedzki, jarzębina, grusza polna czy bez lilak. Zachowały się ślady dawnego osadnictwa w postaci kamiennych murków i zagród. W południowo-zachodniej części Bockö fundamenty okrągłego domu. Na najwyższym wzniesieniu znak sygnalizacyjny.   

Ekö (4)
Nazwa wyspy pochodzi od dębów, które do dzisiaj porastają łagodne wzgórza. Wyspa zamieszkana była od końca XVI w. Zachowało się imię i nazwisko pierwszego osadnika Tygge Truedsson. Obecnie jest tu kilkadziesiąt starych domów funkcjonujących jako letnie apartamenty.

Hallö (5)
Krajobraz wyspy charakteryzują płaskie wzgórza. Była zamieszkana od XVI wieku, ale w 1711 została prawie całkowicie wyludniona po przejściu zarazy. W późniejszych latach osiedlali się tutaj przemytnicy. Na północnym krańcu wyspy w dużym żółtym domu mieszkał Gustaf Sandström - daleki kuzyn Alice Tegnér. Często wyprawiał się na Bornholm w rozmaitych "interesach". W 1930 roku populacja wyspy była na tyle duża, że otwarto tutaj szkołę podstawową, której budynek zachował się do dzisiaj. Większość istniejących dziś posesji ma charakter prywatny i nie jest wynajmowana letnikom.

Fölsö
Bezludna wyspa na południe od Hallö ze skalistym północno-wschodnim brzegiem. Z dawien dawna wykorzystywana jako pastwisko dla owiec. Obecnie rezerwat przyrodniczy. Ciekawa flora i fauna. Morskie ptaki, rozmaite gatunki motyli. Ścieżka spacerowa przecina środek wyspy. Punkty widokowe. Kilka miejsc do odpoczynku. Toaleta.

Mulö
Ta niewielka wysepka  w zachodniej części archipelagu dość późno została skolonizowana. Według starych podań w średniowieczu panował tutaj książę, który zginął podczas morskiej potyczki.

Östra i Västra Bockö
Dwie wyspy rozdzielone cieśniną Ideholmssundet ze znakiem sygnalizacyjnym umieszczonym na dużym głazie. W XIX wieku mieszkał tu szyper, który pilotował statki przez trudny nawigacyjnie akwen. Z dawien dawna wyspy należały do dóbr hrabiów na Eriksbergu, stąd też zachodni cypel Västra Bockö nazywany jest przylądkiem hrabiny.

Klify na Tjärö

Tjärö
Znajdująca się najbardziej na wschodzie wyspa archipelagu leży w głębokiej zatoce wcinającej się w ląd Blekinge na wschód od Mattvik. Zwana jest ona niezbyt poprawnie fiordem. Stosownie do tej nazwy powierzchnia wyspy jest skalista i pagórkowata. Letnia osada znajduje się w części północnej, południowy fragment porośnięty jest w przeważającej części lasem. Osadnictwo na Tjärö istniało już w czasach prehistorycznych. Z XVII-wiecznych dokumentów wynika, że ziemia ta była własnością korony. Mieszkało tutaj kilka rodzin rybackich. Stara wioska z czerwonymi domkami została wykorzystana jako osada turystyczna administrowana przez Svenska Turistförening (STF). Część z budynkow została przeniesiona z innych wysp oraz stałego lądu. Rezerwat przyrody. Dwie ścieżki turystyczne (znakowana żółto na południu i znakowana niebiesko na północy) prowadzą na spektakularne klify oraz przez stary kompleks leśny. W północno-wschodniej części wyspy zaciszna zatoka Ällingaviken (6) z widokiem na inne szkiery. W otoczeniu sielskie łąki i stare dąbrowy. Dalej na północy przylądek Nabben z niewielkimi wychodniami skalnymi nad samą wodą. Kąpielisko. Wyższe 13-metrowe urwiska znajdują się w części południowej na plaży zwanej Pellakroken (7). Przystań statków białej floty oraz marina jachtowa.
Nocleg w kilkunastu drewnianych domkach z XIX wieku. Zróżnicowany standard. Kąpielisko. Wypożyczalnia sprzętu wodnego. Wspólna sauna na tratwie pływającej przy przystani. Kuchnia polowa. Ceny od 475 SVK za osobę. Szczegóły pod numerem telefonu:  045 46 00 63, e-mail: info@tjaro.com          

Wzdłuż Mörrumsån i Mieån

Wycieczka do wnętrza Blekinge - pozwala zapoznać się z wyższymi poziomami morfologicznymi regionu. Prowadzi wzdłuż dwóch najważniejszych rzek płynących w okolicach Karlshamnu. Po drodze liczne rezerwaty przyrody i zabytki przemysłowe. Mörrumsån od źródeł do ujścia ma 186 km długości. Zwany jest potocznie rzeką łososiową, ponieważ połowy tej ryby już od średniowiecza stały się głównym zajęciem miejscowej ludności. Znany jest dokument sporządzony w 1231 roku za czasów króla duńskiego Waldemara II opisujący metody odławiania narybku. Nad brzegami zachowały się tradycyjne pomosty i pułapki wykorzystywane przez dawnych rybaków. Zapoznać się z nimi można podążając pieszym lub rowerowym szlakiem turystycznym Laxaleden z Elleholm do Hovmansbygd. Obecnie wzdłuż cieku uprawiane jest na dużą skalę wędkarstwo sportowe. Mieån wpada do Bałtyku w Karlshamn. Jest rzeką krótszą i węższą (mierzy około 47 km długości), ale równie istotną dla gospodarki regionu. Långasjön powyżej Asarum to rezerwuar wody pitnej dla aglomeracji Karlshamnu. W górnym biegu rzeka przepływa przez osobliwe okrągłe jezioro Mien o ciekawej genezie. 

Z Mörrum jedziemy na północ w kierunku Svängsty. Najkrótsza trasa prowadzi zachodnim brzegiem rzeki Mörrumsån przez Tången. Wariantem dojazdu jest droga w kierunku Gungvala po wschodniej stronie rzeki. Po drodze miniemy pole golfowe a w lasach na wschód od rzeki jeden z najwyższych szwedzkich masztów telewizyjnych (1) mierzący 335 m. 

[3 km] Po prawej wieś Vittskövle. Dolina rzeki zwęża się tutaj meandrując wokół porośniętych lasem pagórków.  Na południu wyraźny stożek napływowy. Podwieszane drewniane mostki przez rzekę. Resztki dawnego młyna. Ruiny fabryki skrobi. Na wschodnim brzegu rezerwat przyrodniczy Hönebyggets. Liczne źródła przykorytowe. W lesie łęgowym powszechnie rośnie turzyca (Carex remota). Spotyka się też paproć  - długosz królewski (Osmunda regalis). Rzadkie gatunki porostów oraz grzybów np. soplówka bukowa (Hericium coralloides) zwana w Szwecji grzybem koralowym, gdyż kształtem i kolorem przypomina nieco znane z tropików podwodne kolonie.

[5 km] Tången. Na prawo od drogi Ekeberg - ośrodek jazdy hippicznej. Dalej droga wiedzie lasem zostawiając po prawej wzgórze Kattberget ze śladami dawnych budynków rolniczych i magazynów wojskowych.

[7 km] Faråkra. W prawo do centrum Svängsty. Prosto obwodnica miejscowości. 

Muzeum Abu Garcia w Svängsta

[8 km] Svängsta. Duża osada przemysłowa nad rzeką Mörrumsån znana dawniej z fabryki zegarków kieszonkowych Halda założonej przez Henninga Hammarlunda w 1887 roku. Obecnie zakład w nawiązaniu do lokalnego popytu prowadzi produkcję wędkarskich kołowrotków pod marką Abu Garcia. W oryginalnym budynku wytwórni mieści się zajmująca wystawa dawnych i nowych wyrobów: chronometrów, maszyn do pisania oraz sprzętu wędkarskiego wraz z linią produkcyjną i dużą liczbą rozmaitych przynęt, haczyków, błystek itp. 

Holländarevägen 86. Otwarte w tygodniu między 13.00 a 16.00 a w soboty między 10.00 a 13.30. Rezerwacja przewodnika pod telefonem 070 343 41 57.

Nieopodal naprzeciwko dzisiejszego zakładu w czerwonym parterowym domku mieści się natomiast niewielkie muzeum szkolne Möllegårdens (2). To najstarszy budynek szkolny w gminie Karlshamn i zgromadzono tu eksponaty pochodzące z różnych placówek edukacyjnych w regionie. Stare podręczniki, lektury i pomoce uczniowskie. 

Otwarte w lipcu i sierpniu w niedziele od 14 do 17 lub po wcześniejszej rezerwacji. Wstęp 10 SVK. Telefon kontaktowy: 076 879 63 33.

W dolnej części osady kościół a w zasadzie drewniany dom parafialny z dużą salą liturgiczną. Zbudowany w 1932 roku przeszedł gruntowny remont w latach 60-tych ubiegłego wieku. Uzyskał wtedy m.in. ceramiczne tło ołtarza ze scenami ze Starego i Nowego Testamentu. Nad samą rzeką skromny park. Kilka pomnikowych dębów. W południowej dzielnicy Marieberg działa elektrownia wodna należąca wcześniej do  kompleksu dawnej fabryki tekstyliów i dywanów Wahlqvistska Verket. 

Przy głównej szosie stacja benzynowa z szyldem Frendo. Po drugiej stronie rzeki w Öjavad samoobsługowa stacja OKQ8 z promocyjnymi cenami. 

Droga 126 przekracza w Svängsta rzekę i biegnie dalej jej zachodnim brzegiem. Dalej można jechać także prosto docierając do trasy głównej w Åkeholm. Ten drugi wariant biegnie z widokiem na szeroko rozlaną Mörrumsån, która od tego odcinka w górę objęta jest ochroną rezerwatową.

[12 km] Åkeholm. Łączą się tutaj dwa szlaki turystyczne Laxaleden i Blekingeleden i wspólnie prowadzą dalej w górę rzeki piękną drogą leśną od 1954 zwaną Kungavägen, kiedy to w ramach pierwszej podróży po objęciu tronu przebył ją król Gustaw Adolf VI. Z tego powodu jest to dość istotne miejsce pod względem logistycznym. Parking. Poniżej mostu ceglane budynki dawnej fabryki odzieżowej Karlshamn Yllefabrik (3) zamkniętej w 1966 roku. Znana była z produkcji umundurowania dla wojska. Powyżej zakładu kilka ciekawych willi z początku XX wieku oraz dawna stacja kolejowa na linii Karlshamn-Vislanda.

Ebbemala Bruk

[17 km] Hemsjö. Przed miejscowością wyrównawczy zbiornik wodny tutejszej elektrowni. Droga nr 126 opuszcza w tym miejscu dolinę Mörrumsån prowadząc dalej na północ w kierunku Ryd.  

7 km w tamtym kierunku Ebbamåla. 1 km w dół od skrzyżowania dróg nad brzegiem rzeki w miejscu zwanym Hovmansbygd znajdował się duży ośrodek przemysłowy z czasów wczesnej industrializacji zwany  Ebbamåla Bruk (4). Obecnie jest to muzeum ukazujące nie tylko stare technologie przemysłowe i rdzewiejący park maszynowy, ale też szerzej proces rozwoju Szwecji od biednego kraju rolniczego ku nowoczesnej innowacyjnej gospodarce i państwu dobrobytu. Częścią ekspozycji jest dział "Made in Sweden" pokazujący rozmaite wynalazki i usprawnienia wdrożone najpierw w kraju trzech koron. Oprócz zabudowań fabrycznych zachowały się ślady dawnej rampy przeładunkowej z żurawiem oraz zwodzony most nad Mörrumsån. Kawiarnia, sklep fabryczny i schronisko turystyczne. 

Obiekt otwarty jest tylko dla grup po wcześniejszej rezerwacji. Zwiedzanie wystaw z przewodnikiem. Szczegóły opłat na stronie web: http://www.ebbamalabruk.se. Kontakt telefoniczny 045 477 40 00 lub e-mailem na adres: info@ebbamalabruk.se     

W dół przez Hemsjö przecinając dawną linię kolejową a następnie przekraczając mostami sztuczny kanał oraz rzekę.

Mörrumsån w rezerwacie Käringahejan

[18 km] Härnäs. Na północ wzdłuż doliny rzecznej w kierunku Hovmansbygd rozpościera się rezerwat przyrodniczy Käringahejan (5). Obejmuje głęboko wciętą na tym odcinku dolinę rzeki z lasami bukowymi, sosnowymi i dębowymi na stromych zboczach. Rzeka ma dość duży spadek i tworzy liczne kamieniste wysepki porośnięte rachitycznym lasem.
Serpentyną drogi opuszczamy dolinę Mörrumsån. Ku południowi prowadzą szlaki Laxaleden i Blekingeleden. 2 km w tamtą stronę do Knaggelid (6) wioski rybackiej z pozostałościami dawnego tartaku i punktem widokowym na dolinę rzeki na wychodni skalnej. Droga wznosi się na zalesiony garb ozu Slänsmåla. Rewir myśliwski.
[24 km] Skrzyżowanie dróg. 1 km prosto wieś Långeboda z kościołem parafialnym Ringemåla (7) zbudowanym w latach 1904-1905 w stylu neoromantycznym. W otoczeniu cmentarz i budynek plebanii. Kuriozami we wnętrzu są krucyfiks z drewna czarnego dębu wyłowionego z położonego nieopodal bagna oraz biblia Gustawa Wazy. Na wieży dwa dzwony z napisami modlitewnymi.
Drogą w lewo w kierunku Ryd. Trasa o niemal prostolinijnym przebiegu prowadzi przez falisty silnie zalesiony obszar. Mijamy granicę Blekinge i länu Kronoberg.
[30 km] Kompersmåla. Posiadłość ziemska ukształtowana w XVIII wieku z dworem, osiedlem robotniczym i kilkoma zabudowaniami gospodarczymi. Skręcamy w lewo jadąc wzdłuż północnego brzegu zarastającego jeziora Birkesjön.

Zatoka jeziora Mien

[34 km] Midingsbråte na południowo-zachodnim krańcu jeziora Mien. Zagospodarowana plaża. Z niej rozciąga się widok na rozległy akwen. Zbiornik wypełnia dno krateru meteorytowego powstałego około 120 mln lat temu w dolnej kredzie. Na położonej w centrum jeziora odosobnionej wyspie Ramsö odkryto charakterystyczne dla takich struktur riolity. Rezerwat geologiczny dostępny jedynie łodzią. Droga wysadzana szpalerem niskich wierzb iw biegnie w pewnym oddaleniu od brzegu jeziora.
[35 km] Na granicy Midinsbråte i Gaddeviksås znajduje się podwójny młyn (8) nad Mieån. Przedsięwzięcia należały do sąsiednich wiosek, ale miały wspólną turbinę napędzającą warsztaty. Starsza jest część zachodnia do której przylega mały tartak.

Podwójny młyn nad Mieån

[36 km] Skrzyżowanie w Gaddeviksås. W lewo droga prowadząca południowym wybrzeżem jeziora Mien. 4 km w tamtym kierunku ogród łosi (9) w Yttre Källehult. Na obszarze 3,5 ha spotkać można kilka oswojonych osobników tego gatunku a także jelenie i sarny.
Wstęp 100 SVK. Otwarte w sezonie letnim od 11.00 do 17.00, poza sezonem w soboty od 14 do 16. Przy wejściu kiosk ze słodyczami i pamiątkami. Telefon 070 757 73 00
Droga prowadzi dalej doliną Mieån.
[39 km] Hakafors. Skręcamy w lewo w kierunku Karlshamn. Poniżej drogi mała zapora wodna. 
[40 km] Granica Blekinge. Powrót do gminy Karlshamn.
[42 km] Po lewej stronie drogi rezerwat przyrodniczy Ire (10). Tradycyjny teren rolniczy uprawiany według sposobów sprzed kilkuset lat. Pola, łąki, sady i zagajniki. Parking. Ścieżka turystyczna. Po prawej stronie w dolinie Mieån rezerwat leśny Loberget. 
[45 km] Grimsmåla. Na południe od wsi rezerwat przyrodniczy obejmujący dawną krawędź lądu w okresie yoldiowym. Lasy liściaste, wrzosowiska. Ważna ostoja nietoperzy.
[49 km] Jeppshoka. Mieån rozlewa się tutaj szeroko spiętrzona przez młyny to znów dzieli na kilka ramion. Stary łukowy most kamienny. Na południe od wsi rezerwat przyrodniczy. Lasy bukowe na zboczu doliny. 
[52 km] Hoka. Dalej drogą główną nr 29 w kierunku Karlshamnu. 

[53 km] Most nad Mieån. Na południowym brzegu malownicza wychodnia skalna. Rzeka przepływa tutaj na krótkim odcinku między dwoma jeziorami Björkesjön i Brogylet. Wraz z położonym dalej na południu Långasjön tworzą one kilkunastokilometrową rynnę jeziorną i trasę spływową. Obszar położony na południe od drogi nr 29 jest objęty ochroną w rezerwacie Långasjönäs. Popularny teren rekreacyjny dla mieszkańców Asarum. Liczne trasy spacerowe. Lasy bukowe, stare gospodarstwa rolne. Bogata flora. W jeziorze Stora Kroksjön (11) reliktowe skorupiaki z czasów, kiedy teren ten miał bezpośrednie połączenie z morzem. W Södra Hoka schronisko turystyczne, dalej na południu kemping Långasjönäs. 
Schronisko Stiftsgården mieści się w starym gospodarstwie kościelnym z XIX wieku. Na miejscu m.in. kaplica. Pokoje jedno- i dwuosobowe. Dla grup stołówka. Możliwość założenia obozowiska. Kontakt telefoniczny 045 41 95 40, e-mail: info@sodrahoka.com.
Na kempingu jest 90 miejsc biwakowych oraz duża wioska turystyczna z 53 domkami kempingowymi. Kąpielisko z ciepłą (jak na lokalne warunki) wodą. Wypożyczalnia sprzętu wodnego. Sauna, pralnia, pole minigolfa. Kiosk spożywczy oraz bar z przekąskami i kawą. Otwarte od kwietnia do listopada, aczkolwiek poza głównym sezonem w niepełnym wymiarze. Kontakt telefoniczny pod numerem: 045 432 06 91, poczta e-mail: info@langasjonas.com. Dalsze szczegóły na stronie web: https://www.langasjonas.com.
Do Asarum możemy dojechać bocznymi drogami przez rezerwat Långasjönäs, najprościej jednak ekspresową drogą 29 omijającą ten obszar od zachodu.
[57 km] Skrzyżowanie dróg. W prawo oznaczona numerem 126 droga do Svängsta (patrz wyżej). 1 km w lewo tor wyścigów konnych.
[60 km] W lewo do centrum Asarum.            

Uppsala część 1

UPPSALA [11 km] / 149, 2 tys. mieszkańców

To jedno z najstarszych szwedzkich miast dzięki olbrzymiej katedrze i równie sławnemu uniwersytetowi do dzisiaj cieszy się zasłużoną renomą i zainteresowaniem turystów. Jest siedzibą licznych muzeów a tutejsze uliczki zwłaszcza w okolicach katedry pełne są akademickiego ducha i porównanie z angielskimi ośrodkami takimi jak Oxford czy Cambridge jest jak najbardziej na miejscu. Czerwień pomalowanych murów kontrastuje tutaj z soczystą zielonością drzew. W Uppsali wiele lat swego życia spędzili m.in. Karol Linneusz, Anders Celsjusz, Ingmar Bergman, Jakub Berzelius, Anders Jonas Ångström czy Svante Arrhenius. Po uczonych pozostały liczne pamiątki.  Obecne centrum miasta znajduje się na miejscu średniowiecznej przystani Östra Aros, gdzie wikingowie znad jeziora Mälar zwykli pozostawiać swoje łodzie udając się do ośrodków władzy i kultu. Główny ośrodek leżał wtedy jakieś 3 km na północ w miejscu zwanym dziś Gamla Uppsala. Na łąkach nad rzeką Fyris miała miejsce historyczna bitwa w której Eryk Zwycięski pokonał swojego bratanka Styrbjörna i zdobył tron królestwa Swewów. O zdarzeniu tym opowiadają przeróżne nordyckie sagi, kronika Gesta Danorum a nawet oddalone o kilkaset kilometrów świadectwa zapisane na kamieniach runicznych. Rzeka dzieli Uppsalę na dwie mniej więcej równe części. Na wschodnim brzegu mamy dzielnicę handlową, usługową i administracyjną z dworcem kolejowym, ratuszem i licznymi domami towarowymi usytuowanymi wzdłuż pieszych bulwarów. W zachodniej części miasta rozciągniętej na niewysokich wzgórzach upplandzkiego ozu koncentruje się większość zabytków, w tym zamek, archikatedra oraz wielki kampus uniwersytecki. Oprócz nobliwych budynków uczelnianych uroku tej dzielnicy nadają liczne skwery, parki i tereny zielone tworzące przyrodnicze korytarze prowadzące w kierunku otwartych przestrzeni na peryferiach. O każdej porze roku warto więc pospacerować zgodnie ze śladami dawnych naukowych przechadzek Karola Linneusza.

Obraz Mårtena Eskila Winge przedstawia scenę po bitwie pod Fyrisvellir

Najbliżej Uppsali leży sztokholmski port lotniczy Arlanda, na który mniej więcej co godzinę kursują pociągi regionalne z dworca centralnego oraz autobusy z numerem 801. Kontakt telefoniczny z informacją lotniskową 010 109 10 00. Informacje uzyskać można także drogą mailową pod adresem: info@arlandaairport.se

Centralny dworzec kolejowy (UPPSALA C) znajduje się po wschodniej stronie Starego Miasta przy placu Olofa Palmego. Stary budynek stacyjny pochodzi z 1866 roku i od kilku lat nie jest już eksploatowany zgodnie z pierwotną funkcją (mieści się tutaj tylko restauracja). W 2010 roku otwarto nowy gmach RESECENTRUM mieszczący zintegrowane kasy i poczekalnie dla kolei dalekobieżnych, regionalnych i lokalnych oraz autobusów. Kontakt telefoniczny pod numerem 0771 75 75 75 lub poprzez stronę web www.sj.se. Kasy otwarte od 7.00 do 20.00, w weekendy od 9.00 do 17.00. Półki do przechowywania bagażu, toalety, fotoautomat. Pasaż handlowy. Darmowe Wi-Fi. 

Fontanna Näckans Polska

Przed wejściem do starego budynku stoi emblematyczna, choć dosyć obsceniczna fontanna o swojsko brzmiącej nazwie Näckens Polska. Praca Brora Hjortha z 1967 roku z naszym krajem nie ma jednak zbyt wiele wspólnego, dotyczy raczej szwedzkiego folkloru, muzyki i tańca. Pewne szczegóły anatomiczne posągów budzą spore kontrowersje i to do tego stopnia, że stały się już powodem dyplomatycznego konfliktu z udziałem japońskiego cesarza, który odwiedził Uppsalę z okazji Dni Linneusza. Magistrat zadecydował więc o dyskretnym przesłonięciu fragmentu rzeźby parawanem z wysokich kwiatów. Widok wzdłuż osi Bangårdsgatan z zamkiem na ostatnim planie jest już zdecydowanie bardziej obyczajną wizytówką starej Uppsali oglądaną zaraz po przyjeździe do miasta. Dwie inne nowoczesne rzeźby  Tony'ego Craggsa są już mniej kontrowersyjne. Łańcuch Wydarzeń formą przypomina spiralę DNA albo smużkę dymu wydobywającego się z parowozu. Stoi na końcu podziemnego pasażu łączącego Stadhusgatan, perony dworca z galerią i hotelem po drugiej stronie torowiska. Po przeciwnej stronie pasażu przy peronach natkniemy się na utrzymaną w podobnym stylu rzeźbę Dyskusja. Dworzec w Uppsali posiada aż 10 peronów. Te oznaczone numerami 1 i 2 zazwyczaj obsługują pociągi w kierunku północnym do Gävle, Dalarny, Östersund a także dalej w kierunku Sundsvall i innych portów nad Zatoką Botnicką. Raz na dobę przejeżdża przez stację nocny pociąg w kierunku Narviku. Przy peronach 7 i 8 stają pociągi dalekobieżne i regionalne w kierunku południowym. Uppsala ma bezpośrednie połączenie m.in. z Malmö, Linköpingiem i Örebro. Przynajmniej co godzinę kursują pociągi do Sztokholmu. Część z nich odjeżdża z peronów przeznaczonych do ruchu lokalnego. Do Uppsali dociera bowiem najdalej na północ wysunięta linia sztokholmskiej komunikacji podmiejskiej z numerem 38 startująca z miejscowości Tumba. Tory oznaczone numerami 3 i 4 prowadzą ku południowi, numery 5 i 6 w kierunku północnym. Tutaj wsiąść możemy również do składów i autobusów szynowych kursujących do Sali, Tjerpu i Gävle. Z peronów 9 i 10 odjeżdżają natomiast turystyczne pociągi wąskotorówki Uppsala-Lenna.

Dworzec kolejowy Uppsala Central (stary budynek)

Autobusy dalekobieżne Swebus, Viking Line i Eckerölinjen odjeżdżają ze stanowisk położonych po wschodniej stronie dworca kolejowego przy przeszklonej galerii handlowej Stationsgalerian. Ruch lokalny i regionalny kursuje natomiast z przystanków oznaczonych symbolami A, B, C i D po zachodniej stronie dworca. Z kierunków turystycznych warto wspomnieć o częstych połączeniach do Sali (linie 848, 865), Sigtuny (183, 188), Enköpingu (221-226, 804), Västerås (774) a także na wybrzeże Roslagenu (do Östhammar i Öregrund oraz Hallstavik). Do Starej Uppsali dojedziemy stąd autobusem 110 do Storvreta (do przystanku Regins Väg). Rozkłady sprawdzić można na stronie web Resecentrum: https://www.ul.se/ Zakup biletów jest tańszy w kasach dworcowych niż na pokładzie autobusu.

Cale miasto podzielone jest na strefy parkingowe według których ustalana jest wysokość opłat. Centrum wraz z zabytkową dzielnicą na prawym brzegu Fyrisån znajduje się w strefie A i B. Opłaty pobierane są od poniedziałku do piątku w godzinach 8.00-18.00. Ale już na obszarze kampusu uniwersyteckiego można zatrzymać auto bez żadnych opłat i udać się spacerkiem w kierunku centrum miasta. W Uppsali działa też system podziemnych garaży znajdujących się często w obrębie posesji mieszkalnych albo budynków handlowych i biurowych. Należą one do sieci QPark (opis lokalizacji na stronie web: http://www.q-park.se). Największe znaczenie z punktu widzenia turysty zmotoryzowanego mają garaże City (St Olofsgatan), Grimhild (Dragarsbrunngatan 66), Svava (Dragarsbrunngatan 50), Smeden (Smedsgränd), Badhus (St Persgatan), St Per Galerian (Dragarsbrunngatan 21),       
INNE PARKINGI w centrum miasta:
St Eriks Torg (u podnóża katedry), Fyristorg (nad rzeką), Stadhusgatan (przy Stadhuset), Von Kremers Allée (Blåsenhus), pod zamkiem

STACJE BENZYNOWE:
Grupują się raczej poza centrum miasta, np. w dzielnicy Svartbäcken lub Industristaden. Cztery konkurencyjne stacje Statoil, 7Eleven, Preem i OKQ8 są przy skrzyżowaniu Vaksalagatan i Tycho Hedéns väg. Inne lokalizacje: Jet, Svartbäcksgatan 75, Kungsgatan róg Vimpelgatan; Tanka, Kungsängsesplanaden (przy salonie Volvo), OKQ8 Kungsgatan 97, 7Eleven, Kungsängsvägen; St1, Råbyvägen 1                                     

Kanał Kinda. Z Roxen do mostu Stångebro

Mierzący ponad 80 km Kanał Kinda łączy jezioro Roxen z pojezierzami południowej Östergotlandii. Zamysł stworzenia takiej drogi wodnej powstał już w połowie XVIII wieku, musiało jednak minąć ponad 50 lat nim inwestycja została przynajmniej w części zrealizowana. Przez następne lata kanał służył do spławu drewna oraz transportu żywności pozwolił też na obniżenie lustra kilku jezior, dzięki temu uzyskano cenne obszary rolne. Niestety po 3 latach funkcjonowania powódź zniszczyła przepust w Brokind a na jego odbudowę przyszło czekać do lat 60-tych XIX wieku. Nowa droga wodna wykorzystała istniejące koryto rzeki Stångån a na południu połączyło kilka jezior: Åsunden, Ämmern, Järnlunden i Stora Rängen. W biegu kanału powstało 15 śluz. Dzisiaj ten szlak ma znaczenie jedynie turystyczne, z wyjątkiem opisanego w tym rozdziale dolnego odcinka do Linköpingu mogą odwiedzać go jedynie małe jachty o długości nie przekraczającej 24 m długości, 4,6 m szerokości i wysokości 3 m. Na trasie kursują też niewielkie statki wycieczkowe. 

Ujście Stångån

Przy ujściu rzeki do jeziora Roxen znajduje się wieża obserwacyjna i obszar podmokły należący do europejskiej sieci Natura 2000 oraz objęty konwencją Ramsar. Trzcinowiska i pojawiające się gdzieniegdzie na wybrzeżu kępy podlegającej ścisłej ochronie rzecznej trawy Scolochloa festucacea. Można tu obserwować rozmaite rzadkie gatunki drobnych ptaków w tym zimorodka (Alcedo atthis), świerszczyka zwyczajnego (Locustella naevia), wąsatkę (Panurus biarmicus), dzięciołka (Dryobates minor), a także drapieżne bieliki (Heliaethus).

Marina jachtowa

Zbudowany w 1973 roku port żaglówek położony około 1 km w górę Stångån w sąsiedztwie odciętego zakola zwanego Långa Lisa (rezerwat na terenach podmokłych). Siedziba 2 klubów żeglarskich, jednego kajakowego i jednego motorowodnego. 220 miejsc do cumowania. Dostęp do wody, ubikacji oraz koszy na śmieci. Promenada widokowa. Nieopodal most na autostradzie E4. 2 km na zachód wzdłuż autostrady duże centrum handlowe Tornby przy węźle Linköping Norra.

Stary port

Powstał w 1927 roku w zakolu rzeki Stångån na północnych przedmieściach Linköpingu (Roxengatan). Stara stocznia rzeczna. Obecnie miejsce cumowania motorówek. Z punktu widokowego Flaggberget doskonale widać  umieszczony w centrum okrągły basen.  Wypożyczalnia kajaków.

Snöbryggan

Kiedyś mieścił się tutaj pomost z którego w zimie usuwano śnieg zwożony z terenu miasta. Obecnie stoi drewniana wieża widokowa z panoramą starego portu oraz zadrzewionych brzegów rzeki. Po przeciwległej stronie sztuczne baseny urządzone przez gminę oraz Tekniska Verken. Przebywa tam bardzo liczna populacja zimorodków.

Snöbryggan

Śluza Nykvarn i jej otoczenie

Pierwszy stopień wodny na kanale Kinda o wysokości 2,8 m. Ławeczki na nabrzeżu. W pobliżu znajduje się zrewitalizowany dawny młyn wodny. W otoczeniu dwóch ramion rzeki rozciąga się natomiast wiekowy park z piękną aleją starych topoli. Często urządzane są tutaj różnego rodzaju festyny. Brzegi rzeki łączą kładki dla pieszych. Z jednej z nich można oglądać wnętrze śluzy. Przy Runstengatan na regularnym kopcu zwanym Gumpekulla stoi kamień runiczny. W miejscu tym odkryto prehistoryczny kurhan. Wzgórze stanowiło dogodny punkt obserwacyjny w czasie bitwy przy Stångebro. Według przekazu ustnego w miejscu tym ulokował się chłop o imieniu Olaf, który przekazywał informacje o pozycjach wojsk Zygmunta Wazy jego przeciwnikowi księciu Karolowi Sudermańskiemu. W Szwecji powtarza się taką rymowankę: "Stenen på Gumpekulla backe / fridde mång kula från Olas nacke" co można przetłumaczyć mniej więcej w ten sposób: "Przez kamień ze wzgórza Gumpekulla / karku Olafa nie dosięgnęła żadna kula". Po wschodniej stronie rzeki w dawnych budynkach przemysłowych mieści się siedziba firmy Tekniska Verken wdrażającej rozmaite "zielone" projekty związane z wykorzystaniem energii. Po zachodniej stronie kompleks miejskiej elektrowni. Przy niej jeden z tutejszych mostów Gumpekullabron.

Błonia Stångebro

Rozciągają się na cyplu po wschodniej stronie rzeki. Historyczne miejsce, gdzie rozegrała się w 1598 roku bitwa decydująca o losach Szwecji w następnym wieku. Oznaczała utrwalenie religii protestanckiej i zerwanie z polską gałęzią dynastii Wazów. Na miejscu pamiątkowy obelisk. Duży areał na wschodnim skraju zajmują obiekty sportowe z halą i lodowiskiem (Cloetta Center) oraz małe 9-dołkowe pole golfowe.

Stångs Magasin

Przy moście Tullbron. Pierwotnie był to młyn wodny przekształcony w magazyn czekolady. Obecnie restauracja. Z nabrzeża przed budynkiem odpływa w rejsy po kanale statek MS Kind. 

Z pakietu rozmaitych rejsów warto wskazać tzw. Grand Tour, czyli przepłynięcie wzdłuż kanału z Linköpingu do Rimforsa co zajmuje 6-7 godzin. Cena 415 SVK. Szczegóły na stronie web: http://www.rederiabkind.se

Przystań przy Stångs Magasin

Stångebro

Przeprawa w tym miejscu istniała już w XVI wieku. Była wielokrotnie przebudowywana. W 1923 roku zaadaptowano most do ruchu tramwajowego. Obecnie jest to pieszy pasaż łączący starówkę Linköpingu z dzielnicą Tannefors na wschodnim brzegu. Na jego przedłużeniu biegnie główna ulica miasta Storgatan prowadząca do rynku (Stora Torget). 

Południowy Guldkroken

Na południe od Hjo wzdłuż trasy nr 195 aż do granicy Västergotlandii. Stare gospodarstwa i drewniane kościoły wiejskie. Łagodny rolniczy krajobraz poprzecinany głębokimi wąwozami z Wetterem i wzgórzami Hökensås w tle.

Wyjazd z centrum Hjo biegnącą wzdłuż samego brzegu jeziora Jönköpingsvägen. Obok szosy biegnie wysadzana szpalerem drzew promenada z widokami na Wetter.

[246 km] Borrbäck - osada w granicach miasteczka Hjo. Do Norra Fågelås można stąd kontynuować jazdę boczną drogą wśród łąk w pobliżu brzegu Wetteru. Wybierając ten wariant po około 1 km dotrzemy do widocznego po lewej ośrodka noclegowego Röda Stallet.

Pensjonat mieści się w długim budynku na dawnej farmie i sąsiaduje ze stadniną koni. Dwójki w cenie 800 SVK, jedynki - 600 SVK. W każdym pokoju łazienka. Dostęp do darmowego internetu wi-fi. W cenie również pościel, ręczniki i śniadanie. Telewizor w pokoju za dopłatą 50 SVK za dzień. Kontakt pod telefonem: 050 31 21 12 lub mailowo: rodastallet@gmail.com.

[247 km] Wjazd na drogę główną nr 195. Skręcamy w lewo w kierunku Jönköpingu.

Norra Fågelås: parking przed kościołem, kościół i dzwonnica widziany z cmentarza, ołtarz, wejście do kaplicy Stackelbergska Gravkoret

[250 km] Równolegle do trasy biegnie stara droga regionalna. Przy niej w okolicach Lidängen piękne stare dęby. W lewo trzeba natomiast skręcić do kościoła w Norra Fågelås, którego sylwetka widoczna jest między drzewami z głównej drogi. Przed kościołem duży prostokątny plac. Założenie otoczone niewysokim białym murem cmentarnym z którym zrósł się budynek magazynu parafialnego z XVIII wieku. Trzonem budowli jest wielka gotycka nawa powstała w XIII w. Pierwsza wzmianka o świątyni pochodzi z 1225 roku, jednak już wcześniej istniał tutaj zdaje się spory ośrodek sakralny związany z położonym po drugiej stronie jeziora klasztorem Alvästra. Do korpusu przylegają dwie dawne kaplice grobowe po południowej stronie Hårdska Gravkoret pełniąca obecnie rolę baptysterium oraz po północnej stronie nieco większa Stackelbergska Gravkoret, gdzie znajdują się groby szlachty zamieszkującej w XVIII i XIX wieku rezydencję Almnäs. Na południowej ścianie prezbiterium podziwiać można duże kamienne epitafium Karla Hårda z Segerstadu. 

Na  ścianach wokół nawy wisi zresztą znacznie więcej kartuszy herbowych i tablic grobowych upamiętniających zmarłych członków rozmaitych familii, pochodzących zwłaszcza z burzliwego okresu wojen szwedzkich w XVII i XVIII wieku znanego w historiografii jako stormaktstiden. Epitafia dopełniają rozmaite obrazy portretowe. W głównym ołtarzu znajduje się XIV-wieczny misternie rzeźbiony i pomalowany krucyfiks. Warto zatrzymać się także w południowym przedsionku, aby obejrzeć dość frywolne malowidła na ścianie i sklepieniu. Przy kościele stoi jedna z najstarszych dzwonnic w kraju z czterema dzwonami pochodzącymi z XIV, XVI i XVIII wieku. W kompleksie jest także plebania i dom parafialny. 

[251 km] Korsgården. Osada powstała jako zaplecze gospodarcze majątku Almnäs. To jedna z większych posiadłości ziemskich w regionie Guldkroken o bardzo starych korzeniach - wymieniona już w 1225 roku w kodeksie prawa Västgötalagen jako beneficjum mnichów z Alvästra. Największy rozkwit majątku datuje się na przełom XVIII i XIX wieku kiedy był on w posiadaniu trzypokoleniowej rodziny Stackelbergów. Powstał wtedy m.in. główny budynek dworu zwany wielkim kamiennym domem. Pałac jest obecnie w rękach prywatnych i stanowi centrum dużego gospodarstwa rolnego znanego m.in. z produkcji serów o dość interesującym kształcie i nazwie. Określa się je mianem Almnäs Tegel i przypominają faktycznie cegłówki, ale na dodatek na ich licu odbita jest dziecięca stopa, ponoć pamiątka po podobnej cegle wmurowanej w fasadę budowli. Pałac otoczony jest niewielkim parkiem oraz kaskadą stawów hodowlanych. Od strony jeziora osłonięty gęstym lasem.  Dojazd drogą gruntową na lewo (około 1,5 km).

[252 km] Trollebo. W prawo (1,5 km) droga na pola golfowe założone na stokach wzgórz Hökensås.
[255 km] Linderyd. W prawo droga w kierunku Tidaholmu. We wsi zbór zielonoświątkowy Betania. 
[258 km] Droga mija położony w lesie po lewej drewniany kościół w Södra Fågelås. Wjazd drogą za drogowskazem. Świątynia pochodzi z końca XVII wieku i była kilkukrotnie restaurowana. Pierwotnie ściany i sufit nawy zdobione były obrazami religijnymi, dzisiaj malarstwo zachowało się jedynie na stropie prezbiterium. Innymi ozdobami świątyni są rzeźby aniołów w różnych pozach. Jeden z nich stanowi główny motyw żyrandola. Na cmentarzu przykościelnym stoi drewniana dzwonnica z 1887 roku z ostrym hełmem.
[259 km] Prosta droga w lewo prowadzi do położonego prawie nad brzegiem Wetteru dwupiętrowego dworu Monäs zbudowanego w 1880 roku na starej posiadłości ziemskiej istniejącej od średniowiecza jako dobra klasztoru Alvästra.
[260 km] W prawo droga do wsi Gate. 2 km dalej na stokach Hökensås leży Mobolets Gård - farma bizonów i park safari. Restauracja z widokiem na Wetter. Pole kempingowe i drewniana chata do wynajmu.
850 SVK za domek, 150 SVK za miejsce pod namiot. Szczegóły na stronie web: http://gatebison.se

Hjällö Slott

[261 km] 1 km na lewo Hjällö. XVIII-wieczny pałac nad brzegiem Wetteru, obecnie pensjonat.
Pokoje 1-4 osobowe z prywatną lub wspólną łazienką. Aneks kuchenny. Świetlica, biblioteka, jadalnia. Ceny zróżnicowane. W sprawie noclegu należy kontaktować się pod telefonem 050 32 10 90 lub przez stronę internetową http://hjalloslott.se
Droga prowadzi wzdłuż wschodniej krawędzi wzgórz Hökensås rozciętej w okolicach Sörtorp i Skalleberg malowniczymi wąwozami. 
[266 km] Granica länów Västra Götaland i Jönköping biegnie wzdłuż niewielkiego potoku Nykyrkebäcken. Wjeżdżamy do gminy Habo. 

Asarum i Mörrum

Na północ od Karlshamnu w odległości kilku kilometrów leżą dwie satelitarne miejscowości możliwe do osiągnięcia środkami komunikacji publicznej.  W tej okolicy znajdziemy przynajmniej dwie osobliwości przyrodnicze i kilka interesujących zabytków kulturowych. 

Przez obie miejscowości kursują linie autobusowe 330 i 635 startujące spod stacji kolejowej w Karlshamnie. Prócz tego w kierunku Asarum jeździ niemało innych przelotowych linii autobusowych (np. do Svängsta czy Ryd). W kierunku Mörrum można także udać się pociągiem wzdłuż trasy Pågatågen (jedna stacja na zachód od Karlshamnu). Wreszcie obie osady łączą też wygodnie poprowadzone ścieżki rowerowe.

Autobus nr 330 do Mörrum na tle cmentarza w Asarum

Z Karlshamnu wyjeżdżamy na północ Erik Dahlbergsvägen a następnie Sölvesborgvägen. Przejeżdżamy pod wiaduktem drogi ekspresowej E22 (węzeł Karlshamn Norr) i dojeżdżamy do ronda przy hotelu Best Western (Scandic). Jest tu również centrum handlowe Coop Forum. W rejonie węzła autostradowego rozpoczyna się szlak rowerowy Banvallsleden prowadzący śladem dawnej linii kolejowej łączącej Karlshamn, Ljungby i Halmstad nad Kattegatem. Trasa ta biegnie m.in. przez Asarum. 

[3 km] Drugi zjazd z ronda prowadzi do Kreativum w Strömma (1 km, 1). W dawnej przędzalni bawełny nad brzegiem Mieån otwarto w 1999 roku centrum naukowe pozwalające w łatwy sposób zapoznać się z rozmaitymi zjawiskami z dziedziny fizyki, techniki, astronomii czy biologii. W 2001 roku do oferty dołączono także Kreapark, czyli zestaw podobnych prezentacji na otwartej przestrzeni. Nową atrakcją jest znajdujące się w sąsiedztwie tropikarium Blekinge Exotisk Värld, gdzie spotkać można rozmaite płazy, gady czy stawonogi zamieszkujące egzotyczne obszary naszego globu.
Informacje o godzinach otwarcia centrum naukowego najlepiej podejrzeć na macierzystej stronie web: http://www.kreativum.se. Tam znaleźć można też propozycje rozmaitych pakietów edukacyjnych oraz okolicznościowych imprez organizowanych przez muzeum. Koszt wstępu na klasyczną atrakcję to dla osoby dorosłej wydatek 150 SVK (160 SVK w tzw. wysokim sezonie w lecie). Zniżki dla ludzi starszych i studentów (odpowiednio 140 i 150 SVK) a także dla dzieci (115 SVK lub 125 SVK). Podobny szablon cen obowiązuje przy zwiedzaniu tropikarium. Osoba dorosła płaci 85 SVK, osoby starsze i studenci 75 SVK, dzieci powyżej 3 roku życia 65 SVK. Możliwy jest też zakup biletu wspólnego do obu atrakcji. Dorośli 212 SVK (221 SVK w okresie letnim). Zniżki dla dzieci (162 SVK, 171 SVK), osób studiujących i seniorów (194 SVK, 203 SVK). Dla pewności telefoniczne numery kontaktowe - do Kreativum: 045 430 33 60, poczta mailowa: info@kreativum.se; do Exotisk Värld: 045 420 19 00, lub kontakt za pomocą formularza na witrynie internetowej: http://www.exotiskvarld.se.
Dalej prosto 3 zjazdem mijając mało wybitny most na rzece Mieån. Po lewej stronie drogi widać starą kamienną przeprawę z dwoma łukami. Za stacją benzynową po prawej ceglane budynki  młyna Jännebergs Kvarn (2) z 1863 roku. Działała tutaj ponoć pierwsza walcownia stali na terenie Blekinge. W późniejszych latach funkcjonowała cegielnia oraz magazyn zboża wykorzystywanego w przemyśle spirytusowym. Obecnie spółka wytwarza ekologiczne brykiety opałowe.
Mijamy kolejne rondo ze zjazdem w prawo w kierunku Korpadalen. Nadal prosto (drugim zjazdem).

Jännebergs Kvarn

[4 km] Rondo na peryferiach Asarum. Do centrum miejscowości należy skręcić w prawo. Prosto droga w kierunku Mörrum.

ASARUM [5 km] / około 3 tys. mieszkańców   
Od 1971 roku historyczna gmina Asarum została włączona w granice administracyjne Karlshamnu. Wcześniej jednak była to odrębna miejscowość i siedziba średniowiecznej parafii. Przy Offerkällevägen na niewielkim zadrzewionym skwerze znajduje się niewielkie źródełko (3) znane z dawien dawna jako lecznicza woda. W czasach pogańskich składano tutaj ofiary. Znakiem tego są żółte krążki w herbie miejscowości symbolizujące złote monety wrzucane do studni. W otoczeniu  rośnie kilka ozdobnych drzew i krzewów: wierzby, rododendrony a nawet gingko. Przecznicę dalej po drugiej stronie głównej ulicy ukrywa się w grupie ozdobnych krzewów sześciokątna altanka stanowiąca kiedyś centrum większego założenia - ogrodu przynależącego do gospodarstwa Rosendals Gård. Dzisiejsze centrum Asarum leży jednak bardziej na wschodzie wzdłuż Storgatan. W Stenbacka na południu mieści się lokalne muzeum (4). W kompleksie zgromadzono kilka starych budynków z okolicy: magazyny wiejskie, dworek, kaplicę, altanę ogrodową. Często organizowane są tutaj rozmaite imprezy muzyczne czy taneczne. Obok jest nowoczesna biblioteka. Na wzgórzu stoi też drewniana dzwonnica miejscowego kościoła parafialnego (5), który znajduje się nieco poniżej. Świątynię otacza spory kompleks cmentarny ograniczony na północy piękną lipową aleją Prästgatan. Początki kościoła sięgają przełomu XII i XIII wieku, ale ostatnia istotna przebudowa miała miejsce w 1799 roku i taka data została wygrawerowana na portalu nad głównym wejściem. Kościół odznacza się dość rzadkim dla tego typu architektury w Szwecji planem centralnym o kształcie krzyża greckiego. Jasne i przestronne wnętrze charakteryzują symetrycznie zlokalizowane empory wzniesione ponad ramionami tego krzyża. Klasycystyczny rama ołtarzowa mieści duży obraz przedstawiający Ukrzyżowanie namalowany przez Bengta Nordenberga. W południowej nawie wisi płótno nieco tylko mniejszych rozmiarów - które jest nieco starszym wypełnieniem ołtarza stworzonym przez Pera Hörberga i ukazuje Wniebowstąpienie Pańskie. Na kolorystykę wnętrza wpływ mają także nastrojowe witraże z 1936 roku. Artystka która je stworzyła Agda Österberg specjalizowała się raczej w projektowaniu tkanin. Z innych elementów wyposażenia warto zwrócić uwagę na resztki starej chrzcielnicy z wapienia gotlandzkiego, zdobne żyrandole z kutego żelaza oraz ławki kościelne, na drzwiczkach których wypisano przynależność do określonych wsi. Na północ od kościoła po prawej stronie Storgatan stoi budynek tzw. Białej Szkoły (Vita Skolan) z 1847 roku. Obecnie nie pełni już funkcji edukacyjnej - placówka została bowiem przeniesiona do neogotyckiego pałacyku naprzeciwko zwanego od koloru cegły Czerwoną Szkołą (Röda Skolan).
5 km na północny wschód od Asarum w okolicach wioski Tararp znajdują się osobliwe kilkumetrowej głębokości skalne leje wyżłobione przez wody subglacjalne około 11000 lat temu (Tararp Jättegryttor, 6). Z dawien dawna te osobliwe zagłębienia uważane były za siedlisko bogów i miejsca ofiarne. 
Z Asarum wyjazd ulicą Mejerivägen.
[6 km] Przecinamy dwupasmową na tym odcinku drogę nr 29 do Växjö. Skręcamy z niej niemal natychmiast w lewo za drogowskazem w kierunku Mörrum.

MÖRRUM [10 km] / 3,9 tys. mieszkańców
Wjazd do centrum miejscowości ulicą Karlshamnsvägen. Dawniej istniały tu dwie wsie: Mörrum na brzegu zachodnim nieco na północ od przeprawy mostowej oraz Hästaryd po wschodniej stronie rzeki. Przez środek osady miejscami dość głębokim jarem przepływa rzeka Mörrumsån pokonując kilka skalnych progów, to znów dzieląc się na parę bystrych ramion. Odcinek rzeki od Elleholm po Knaggalid i Hemsjö uważa się za jedno z najlepszych w Szwecji łowisk łososia. W Mörrum, tuż nad brzegiem rzeki przy wodospadach zwanych Kungsforsen, w miejscu dawnego młyna zwanego Koroną, szwedzka agenda leśna Sveaskog postawiła muzeum łososia (Laxen Hus, 7). Zgromadzono tu eksponaty związane z dawnymi sposobami łapania ryb, rozmaite dokumenty, fotografie oraz kolekcję przyrodniczą poświęconą ichtiofaunie. W 13-metrowym akwarium można przyjrzeć się gatunkom żyjącym w pobliskich wodach, Prócz tego mieści się tutaj sala konferencyjna, restauracja, sklep ze sprzętem wędkarskim i biuro wystawiające licencje. Zwyczaj połowów w Mörrumsån był bardzo stary i już w XIII w. jak wynika z zapisów w księdze ziemskiej podlegał przywilejowi królewskiemu. W przeszłości nad brzegiem rzeki powstało kilka przemysłowych wędzarni łososia. Najstarszym budynkiem w Mörrum jest właśnie stojąca na wysokiej skarpie po zachodniej stronie rzeki dawna wędzarnia Laxaboden (drewniany czerwony dom na zapleczu hipermarketu ICA). Natomiast do dzisiaj w mieście zachował się tylko jeden taki zakład założony przez Svena Matssona położony dalej na północy nad samym brzegiem i dobrze widoczny z mostu w centrum miejscowości. W przeszłości zatrudniał prawie 200 pracowników. Obecnie jednak komercyjne połowy praktycznie zanikły, natomiast rzeka od 1941 roku stała się ośrodkiem wędkarstwa sportowego. Zgodnie z jego ideą około 80% złapanych ryb zostaje po zmierzeniu ponownie wypuszczonych na wolność. Rekordowy okaz łososia w tym łowisku ważył 26,7 kilograma. Corocznie przybywa tu około 10 tysięcy turystów. Wielu z nich wędruje 30-kilometrowym szlakiem edukacyjnym Laxaleden w górę rzeki. Nad wodospadami Kungsforsen rozciągnięto drewniane pomosty. W okresie tarła często można obserwować rozmaite gatunki ryb (pstrągi, łososie, trocie) wędrujące w górę rzeki. W otoczeniu park ludowy w którym odbywają się rozmaite koncerty i imprezy regionalne.

Wstęp na wystawę kosztuje 60 SVK. Od końca marca do września otwarte od poniedziałku do soboty w godzinach 9-17, w niedziele i święta między 10 a 15. Od października otwarte tylko w tygodniu od 9-16. Kontakt telefoniczny: 045 45 01 23, e-mail: morrum@sveaskog.se

Bystrza Kungsforsen na rzece Mörrumsån

Na lewym brzegu rzeki na terenach dawnej wsi Hästaryd wznosi się kościół parafialny (8). Obecny otwarto w 1847 roku, ale pierwsza drewniana świątynia w tym miejscu stała już najprawdopodobniej w XI wieku. W przestronnym wnętrzu zwraca uwagę łukowate sklepienie stworzone z błękitnych kasetonów z wizerunkami słońca wewnątrz. W głównym ołtarzu znajduje się obraz przedstawiający nauczającego Chrystusa. Stary renesansowy ołtarz zajmuje godne miejsce na ścianie południowej. Najstarszym obiektem we wnętrzu jest dębowy krzyż procesyjny z XV wieku. Burzliwe są dzieje krucyfiksu wiszącego na północnej ścianie. W 2007 roku padł on ofiarą wandali, którzy ukradli go z kościoła i porzucili w rzece. Został on szczęśliwie odnaleziony, odrestaurowany i powrócił na swoje miejsce. Po przeciwnej stronie brukowanej drogi jest kilka starych drewnianych budynków wykorzystywanych przez miejscową szkołę. Pierwszy od strony rzeki stoi szary dwukondygnacyjny budynek nazywany kiedyś starym ratuszem. Powstał w 1878 roku i oprócz sal lekcyjnych mieścił pomieszczenia urzędowe, biura parafialne a nawet kramy. W północnej części miasteczka na terenie dawnej wsi Mörrum u zbiegu Kungsvägen i Stålavägen znajduje się niewielki skansen zwany Stålagård (9). Według legendy właściciele zasiedlili dawną farmę wyludnioną po przejściu epidemii. Na terenie kompleksu znajduje się kilka starych obiektów takich jak oficyna dworska, stodoła czy umeblowany dom bosmana. W XVI i XVII wieku w tej części Blekinge osiedlało się wielu marynarzy i żołnierzy, co było wynikiem konfliktów zbrojnych na niespokojnym szwedzko-duńskim pograniczu.