Hökensås

Już w średniowieczu tzw. Waeterskogar miał duże znaczenie gospodarcze jako rezerwuar drewna służącego do budowy statków oraz ludzkich siedzib. Król Magnus Ladulås nadał rolnikom z wyspy Visingsö przywilej opieki nad tą knieją. Jednak dopiero w 1690 roku wprowadzono szczegółowe podziały gruntów, czego świadectwem jest kilkanaście kamieni granicznych ze znakiem korony do odnalezienia na rozstajach. Zalesiony grzbiet Hökensås ciągnie się na długości kilkudziesięciu kilometrów po zachodniej stronie jeziora Wetter a największe wysokości osiąga w części południowo-zachodniej (Hallabergen na północ od Mullsjö 352 m npm). Trzonem wzgórz są prekambryjskie skały granitowe oraz pojawiające się miejscami utwory wylewne z tego okresu: gabra czy dioryty. Hökensås stanowi zrąb wyniesiony wzdłuż uskoków po stronie wschodniej (ponad rowem jeziora Wetter) oraz zachodniej (ponad doliną Stråkendalen).

Bór chrobotkowy

O krajobrazie tego terenu zadecydowały jednak w dużym stopniu procesy geologiczne zachodzące w czwartorzędzie. Powierzchnia jest pagórkowata, pokryta miąższą warstwą osadów fluwioglacjalnych naniesionych przez wielkie rzeki podlodowcowe. Pojawiają się tutaj piaszczyste pola wydmowe i jeziora wytopiskowe w zagłębieniach terenu. Największym zbiornikiem wodnym jest okrągłe jezioro Alvasjön o powierzchni 1,3 km kwadratowego. W centralnej części regionu dominuje rzadki bór sosnowy z ubogim runem zdominowanym głównie przez mchy i porosty (chrobotek reniferowy). Bliżej jezior i w zagłębieniach terenu pojawiają się bagna i torfowiska. W ostępach leśnych żyją duże dzikie zwierzęta: łosie, jelenie, sarny, lisy. Sporadycznie obserwowane były też na tym terenie rysie. W koronach drzew bytują rzadkie ptaki: np. sowa włochata, głuszec czy cietrzew a także liczne gatunki drobnych ptaków śpiewających. Bogata jest też awifauna zbiorników wodnych z takimi gatunkami jak gągoł, nur czarnoszyi czy perkoz rogaty. Ważnym zasobem natury są zasiedlające naturalne akweny ryby. Hökensås to jeden z popularniejszych terenów w którym na dużą skalę rozwija się turystyka wędkarska. Szczyt sezonu przypada na maj oraz wrzesień. Można tutaj łowić pstrągi (tęczowy, potokowy), trocie, okonie, wzdręgi i szczupaki. W większości sklepów nabyć można licencje połowowe a dostęp do akwenów proponują specjalistyczne kompanie w tym Hökensås Sportfiske. Rezerwat przyrody założono już w 1969 roku a w drugiej połowie lat 90-tych nastąpiło jego znaczne rozszerzenie. Obejmuje on fragmenty lasów wspólnotowych (häradsallmänning) według tradycji będących własnością lokalnej społeczności. Teren graniczny należy do gmin Habo i Mullsjö w länie Jönköping oraz gminy Tidaholm w länie Skaraborg.

Najlepszym punktem wypadowym na teren rezerwatu jest miasteczko kempingowe Hökensås Semesterby w Håkängen. Na parkingu przy głównej drodze umieszczono tablice informacyjne przy węźle szlaków turystycznych. Na teren rezerwatu prowadzi pomarańczowo znakowany Västra Vätternleden oraz 4 ścieżki nordic walking. Przystanek autobusu z Tidaholm.
Trzygwiazdkowy kemping Nordic oferuje noclegi w domkach jak i miejsca biwakowe dla karawaningu oraz namiotów. Oprócz tego można tutaj zarezerwować całe pakiety turystyczne poza noclegiem oferujące np. licencję wędkarską, wynajem łodzi i transport bezpośrednio na łowisko. Sanitariaty, sauna, pralnia i kuchnia polowa na miejscu. Także restauracja, sklep spożywczo-przemysłowy, świetlica z telewizorem, sala konferencyjna, tor minigolfa i sklep z artykułami wędkarskimi. Możliwość wynajmu łódek. W sezonie letnim na estradzie często są organizowane rozmaite imprezy: tańce, koncerty, pikniki, pokazy sztuk magicznych, itp. W niewielkim stawku mamy możliwość wypróbowania sprzętu spinningowego przed wyprawą na większe łowisko. Domki o zróżnicowanym metrażu skupione są w czterech grupach. Rezerwacja i informacja pod numerem telefonu: 077 110 12 00. Telefon miejscowy 050 22 30 53, e-mail: hokensas@nordiccamping.se, strona web: http://www.nordiccamping.se/vara-anlaggningar/hoekensaas-camping-stugby/

Drugi nieco mniejszy kemping Szwedzkiego Klubu Karawaningowego (CC) znajduje się jakieś 500 m na południe przy głównej drodze. Okupują go głównie przyczepy noclegowe, ale istnieje możliwość wynajmu domku lub rozbicia namiotu. Ceny są tutaj przystępniejsze a obiekt zapewnia wszelkie wygody.
Na miejscu plac zabaw dla dzieci, pole do gry w boule, pralnia, sanitariaty, sauna, kuchnia polowa i podświetlany grill. Ustawienie przyczepy kosztuje 220-250 SVK, ustawienie namiotu 200 SVK, wynajem niewielkiego domku 300 SVK. Telefon 050 22 31 22, e-mail: hokensas@cc-r.se
3 km na północ w osadzie Gälleberg obok dawnego pensjonatu Parhuset mieści się muzeum obrazujące historię gospodarki leśnej w Hökensås od XIII wieku. W zbiorach zaprezentowane są liczne narzędzia służące drwalom, myśliwym, zbieraczom oraz smolarzom, w tym kolekcja ponad 20 pił spalinowych. Wystawa zajmuje nowo wybudowaną halę zwaną Kulturladan powstałą z drewna pozyskanego po zniszczeniach lasów w wyniku huraganu Gudrun ze stycznia 2005 roku. W otoczeniu stoi kilka starych budynków gospodarczych: kuźnia, stodoła i kurnik. W sąsiedztwie przystanek autobusu z Tidaholm.
Placówka jest otwierana na prośbę. Wstęp 60 SVK, w cenie poczęstunek w miejscowej kawiarence. Kontakt w sprawie rezerwacji pod numerem telefonu: 073 082 81 31 lub 073 074 86 72.

Stora Öjasjön

W obrębie rezerwatu przyrodniczego znajduje się kilkadziesiąt jezior wytopiskowych. W większości są to niewielkie oligotroficzne zbiorniki leśne, tzw. jeziora lobeliowe. Grupują się one w 3 kompleksach: na północy (Eksjön, Store Lummersjön, Lilla i Stora Havsjön), w części środkowej (Alvasjön) oraz najliczniejsze na południu obszaru (Bredasjön, Nordvattnet, Sydvattnet, Stora Öjasjön i inne). Ze względu na charakter łowiska zostały one podzielone na 3 kategorie: żółte, czerwone i pomarańczowe. Sposób wędkowania na poszczególnych akwenach regulują szczegółowe przepisy.
Nad brzegami jeziora Lilla Havsjön jakiś 1 km na północny-wschód od kempingu znajduje się popularne leśne kąpielisko. Parking i toaleta na miejscu. Drewniany pomost. Piaszczysta plaża. Dojście drogami leśnymi od Sjöbolet bądź Havsjöberg. Sjöbolet to samotna farma nad Alvasjön - największym jeziorem regionu z niewielka wyspa u zachodnich brzegów. Dojazd drogą leśną obok młyna Svanasjö. Szlak Västra Vätternleden zapoznaje z bliższa z południowym "pojezierzem". Pierwszy akwen przy trasie to Ibbesjön (kilkadziesiąt metrów w bok od szlaku) z brzegami porośniętymi laskiem brzozowym. Deszczochron, stanowisko do grillowania i pomost wędkarski. Dalej na południu szlak biegnie wzdłuż brzegów Stora Öjasjön - jeziora z dużą wyspą w środkowej części. Na południe od niego parking i deszczochron. Ostoja ptaków zwłaszcza nura czarnoszyjego (Gavia arctica). Ptaki przebywają także na położonych dalej na południe zbiornikach Nordvattnet i Sydvattnet. Środkowa część tego pierwszego jest rezerwatem ptasim i nie wolno tam przebywać na łodzi w okresie lęgowym pomiędzy 1 kwietnia a 31 maja. W przewężeniu pomiędzy dwoma jeziorami istniał w przeszłości wodopój dla koni. W przeszłości transportowano przy ich pomocy rozmaite bogactwa lasu, bale drzewne oraz smołę wysyłaną nawet na rynki w Göteborgu. W otoczeniu sosnowy starodrzew. Nad brzegami obu jezior znajdują się ławy, miejsca do grillowania oraz pomosty. Z akwenów na południu warto wspomnieć o Björnsjön od którego zaczęła się w latach 50-tych XX wieku turystyka rybacka. Nad brzegami dwa duże pomosty, kominek, miejsce piknikowe i schron przeciwdeszczowy. Dojazd drogą leśną z Blåhult (2 km). W Blåhult przy przystanku autobusowym znajduje się drewniana kaplica pomalowana na tradycyjny czerwony kolor. Zbudowana została w 1936 roku według rysunku Evalda Gillbranda - malarza z Tidaholmu. W 1959 roku obiekt przeszedł w posiadanie parafii Daretorp. Z tylu stoi niewielka tradycyjna dzwonnica.      

Zachodnim brzegiem Wetteru do Habo

Od granicy länów droga 195 prowadzi na południe głównie przez lasy, zrazu prawie samym brzegiem Wetteru, potem nieco bardziej w głębi lądu podnóżami wzgórz Hökensås. Przecinamy kilka poprzecznych wąwozów, którymi spływają do Wetteru krótkie potoki. Z prześwitów fragmentaryczne widoki na jezioro.

[270 km] Stenstorp. Po lewej zjazd do przystani jachtowej. W głąb lądu biegnie droga do Skämningsfors (1 km). W dawnej dwupiętrowej willi hrabiów von Essen ośrodek opiekuńczy. 

[271 km] Brandstorp. Osada przy drodze 195 pochodzi z lat 30-tych i 40-tych XX wieku. 

Przy skrzyżowaniu dróg stacja benzynowa QStar.

W prawo biegnie szosa w kierunku ośrodka letniskowego na grzbiecie Hökensås (Semesterby). Trasa ta wspina się łagodnie na grzbiet wzgórza. Z rozległych łąk roztaczają się piękne widoki na Wetter i wyspę Visingsö. Nieco ponad kilometr w tamtym kierunku po prawej stronie leży dawna wieś kościelna. Drewniany kościół (1) na planie krzyża greckiego pochodzi z XVII wieku. W ołtarzu flankowanym przez panele heraldyczne znajduje się wizerunek Chrystusa na krzyżu z Maryją i św. Janem. Rozkosznym cackiem jest stojąca obok niewielka miedziana chrzcielnica mieniąca się kilkoma kolorami. Podziwiać można również pozłacaną ambonę z postaciami Chrystusa i ewangelistów. Najbardziej niezwykłe są jednak w tej świątyni malowidła ścienne i sufitowe stworzone przez Johana Kinnerusa z Jönköpingu w 1748 roku. Są tu ekspresyjne wizje piekła, raju, zmartwychwstania czy pokuty utrzymane w pastelowych barwach. 

Kościół w Brandstorp z malowidłami na suficie (scena Zmartwychwstania).

Warto też zwrócić uwagę na iluzjonistyczne anioły strzegące okien. Obok kościoła znajduje się wolno stojąca dzwonnica. Unikatowe jest także drewniane ogrodzenie cmentarza w formie solidnego parkanu. Wokół kościoła zgromadzono kilka tradycyjnych budynków tworzących niewielki ogólnodostępny skansen. Najbardziej niezwykłym budynkiem jest ośmiokątna altanka w kształcie namiotu służąca jako letnia jadalnia w rezydencji hrabiów von Essen. Od 1994 w jednym z budynków działa ekspozycja rozmaitych narzędzi i przyrządów żeglarskich. 

Kontakt w sprawie rezerwacji zwiedzania pod numerem telefonu 0502 510 29.

[273 km] Häldeholm. Przekraczamy dość głęboki wąwóz wycięty przez spływający ze wzgórz Hökensås potok Holmån. Jakieś 3 km powyżej tego miejsca tworzy on niewielki wodospad Rävafallet (3). 2 km pod górę gruntową drogą dotrzeć można do chaty Sågaretorpet (2). Oryginalna galeria sztuki i rękodzieła z piękną panoramą jeziora Wetter.

Wodospad Rävafallet

[281 km] Za Ekebäcken po minięciu garbu terenowego odgałęzia się w lewo droga na cypel Svedudde z szerokimi piaszczystymi plażami (kąpielisko i kiosk spożywczy, 4) i portem jachtowym. W głębi półwyspu duża przemysłowa piaskownia. Ostoja rzadkich gatunków owadów i gadów. 

[282 km] Baskarp - niewielka osada przemysłowa. Z centralnego placu panorama Wetteru.

[283 km] W prawo za Sved (psie zaprzęgi) owiane tajemniczą aurą miejsce zwane Falkens Grav (3 km, 5). Niewielka mogiła w sosnowym lesie. W 1855 roku pochowano tutaj Jonasa Falka złodzieja skazanego na śmierć za napad na pocztę w Tunarp. Rozbój ze skutkiem śmiertelnym, bowiem w wyniku pobicia w szpitalu zmarł urzędnik pocztowy. Po pochówku na grobie w nieznany sposób zaczęły się pojawiać świeże kwiaty. Według opowieści z dreszczykiem pewnego dnia w tej okolicy balowało kilku młodzieńców. Kiedy słońce zaszło okazało się, że nie mogą uruchomić silnika samochodu. W tych okolicznościach nikt nie miał ochoty na kilkukilometrową przechadzkę do wsi. Przenocowali w aucie a rano ku ich przerażeniu zobaczyli na pobliskim grobie nowy bukiet kwiatów. Ostatnia desperacka próba uruchomienia samochodu okazała się tym razem skuteczna i towarzystwo natychmiast opuściło to dziwne miejsce. 
[284 km] Fagerhult. Wzmiankowany w 1399 roku jako farma należąca do klasztoru Alvästra. Obecnie osada przemysłowa znana z założonych w 1945 roku zakładów produkujących sprzęt oświetleniowy. Koncern posiada obecnie fabryki w 9 krajach na świecie. Vis a vis zakładu hala sportowa Fagerhus. Powyżej miejscowości wzdłuż potoku Gagnån rezerwat przyrody chroniący podmokłe siedliska oraz ichtiofaunę ze starą populacją pstrąga. Dojście szlakiem Västra Vätternleden lub ścieżką do joggingu. 
[288 km] Källebäcken. Przecinamy głęboką dolinę potoku Hornån. Przy ujściu rzeki znajduje się rezerwat przyrody Haboskogen obejmujący kształtowane przez erozję brzegi jeziora porośnięte gęstym lasem mieszanym. W runie rośnie dość rzadka bylina pomocnik baldaszkowy (Chimaphila umbellata) używany dawniej jako lek na reumatyzm. 

Gustav Adolf Kyrka

W prawo droga w kierunku osady i kościoła Gustawa Adolfa (3 km, 6) noszących imię XVIII-wiecznego regenta a potem króla z dynastii Oldenburgów. Napis nad wejściem informuje, że świątynia powstała najpierw przy plaży w Fiskebäck na południe od Habo. Według tradycji ufundowała ją można szlachcianka uratowana przed utonięciem. W 1780 roku budowla została przeniesiona na obecne miejsce i zaopatrzona dodatkowo w wieżę. Ołtarz Jonasa Ullberga z 1717 roku ukazuje dramat pasyjny. Pewnym kuriozum jest dodany później zegar w jego zwieńczeniu. Prawdopodobnym dziełem Ullberga jest także chrzcielnica z aniołkiem. 
[291 km] Kvarnekulla. Dawny młyn ponad wąwozem potoku Knipån. Dolina objęta rezerwatem przyrody. Bogata ichtiofauna. Tarlisko pstrąga.
[293 km] Skrzyżowanie dróg. W prawo do centrum Habo. Prosto obwodnica miejscowości i szlak drogowy w kierunku Jönköpingu.
[295 km] Habo. Wjazd ulicą Hjovägen. 

Tidaholm część 4

TIDAHOLM [271 km] / 8,2 tys. mieszkańców

Tidaholm to przede wszystkim dobry punkt wypadowy do kompleksu historycznych zabytków położonych w dolinie Ekedalen na zachodzie. Z najciekawszych obiektów w tamtym obszarze warto wymienić kościół w Kungslena, cmentarzysko w Dimbo i obelisk bitwy pod Gestilren. Miejsca te będą jednak opisane w innej części bloga (cykl Eriksgata). Poniżej charakterystyka kilku innych obiektów  i szlaków spacerowych poza centrum Tidaholm.  

Helliden Slott i Hellidsberget

Dojazd z dworca autobusami nr 321, 322, 323, 325, 326, 327, 405 do przystanku Hökensås Skolan. Dalej pod górę piechotą wzdłuż Von Essens väg. 

Po wschodniej stronie miasta u podnóży zalesionego wzgórza znajduje się dawna rezydencja (1) hrabiów von Essen - właścicieli przemysłowej infrastruktury Tidaholmu. Dwór wzniesiono w 1858 roku a obecną neorenesansową formę pałacyku przyjął po przebudowie nadzorowanej przez architekta Helgo Zetervalla. Warto obejrzeć piece kaflowe we wnętrzach. Po krachu finansowym na rynku zapałczanym część rezydencji musiała zostać zastawiona. Ostatecznie w 1950 roku po śmierci baronowej Elli Dickson von Essen obiekt nabyła organizacja Błękitna Wstążka (Blåbandsrörelsen) i zlokalizowała tutaj szkołę. Obecnie w części pomieszczeń znajduje się schronisko turystyczne a inne sale wykorzystuje muzeum sztuki litograficznej. 

Otwarte w weekendy od 11 do 16. Wstęp bezpłatny. Kontakt telefoniczny: 073 623 44 86

Panorama Tidaholmu ze wzgórza Hellidsberget (stok slalomowy)

Widoki na miasto. Poniżej pałacu znajduje się park z kilkoma stawami należący do kompleksu szkoły ludowej. Na północny wschód od rezydencji ciągną się tereny rekreacyjne na grzbiecie Hellidsberget (207 m npm) z oświetlonymi letnimi i zimowymi trasami biegowymi. Start od drewnianej chaty Sisustugan (2), w której znajdują się sanitariaty oraz polowa kuchnia. W północnej części wzgórza niewielki sztucznie naśnieżany stok slalomowy (3). Panorama obejmuje miasto oraz położone dalej na zachodzie Skaraborgu góry wyspowe, m.in. Varvberget nad Ekedalen.

Norra Rundan

Ścieżka przyrodniczo-kulturowa o długości 5,5 km startuje z okolic dzisiejszego magistratu (Stadshus). Dojazd autobusami 303 i 327 do przystanku Ulvesborg, stąd do Långgatan. Znakowana pomarańczowymi paskami.

Kullö Kvarn

Pętla biegnie wzdłuż terasy nadzalewowej i zalewowej rzeki Tidan. Bagienne tereny wokół cieku na północy noszą nazwę Tidans Mader. Łąki kośne i łęgi nadrzeczne. Matecznik ptaków (dwie wieże obserwacyjne). W dawnej średniowiecznej wsi Ingemarstorp kamień z epoki brązu. Bliżej miasta trafimy na komunalny cmentarz północny z kaplicą zbudowaną w 1934 roku. Warto też zboczyć kilkaset metrów wzdłuż Ångarpsvägen do dawnego młyna zwanego Kullö Kvarn (4). Zakład oparty o siłę wody działał od XVII wieku. W 1895 roku powstała tu jedna z najstarszych w Szwecji elektrowni uruchomiona na potrzeby pałacu Helliden. W odróżnieniu od młyna działa ona jeszcze i dzisiaj.   

Folkets Park

Dojazd autobusami 303 i 327 do przystanku Ulvestorpsgatan. 

Ogród na granicy miasta otwarty w 1917 roku. Scena taneczna oraz kilka razy w roku organizowane pchle targi.

Siggestorpstugan

Dojazd autobusami 302, 303, 321, 322, 323, 325, 326, 327 do przystanku Tidavallen.

Ta stara drewniana chata z XVII wieku znajduje się w sosnowym lesie Stallängskogen (5) po północnej stronie miejskiej obwodnicy. Kompleks jest pozostałością dawnej puszczy otaczającej Tidaholm jeszcze w końcu XIX wieku. W zagrodzie latem prowadzi się sprzedaż wyrobów pszczelarskich.    

Ånarundan

Szlak oznaczony drewnianymi słupkami ma długość 3,6 km i startuje spod miejskiego kempingu. Dojazd komunikacją publiczną do przystanku Tidavallen, jak wyżej.

Pętla biegnie wzdłuż rzeki Tidan prowadząc po wschodniej stronie obszarem rolniczym, a po zachodniej bagiennym lasem. Doprowadza do ruin papierni (6) przy gospodarstwie Bältenberga. Na trasie miejsca do grilla i kąpieliska.  

                        

Z Guldkroken do Tidaholmu

Dłuższa trasa biegnie bocznymi dość krętymi drogami bezpośrednio z Hjo przez Korsbergę i Fröjered, trasa krótsza z wybrzeża Wetteru wzdłuż drogi wojewódzkiej 193. Obydwie przecinają zalesione pasmo wzgórz Hökensås. 

[0 km] Hjo na 245 km trasy głównej. Z centrum wyjeżdżamy ulicami Torggatan i Falköpingsvägen obok miejskiego cmentarza przez przedmieście Söder.
[2 km] Rondo. Skrzyżowanie z obwodnicą miejską. W prawo w kierunku Karlsborga, w lewo w kierunku Jönköpingu. Kontynuujemy jazdę prosto (drugi zjazd).
Przy rondzie stacja benzynowa Ingo (dawny Statoil). Sprzedaż paliw płynnych i gazu. Myjnia i sklep. 
[3 km] 1 km w prawo wioska Grebban z kaplicą zbudowaną w 1932 roku.  2 km na południe miejscowość Långeruder na wzgórzach Hökensås (236 m n.p.m.). W XIX wieku było to bardzo ludne osiedle. Mieszkańcy dojeżdżali do pracy w fabryce zapałek w Tidaholmie.
[5 km] Droga prowadzi południowym dość wysokim brzegiem dużego okrągłego jeziora Mullsjön (1). Woda jest tu cieplejsza niż w Wetterze a akwen jest bardzo płytki (maksymalna głębokość nie przekracza 3 m). Według podania akwen miał powstać po tym jak olbrzym wydobył z ziemi wielki odłamek skalny, aby cisnąć go na klasztor Alvästra na drugim brzegu Wetteru. Nie trafił a czubek skały utworzył wyspę Visingsö. Do 1934 roku z dna jeziora wydobywano 30% rudę darniową wykorzystywaną do wytopu żelaza. Transportowano ją z portu w Hjo. Obecnie nad jeziorem rozwija się budownictwo rekreacyjne. Kąpielisko Varpet z pomostem i plażą.
[6 km] Kullebäcken. 1 km na południe na stoku zalesionego wzgórza dawna pustelnia Högaliden. Obecnie kilka tras biegowych dla narciarzy. Jedna z nich oświetlona. Łazienki i toaleta.
Wspinamy się na płaskowzgórze z widokami na jezioro Mullsjön. Mozaika lasów i pastwisk.
[9 km] Od Stenbolet rozpoczyna się kilkukilometrowy zjazd w równoległe do trasy doliny z panoramą wzgórz regionu Skaraborg w tym masywu Billingen nad Skövde. Przecinamy wylesioną pokrytą siatką pól dolinę rzeki Lillån. Rozległe widoki.
[13 km] Korsberga. Duża wieś wielodrożnica położona na charakterystycznym wododziałowym wzgórzu otoczonym podmokłymi dolinami Lillån, Yan i Tidan. W XVII i XVIII wieku gniazdo drobnej szlachty. Na wzgórzu w południowej części wsi zwanej Gunnarstorp znajduje się charakterystyczny dla regionu Hökensås drewniany kościół parafialny (2) z końca XVII wieku. Najstarszą jego częścią jest pozostała ze średniowiecznej budowli kamienna zakrystia po północno-wschodniej stronie. W jej wnętrzu zachowały się stare malowidła sufitowe z końca XV wieku powstałe w kręgu szkoły mistrza Amunda. W 1823 roku dobudowano wąski przedsionek w części zachodniej.  We wnętrzu zwraca uwagę barokowy ołtarz z zegarem na szczycie z 1716 roku oraz pochodząca z tego samego okresu pięknie rzeźbiona ambona - jedno z ostatnich dzieł Johana Ullberga starszego. Zachowała się też romańska kadzielnica. Poniżej kościoła piętrowa drewniana plebania. Na starym cmentarzu strzelista wolno stojąca drewniana dzwonnica.

Kościół w Korsberga.

Dalej za drogowskazem w kierunku Stenstorp.
[14 km] Przecinamy rozlane szeroko rzeki Yan i Tidan. Na tej drugiej niewielka hydroelektrownia.
[16 km] Fridene z wyraźnie widoczną w krajobrazie średniowieczną wysoką spirą kościelną (3). Na wieżę prowadzą wyszczerbione spiralne schody. Napis przed wejściem pokazuje rok 1259, ale być może budowla w tym miejscu jest jeszcze starsza. Obecna nawa, zakrystia i przedsionek pochodzą zdecydowanie z nowszych czasów zbudowane według rysunków Abrahama Niclasa Edelkrantza w stylu gustawiańskim w 1805 roku. Artysta ten zaprojektował także ambonę oraz ciekawą ramę ołtarza przypominającą połę płaszcza. Monumentalne XIX-wieczne organy na chórze muzycznym. Ozdobny żyrandol z postacią anioła.
Skręcamy w lewo na południe.
[17 km] Jedziemy brzegiem Tidan obok małej elektrowni wodnej z 1915 roku zostawiając po lewej Blikstorp (dawna stacja na linii Hjo-Stenstorp) oraz zabudowania majątku Årby widoczne wcześniej w zakolu po drugiej stronie rzeki.
Na odcinku kolejnych 4 km droga ma nawierzchnię szutrową. Do Fröjered dotrzeć można także asfaltem przez Perstorp i Kaggerstorp (5 km) dalej od rzeki Tidan. Jadąc tą trasą miniemy plantację jagód Blåbärsgården.

Birger Sandzén. Obraz ołtarzowy z Fröjered

[22 km] Skrzyżowanie przy moście nad rzeką Tidan. Przez przeprawę na południe do centrum miejscowości Fröjered. Szkoła i kościół (4) z ozdobnym hełmem. Na wieży dwa dzwony, starszy z nich pochodzi z 1682 roku. W głównym ołtarzu znajduje się obraz Wniebowstąpienie Chrystusa pędzla Birgera Sandzéna znanego bardziej z pustynnych amerykańskich pejzaży. Zachowała się także starsza tablica ołtarzowa z XVIII w oraz zdobienia dawnej ambony z przedstawieniem czterech ewangelistów. Oba te obiekty pochodzą ze starszej świątyni, która znajdowała się po północnej stronie drogi w pobliżu rzeki Tidan obok budynku plebanii. Obecnie pozostałości starego cmentarza, krzyż pamiątkowy i zabytkowe dęby. W przysiółku Annefors ceglany młyn przy drewnianym moście przez rzekę. 
Drogą na południe przez bogate bory sosnowe na wschodnim brzegu zabagnionej doliny Tidan. 
[30 km] Tidaholm. Wjazd od północy Fröjeredsvägen obok drewnianego tartaku. Na rondzie w prawo do centrum miasta.

[0 km] Linderyd na 255 km trasy głównej. W prawo drogą nr 193.  Po przecięciu starej drogi wznosimy się łagodnie na pofalowane płaskowzgórze. Z tyłu widoki na Wetter.
[5 km] Baståsen na zalesionym grzbiecie Hökensås. Przecinamy w tym miejscu znakowany na pomarańczowo szlak pieszy Västra Vätternleden. 2 km na południe w Hulan znajduje się punkt widokowy z panoramą w kierunku zachodnim i północno-zachodnim, m.in. na wzgórze Billingen.

Dawna szkoła w Mobacken

[6 km] Krótki zjazd do Rödåkra. 2 km na południe Stora Bremsahemmet. Opuszczona farma. Ślady epidemii dżumy z 1712 roku. 2 km dalej rezerwat przyrody Hyltans (5). Dwa niewielkie śródleśne jeziora wytopiskowe na krawędzi wzgórz Hökensås. Bory sosnowe. 
[9 km] Håven. Za rzeką Yan niewielki camping Campfjället. 
Nocleg w wynajmowanych drewnianych domkach (od 385 do 720 SVK za dobę włączając opłaty za energię elektryczną oraz sprzątanie). Możliwość ustawienia namiotu (110 SVK za dwie osoby), przyczepy lub kampera (180 SVK za dwie osoby, w tym prysznic i energia elektryczna). Na miejscu toaleta i pralnia. Boisko trawiaste. Kontakt e-mailowy: arnold_40@hotmail.com, telefon: 070 887 64 78
[11 km] 1 km na lewo Mobacken. Drewniana kaplica (6) z 1939 roku. Obok wolno stojąca dzwonnica. Po drugiej stronie drogi w dawnym budynku szkolnym dom kultury. 
[13 km] Bämmelshed. Za pasem lasu lotnisko szybowcowe.
[15 km] Tidaholm. Wjazd do centrum Östergatan i Norra Ringvägen.  

Południowy Guldkroken

Na południe od Hjo wzdłuż trasy nr 195 aż do granicy Västergotlandii. Stare gospodarstwa i drewniane kościoły wiejskie. Łagodny rolniczy krajobraz poprzecinany głębokimi wąwozami z Wetterem i wzgórzami Hökensås w tle.

Wyjazd z centrum Hjo biegnącą wzdłuż samego brzegu jeziora Jönköpingsvägen. Obok szosy biegnie wysadzana szpalerem drzew promenada z widokami na Wetter.

[246 km] Borrbäck - osada w granicach miasteczka Hjo. Do Norra Fågelås można stąd kontynuować jazdę boczną drogą wśród łąk w pobliżu brzegu Wetteru. Wybierając ten wariant po około 1 km dotrzemy do widocznego po lewej ośrodka noclegowego Röda Stallet.

Pensjonat mieści się w długim budynku na dawnej farmie i sąsiaduje ze stadniną koni. Dwójki w cenie 800 SVK, jedynki - 600 SVK. W każdym pokoju łazienka. Dostęp do darmowego internetu wi-fi. W cenie również pościel, ręczniki i śniadanie. Telewizor w pokoju za dopłatą 50 SVK za dzień. Kontakt pod telefonem: 050 31 21 12 lub mailowo: rodastallet@gmail.com.

[247 km] Wjazd na drogę główną nr 195. Skręcamy w lewo w kierunku Jönköpingu.

Norra Fågelås: parking przed kościołem, kościół i dzwonnica widziany z cmentarza, ołtarz, wejście do kaplicy Stackelbergska Gravkoret

[250 km] Równolegle do trasy biegnie stara droga regionalna. Przy niej w okolicach Lidängen piękne stare dęby. W lewo trzeba natomiast skręcić do kościoła w Norra Fågelås, którego sylwetka widoczna jest między drzewami z głównej drogi. Przed kościołem duży prostokątny plac. Założenie otoczone niewysokim białym murem cmentarnym z którym zrósł się budynek magazynu parafialnego z XVIII wieku. Trzonem budowli jest wielka gotycka nawa powstała w XIII w. Pierwsza wzmianka o świątyni pochodzi z 1225 roku, jednak już wcześniej istniał tutaj zdaje się spory ośrodek sakralny związany z położonym po drugiej stronie jeziora klasztorem Alvästra. Do korpusu przylegają dwie dawne kaplice grobowe po południowej stronie Hårdska Gravkoret pełniąca obecnie rolę baptysterium oraz po północnej stronie nieco większa Stackelbergska Gravkoret, gdzie znajdują się groby szlachty zamieszkującej w XVIII i XIX wieku rezydencję Almnäs. Na południowej ścianie prezbiterium podziwiać można duże kamienne epitafium Karla Hårda z Segerstadu. 

Na  ścianach wokół nawy wisi zresztą znacznie więcej kartuszy herbowych i tablic grobowych upamiętniających zmarłych członków rozmaitych familii, pochodzących zwłaszcza z burzliwego okresu wojen szwedzkich w XVII i XVIII wieku znanego w historiografii jako stormaktstiden. Epitafia dopełniają rozmaite obrazy portretowe. W głównym ołtarzu znajduje się XIV-wieczny misternie rzeźbiony i pomalowany krucyfiks. Warto zatrzymać się także w południowym przedsionku, aby obejrzeć dość frywolne malowidła na ścianie i sklepieniu. Przy kościele stoi jedna z najstarszych dzwonnic w kraju z czterema dzwonami pochodzącymi z XIV, XVI i XVIII wieku. W kompleksie jest także plebania i dom parafialny. 

[251 km] Korsgården. Osada powstała jako zaplecze gospodarcze majątku Almnäs. To jedna z większych posiadłości ziemskich w regionie Guldkroken o bardzo starych korzeniach - wymieniona już w 1225 roku w kodeksie prawa Västgötalagen jako beneficjum mnichów z Alvästra. Największy rozkwit majątku datuje się na przełom XVIII i XIX wieku kiedy był on w posiadaniu trzypokoleniowej rodziny Stackelbergów. Powstał wtedy m.in. główny budynek dworu zwany wielkim kamiennym domem. Pałac jest obecnie w rękach prywatnych i stanowi centrum dużego gospodarstwa rolnego znanego m.in. z produkcji serów o dość interesującym kształcie i nazwie. Określa się je mianem Almnäs Tegel i przypominają faktycznie cegłówki, ale na dodatek na ich licu odbita jest dziecięca stopa, ponoć pamiątka po podobnej cegle wmurowanej w fasadę budowli. Pałac otoczony jest niewielkim parkiem oraz kaskadą stawów hodowlanych. Od strony jeziora osłonięty gęstym lasem.  Dojazd drogą gruntową na lewo (około 1,5 km).

[252 km] Trollebo. W prawo (1,5 km) droga na pola golfowe założone na stokach wzgórz Hökensås.
[255 km] Linderyd. W prawo droga w kierunku Tidaholmu. We wsi zbór zielonoświątkowy Betania. 
[258 km] Droga mija położony w lesie po lewej drewniany kościół w Södra Fågelås. Wjazd drogą za drogowskazem. Świątynia pochodzi z końca XVII wieku i była kilkukrotnie restaurowana. Pierwotnie ściany i sufit nawy zdobione były obrazami religijnymi, dzisiaj malarstwo zachowało się jedynie na stropie prezbiterium. Innymi ozdobami świątyni są rzeźby aniołów w różnych pozach. Jeden z nich stanowi główny motyw żyrandola. Na cmentarzu przykościelnym stoi drewniana dzwonnica z 1887 roku z ostrym hełmem.
[259 km] Prosta droga w lewo prowadzi do położonego prawie nad brzegiem Wetteru dwupiętrowego dworu Monäs zbudowanego w 1880 roku na starej posiadłości ziemskiej istniejącej od średniowiecza jako dobra klasztoru Alvästra.
[260 km] W prawo droga do wsi Gate. 2 km dalej na stokach Hökensås leży Mobolets Gård - farma bizonów i park safari. Restauracja z widokiem na Wetter. Pole kempingowe i drewniana chata do wynajmu.
850 SVK za domek, 150 SVK za miejsce pod namiot. Szczegóły na stronie web: http://gatebison.se

Hjällö Slott

[261 km] 1 km na lewo Hjällö. XVIII-wieczny pałac nad brzegiem Wetteru, obecnie pensjonat.
Pokoje 1-4 osobowe z prywatną lub wspólną łazienką. Aneks kuchenny. Świetlica, biblioteka, jadalnia. Ceny zróżnicowane. W sprawie noclegu należy kontaktować się pod telefonem 050 32 10 90 lub przez stronę internetową http://hjalloslott.se
Droga prowadzi wzdłuż wschodniej krawędzi wzgórz Hökensås rozciętej w okolicach Sörtorp i Skalleberg malowniczymi wąwozami. 
[266 km] Granica länów Västra Götaland i Jönköping biegnie wzdłuż niewielkiego potoku Nykyrkebäcken. Wjeżdżamy do gminy Habo. 

Hjo część 4

HJO [245 km] / 6,2 tys. mieszkańców

Rzeka Hjoån dzieli miasto na dwie części. Opuszczamy położoną na prawym brzegu starówkę i wędrujemy w kierunku przystani. Najstarsza znajdowała się bezpośrednio przy ujściu rzeki  do jeziora Wetter. Zachował się z niej tylko jeden z wielkich bali dębowych tworzących konstrukcję pomostu i jest eksponowany na nabrzeżu. Już w późnym średniowieczu tędy biegła dogodna droga komunikacyjna pomiędzy klasztorami po obu stronach Wetteru: Varnhem i Alvästra. Nazwę Hertig Johan Brygga port otrzymał od księcia szwedzkiego, namiestnika Finlandii i kuzyna Gustawa II Adolfa, który przyczynił się wydatnie do rozwoju handlowego miasta. Z tego miejsca wzdłuż rzeki prowadzi kilkukilometrowa ścieżka turystyczna (znakowana pomarańczowym paskiem) przez założony w 2001 roku rezerwat Hjoåns Dalgång. Poza miejskim parkiem leżącym na zachód od Norbro dolina ma charakter naturalny. W gęstym zagajniku przy brzegu odnaleźć można wiele interesujących gatunków roślin wilgociolubnych, takich jak stosunkowo rzadki w Skandynawii lepiężnik różowy (Petasides hybridus), gwiazdnica gajowa (Stellaria nemorum), okazała paproć pióropusznik strusi (Matteuccia struthopteris) czy "ziele Merkurego" jaką to nazwą w Szwecji określa się silnie przeczyszczający szczyr trwały (Mercurialis perennis). Pozostałością dawnych nadrzecznych pastwisk są pojedyncze okazy dębów o rozłożystych koronach. Nad rzeką gnieżdżą się drobne gatunki ptaków takich jak pluszcz zwyczajny (Cinclus cinclus) czy pliszka górska (Motacilla cinerea). Pstrągi potokowe i lipienie wędrują na tarło przynajmniej kilka kilometrów w górę rzeki. W okolicy Hjoån zachowało się też kilka pamiątek historycznych. Na łące przy Vekängsbron stał kiedyś miejski pręgierz, dziś jest tutaj popularna górka saneczkowa. Na zachód od Ringvägen szlak mija kilka dawnych zabudowań fabrycznych. W pobliżu funkcjonujących od 1916 roku zakładów mechanicznych HMV (Hjo Mekaniska Verkstad) znajdowała się kiedyś pierwsza miejska elektrownia Obok przy starej sztucznej tamie, która pełniła kiedyś funkcję miejskiego kąpieliska stoi młyn Hammarns Kvarn (1). Pewne wrażenie robią też położone wyżej ruiny przędzalni wełny (Strömsholms Yllefabrik, 2) z 6-metrową betonową tamą oraz kamiennymi murami. Zakłady zostały zniszczone przez pożar w 1922 roku i nie zostały już nigdy odbudowane. 

Ruiny Strömsholms Yllefabrik

W znajdującym się na peryferiach miasta ceglanym młynie Grebbans Kvarn (3) mieści się obecnie galeria sztuki. Kaskada oraz staw są w nocy iluminowane. Najlepiej udać się tam w drugiej połowie października lub na początku listopada, kiedy urządzane są wieczorne wycieczki z przewodnikiem w ramach tzw. öringsafari  (po zmroku podglądane są pstrągi płynące na tarło). Punktem końcowym wycieczki jest położony przy obwodnicy miasta (droga nr 185) młyn Stampens Kvarn (4), gdzie można się napić kawy lub coś zjeść. Od XVII wieku mielono tutaj mąkę i do dziś można zakupić tradycyjny wypiek na żytnim zakwasie zwany surdegsbröd. Szlak turystyczny prowadzi jeszcze kilka kilometrów dalej na zachód nad brzegi sporego jeziora Mullsjön. W pobliskiej wiosce Grebban na skraju sosnowego lasu jest niewielka drewniana kaplica Svärtans Kapell z 1932 roku.

Dzisiejsza przystań (5) i port jachtowy w Hjo zlokalizowane są nieco bardziej na północ od ujścia Hjoån. Od strony południowej w kierunku jeziora biegnie trawiasta grobla z charakterystycznymi pochylonymi wierzbami o rozłożystych koronach. Piękny stąd widok na opadające ku jezioru domy drewnianego kwartału Långan. Od strony wody wejście do portu zamyka kamienny falochron na którym stoją dwie niewielkie latarnie morskie. W basenach odnaleźć możemy jeszcze stare płaskodenne łodzie rybackie zwane harjeskutor, z których czasami sprzedaje się świeżo złowione ryby. Na północnym nabrzeżu stoi wiekowa lokomotywa parowa z dwoma wagonami - świadectwo istnienia bocznicy kolejowej funkcjonującej do końca lat 60-tych XX wieku. Drewniane magazyny na nabrzeżu są dziś miejscem sprzedaży lokalnego przysmaku rybnego czyli wędzonej siei (hjosik). Można tu również skosztować innych miejscowych ryb: pstrąga, łososia, okonia czy szczupaka a okazyjnie także ryb morskich oraz owoców morza. W sąsiedztwie odwiedzić można inne lokale gastronomiczne: cukiernie i lodziarnie. Na północ od przystani rozpoczyna się park zdrojowy. Założony został w 1877 roku przez niemieckiego architekta krajobrazu J. Sternemanna. Zaprojektował on liczne alejki spacerowe, ozdobne mostki, sadzawki i fontanny. W ogród wkomponowane zostały wille uzdrowiskowe ciągnące się długim rzędem po zachodniej stronie zieleńca. W kolejności od strony przystani są to obiekty o nazwach "Idun", "Viktoria", "Flora", "Guldkroken", "Götha", "Svea", "Eira"i "Olga". Trzy pierwsze pochodzą z początku lat 80-tych XIX wieku i powstały z przekształcenia dawnych przedmiejskich domków, kolejne wybudowano nieco później, wszystkie tworzą urozmaiconą stylowo grupę nawiązującą architekturą do popularnego na przełomie wieków jugendstilu z licznymi werandkami, zdobnymi wieżyczkami i ogrodowymi altanami.

Willa Götha

Wygląd willi Guldkroken jest inspirowany skandynawskim romantyzmem, podczas gdy willa Götha przypomina rezydencję w stylu szwajcarskim. Domy te dawniej pełniły rolę pensjonatów dla kuracjuszy, tylko ostatnia z nich willa Olga wchodziła w skład mleczarni, dziś natomiast tylko część zachowała funkcję hotelową, część jest własnością prywatną. Wnętrza budynków były remontowane w późniejszych latach, zachowały się tam jednak stare drewniane schody, zdobne balustrady i oryginalne elementy dekoracji. W willi Svea mieściło się do niedawna miejskie muzeum. Wystawa została przeniesiona do położonego bliżej centrum Kulturkvarteret Pedagogien, ale wnętrza można nadal odwiedzić, ponieważ znalazła tu swoje miejsce przyjemna kawiarenka i sklep z pamiątkami. Centrum zdroju stanowiły łazienki (6) do których wodę sprowadzano ze  źródeł na stokach wzgórz Hökensås. Obiekt podzielony był na dwie klasy odróżniające się od siebie poziomem komfortu. Oprócz ciepłych basenów prowadzono tutaj terapię za pomocą hydromasażu, kąpieli siarkowych a na piętrze znajdowała się świetlica. Obecnie w nieco przebudowanym kompleksie mieści się interaktywne muzeum nauki Experimenthus. Częścią wystawy jest także akwarium ukazujące organizmy wodne żyjące w jeziorze Wetter. 
Otwarte od połowy maja do czerwca w weekendy (Pt-Nd) od 11 do 15, w sezonie letnim (lipiec i sierpień) przez cały tydzień w godzinach 11-17. Bilet kosztuje 69 SVK, zniżka dla dzieci do 15 lat. 
W pobliżu przystani mieściła się główna plaża. W jej obrębie zachował się podłużny budynek mieszczący prysznice oraz przebieralnie. Ponad tym miejscem znajduje się betonowy taras widokowy. Promenada prowadzi na północ na zagospodarowany cypel Vindarnes z ławeczkami pozwalającymi podziwiać piękne widoki jeziora wraz z obiektami na jego drugim brzegu, m.in. Brahehus czy górą Omberg. 
U zbiegu Bangatan i Floragatan otwarto niedawno Kulturkvarteret Pedagogien (7). W kilku odrestaurowanych budynkach stanowiących dawniej siedzibę szkoły zlokalizowano bibliotekę, kino, centrum konferencyjne, biuro informacji turystycznej oraz wystawy muzealne prezentujące historię Hjo i rozmaite eksponaty związane ze sztuką i lokalnym rękodziełem. Wstęp na ekspozycje darmowy.