Skania

Powierzchnia: 10939 km²
Ludność: 1 301 tys. mieszkańców
Gęstość zaludnienia: 119 mieszkańców na 1 km²
Stolica: Malmö (342,4 tys. mieszkańców)
Inne duże miasta: Helsingborg, Lund, Kristianstad, Landskrona, Trelleborg
Liczba gmin: 33
Najwyższy punkt: Magleröd 212,2 m npm
Najniższy punkt: Nosaby/Kristianstad 2,4 m   ppm
Największe wyspy:  Ivö (15 km²), Ven (7,5 km²)
Charakterystyczne drzewo: buk
Charakterystyczny kwiat: stokrotka
Charakterystyczny grzyb: pieczarka
Charakterystyczne zwierzę: jeleń szlachetny
Charakterystyczny ptak: kania
Najważniejsze rzeki: Lagan, Bråån, Helgeå, Rönneå
Największe jeziora: Ivösjön, Östra Ringsjön, Immeln, Hammarsjön 
Parki narodowe: Dalby Söderskog, Stenshuvud, Söderåsen

TURYSTYCZNE CUDA SKANII:
1. Wieżowiec Turning Torso w Malmö
2. Kurhan megalityczny Kiviksgraven
3. Zamek Glimmingehus
4. Katedra w Lund
5. Krąg kamienny Ales Stenar
6. Rzeźbione kamienie Hallsbergs Stenar
7. Jezioro Odensjön w Söderåsen

Humleslingan. Północny brzeg Ivösjön. Z Näsum do Vånga i dalej do Knislinge

Wzdłuż dróg lokalnych pagórkowatym terenem na północ od jeziora Ivösjön. Trasa biegnie w pewnym oddaleniu od brzegów akwenu formującego 3 wyraźne zatoki. Przedłużeniem jest trasa przez Arkelstorp do Knislinge w pobliżu zamku Wanås.

[14 km] Näsum. Po lewej przy wjeździe stara wiejska chata kryta strzechą zwana Bravastugan (1) przeniesiona na to miejsce z okolic Sölvesborga po drugiej stronie wzgórz Ryssberget. Skromna wystawa regionalna prezentująca stare meble i przedmioty codziennego użytku.

Wizyta z przewodnikiem tylko po wcześniejszej rezerwacji. Kontakt pod telefonem: 070 225 03 36. Opłata 20 SVK umożliwia też obejrzenie pamiątkowego magazynu stacyjnego na dawnej linii Bromölla - Olofström. 

W południowej części osady przy Kyrkovägen znajduje się eklektyczny kościół parafialny z 1871 roku zaprojektowany przez Jana Eryka Söderlunda. Trójnawowe wnętrze mieści ponad 500 wiernych. W głównym ołtarzu znajduje się obraz Chrystusa na krzyżu namalowany przez estońskiego artystę Johana Kölera. Pierwotnie zdobił wnętrze szwedzkiego kościoła św. Katarzyny w Sankt-Petersburgu. Droga ku południowi obok starego budynku parafialnego biegnie w kierunku brzegów jeziora. Po prawej w dolinie Höljeån znajduje się niewysoki trawiasty pagórek Gudahagen (2) z prawie setką kamiennych menhirów z okresu wikingów. To tylko niewielka ich część w porównaniu do kompleksu, który istniał w czasach prehistorycznych. Być może był tu pogański ośrodek kultowy, miejsce ofiarne, cmentarzysko lub twierdza. Po wprowadzeniu chrześcijaństwa wzniesiono drewniany kościół, który nie zachował się jednak do obecnych czasów. Dziś corocznie odbywają się tutaj historyczne jarmarki zwane Dniami Wikingów. 

Wzgórze Gudahagen

[15 km] Za mostem na Höljeån droga w prawo do wsi Västanå z zachowanymi XVIII-wiecznymi śladami podziałów rolnych (stare kamienne murki). Przy nadal czynnym młynie z 1380 roku kamienny most łukowy. W lesie powyżej wsi odnaleźć można dawną odkrywkową kopalnię żelaza (3), w której chemik Christian Wilhelm Blomstrand odkrył kilka rzadkich minerałów z grupy fosfatów: berlinit, augelit, trolleit i attakolit. Eksploatacji zaprzestano w końcu XIX w. Nisza wyrobiska jest częściowo podtopiona. Znakowany szlak Näsumaleden prowadzi przez zalesione wzgórza do położonej nad niewielkim jeziorem osady Blistorp z kamienną kaplicą grobową na planie krzyża greckiego ufundowaną przez kupca Valentina Textoriusa. 

[17 km] Po lewej stronie pod lasem stoi malowniczy czerwony magazyn chmielu zwany Humletorkan (4). Region wokół Näsum jeszcze w latach 50-tych ubiegłego wieku miał ponad 50 farmerów uprawiających chmiel. Suszarnię zamknięto w 1959 roku. Obecnie mieści się tutaj schronisko turystyczne oraz sklep z rękodziełem. W sąsiednim Klagstorp kąpielisko i przystań.

Schronisko otwarte od maja do września. 6 pokoi z 25 miejscami noclegowymi. Wyżywienie we własnym zakresie. Na miejscu karczma. Kontakt: 045 62 01 88, 070 605 29 17, info@humletorkan.com 

Humletorkan

Wznosimy się na zalesione wzgórza Västanåberget zamykające od północy basen jeziora Ivösjön. Przecinamy pasma lasu mieszanego i łagodnie nachylonych pól uprawnych na których zachowały się jeszcze tradycyjne chmielowe tyczki. Widoki na zachodnią zatokę jeziora i masyw Vångaberget.

[23 km] Vånga. Duża wieś w otoczeniu sadów jabłkowych na północno-zachodnim krańcu jeziora Ivösjön. W lewo dalsza część pętli Humleslingan (patrz). Przy skrzyżowaniu stacja benzynowa Din-X i niewielka restauracja. We wrześniu coroczny targ dożynkowy. Powyżej drogi kościół parafialny pod wezwaniem św. Wawrzyńca (5) przebudowany gruntownie w 1867 roku. Tylko fragment południowej nawy pochodzi ze starej XIII-wiecznej świątyni. W ścianie nad ołtarzem znajduje się wielki fresk przedstawiający Przemienienie Pańskie w scenerii nawiązującej do lokalnego skańskiego krajobrazu - dzieło Pera Siegårda. W dawnych zabudowaniach młyna sklep z rękodziełem. Na przeciwległym stoku wzgórza stok narciarski z wyciągiem.

Kontynuujemy drogę na zachód.

[29 km] Arkelstorp. Osada przy dawnej mleczarni i fabryce lodów. Opisana w dwóch wczesnych powieściach Harry'ego Martinssona, który pracował na tutejszej farmie. Obecnie okolicami prowadzi szlak tematyczny Nässelslingan. W XIX w. przy drodze do Knislinge rozwijało się niewielkie uzdrowisko. W dawnym budynku łazienek dom kultury (6). Na północ od tego miejsca głazowisko Arkelstorpskumlet. 

3 km na południe wieś Oppmanna. Na wzgórzu na zachód od głównej drogi stoi kościół z połowy XIX w. z kilkoma starymi obrazami i malarską kompozycją ścienną przedstawiającą ustanowienie Eucharystii. Po wschodniej stronie wysokie wzgórze Oppmannaberget na którego stoku znajduje się zatopiony kamieniołom Gullyckeskär (7) z czerwonym głazem granitowym poświęconym królowi Oskarowi I. Dojście drogą gruntową z południowej części wsi. Na północnym skraju wsi Hammarqvist Trädgärd. Prywatny ogród z kawiarnią i galerią sztuki.

Kamieniołom granitu Gullyckeskär

4 km na północ od Arkelstorp w prawo od drogi leży leśne jezioro w dolinie Lerjevallen. Szlaki turystyczne piesze i kajakowe. Ogólnodostępne kabiny turystyczne na szlaku Skåneleden. Na pobliskim wzgórzu pozostałości po opuszczonej wsi Spångebro zwanej obecnie Döda Byn (8). Miejsce wyludniło się w wyniku wyjałowienia gleby. Mieszkańcy w większości wyemigrowali do Ameryki, ostatni zmarł w 1950 roku. Na wschód od dawnej wsi kilkusetmetrowy głęboki wąwóz zwany Kastagropen. Według legendy zbierali się tutaj partyzanci - zwolennicy utrzymania Skanii przy koronie duńskiej. Ich przywódcą był młody chłopak imieniem Lille Mats, który zasłynął jako doskonały mówca i tutaj przemawiał do swoich towarzyszy z wysokiej półki skalnej. 

[32 km] W okolicznych lasach znajdują się liczne skały i wolno stojące głazy granitowe. Pod kamieniem Stora Trued Kors z wyciętym krzyżem według starej historii pochowano zabitego w tej okolicy duńskiego buntownika. Być może jednak cios ten ma charakter naturalny. 

[34 km] Värestorp. 3 km na północ Immeln nad rozszerzającym się ku północy dużym jeziorem o tej samej nazwie. Szlak kajakowy. Ostoje ptasie na licznych wyspach.

[38 km] Duża wieś Hjärsås. Na zakręcie drogi stary ceglany kościół parafialny (9) z 1230 roku z elementami romańskimi i gotyckimi. Wzniesienie świątyni z tego materiału było w owych czasach w Skandynawii zjawiskiem dość rzadkim świadczącym o zamożności parafii lub posiadaniu możnego sponsora. Zwraca uwagę ozdobna ornamentyka z malowanej cegły i płytek ceramicznych. Na ścianie zewnętrznej znajdziemy też dziwaczny zegar słoneczny z początku XVIII w. Na cmentarzu zachowało się kilka nagrobków wykonanych z czarnego diabazu w tym uroczy nagrobek z dwoma czarnymi owieczkami. W prezbiterium podziwiać można XVI-wieczne malowidła wykonane bądź przez mistrza Michała z Jutlandii, bądź anonimowego artystę znanego z dzieł w zelandzkim kościele Vallenbaek Po triumfie reformacji zamówiono do kościoła zachowaną do dziś złoconą ambonę z napisem łacińskim "Verbum Domini manet in aeternum" (Słowo Pańskie trwa na wieki). 

[42 km] Knislinge na trasie do zamku Wanås.

    

Humleslingan. Z Bromölla do Olofström

 

Humleslingan to około 50-kilometrowa turystyczna pętla drogowa okrążająca największe jezioro Skanii - Ivösjön. Podążając tą trasą można dotrzeć do wielu pięknych krajobrazowo zakątków oraz kilkudziesięciu miejsc prezentujących bogate dziedzictwo kulturowe regionu. Krótkie piesze marszruty prowadzą w zaciszne uroczyska w głębi lasu lub nad brzegiem jeziora. Nazwa szlaku pochodzi od upraw chmielu, które kiedyś były bardzo rozpowszechnione w tutejszych wioskach. Dzisiaj choć jeszcze gdzieniegdzie ujrzymy charakterystyczne tyczki to bardziej popularne jest sadownictwo i wiosną wzdłuż drogi możemy obserwować pięknie kwitnące jabłonie. Główny wariant warto rozszerzyć o odcinki boczne umożliwiające dojazd z innych kierunków. Startujemy z Bromölla w stronę Näsum a stamtąd droga nr 116 prowadzi dalej na północ doliną Holjeån do granicy Blekinge i przemysłowego miasta Olofström znanego z fabryki Volvo i dwóch ekscentrycznych muzeów.  

[0 km] Rozpoczynamy jazdę od węzła drogowego po południowo-wschodniej stronie Bromölla zwanego też popularnie bramą Skanii (Skåneporten). Mijamy rondo na którym wybieramy drugi zjazd z drogowskazami w kierunku Näsum i Olofström. Na trasę można też włączyć się dalej na północy wyjeżdżając z centrum Bromölla ulicami Storgatan i Tians Väg.

[1 km] Po prawej malownicze uroczysko Brantahallar z mieszanym krajobrazem leśno-łąkowym i tradycyjnymi kamiennymi ogrodzeniami. Rowerem lub piechotą zwiedzić go można wzdłuż szlaku Gustavsbergsleden prowadzącego w kierunku Grödby i leśnego wału Ryssberget stanowiącego granicę między Skanią a Blekinge.

[3 km] Nogesund. Z lewej droga z centrum Bromölli. Dalej po tej stronie rozciąga się niewielkie jezioro Levrasjön o pięknej turkusowej barwie wody. Niektórzy twierdzą, że kolor ten pochodzi od złożonych na dnie kości dinozaurów. 

Za wsią Råby nad północną zatoką akwenu uroczy parking leśny z tablicami informacyjnymi.

Dawny tunel kolejowy

[7 km] Wznosimy się na zalesiony skłon Ryssberget. Na lewo od drogi ciekawe miejsce. Jest to dawny tunel wąskotorowej linii kolejowej (1) biegnącej z Sölvesborga do Olofström, jedyna taka konstrukcja w Skanii, której budowa pochłonęła ponoć bajońskie sumy. Obecnie wykorzystany skromnie przez ścieżkę rowerową. Przy dawnej linii kolejowej znajduje się drewniany budynek stacyjny z altanką i kilkoma przybudówkami zwany Barnakälla. Pełni dziś funkcje schroniska młodzieżowego. Jedną z jego atrakcji jest z pewnością domek na drzewie zbudowany na brzozie na wysokości 6 m ponad ziemią. Roztacza się z niego piękny widok na jezioro Ivösjön.

Telefon do rezerwacji: 045 63 95 45, e-mail: info@barnakalla.se 

Z tego miejsca można wędrować na wzgórze Gustavsberget (150 m npm) z doskonałym widokiem na okolice. W pobliżu ruiny dawnej karczmy przy drodze do Sölvesborga.

[9 km] Axeltorp. Koło dawnego przystanku kolejowego Ivösjön  nad płytką zarośniętą trzcinami zatoką ośrodek aktywnego wypoczynku z wypożyczalnią kajaków.

[10 km] W lewo 3,5 km szlak przyrodniczy Näsumaviksleden biegnący przez bagniste tereny w głębi zatoki pozostałe po obniżeniu lustra wody jeziora o prawie 2 m w wyniku robót hydrotechnicznych. Na dawnej wyspie Pisleö punkt widokowy.

[13 km] W lewo do wsi Näsum, gdzie rozpoczyna się kolejny odcinek pętli Humleslingan. Kontynuujemy jazdę na północ wzdłuż drogi 116. Po prawej ciągną się pasma zrębowych wzgórz Ryssberget ze starym lasem bukowym (rezerwat przyrodniczy). Jedziemy doliną Höljeån. Rzeka ta w dolnym biegu silnie meandruje. Jej brzegi porastają podmokłe lasy bagienne i olsy. W górnym biegu wody przybierają czarny kolor, co związane jest z występującym tam skalnym podłożem składającym się z prekambryjskich diabazów.

[14 km] Gonarp. Na skrzyżowaniu dróg pamiątkowy kamień. Po lewej nad rzeką Höljeån niewielka elektrownia wodna (2) wykorzystująca naturalny próg skalny o wysokości 6 m. Na drugim brzegu nieco poniżej znajdują się resztki starożytnego zamku Björkeborg, wg legendy siedziby króla Tidricha. 

[17 km] W lewo do położonej na prawym brzegu rzeki osady Östafors. Dawniej był tu duży kompleks przemysłowy obejmujący młyn, tartak, kuźnię a nawet fabrykę broni. Od 1920 do 1960 roku działała fabryka gwoździ. Dziś większość budynków jest zrujnowana a w otoczeniu powstał rezerwat przyrodniczy (3) chroniący ładny kompleks leśny na brzegach ponad bystrą rzeką.  

W Östafors jest pensjonat Vävboden - dom o długiej historii zbudowany przez bankowca Ekmana właściciela fabryki. W czasie II wojny światowej przebywali tu uchodźcy z Białorusi, Estonii i Polski. Obecnie można zamówić pokój dwuosobowy wraz ze śniadaniem na werandzie w cenie 700 SVK lub nocleg dla pojedynczej osoby za 450 SVK. W pensjonacie jest także biblioteka z książkami w kilku językach.

[20 km] Dojeżdżamy do drogi 15 prowadzącej w lewo w kierunku Olofström. Nad skrzyżowaniem efektowny skalny głaz.

[21 km] Rondo z możliwością wjazdu do wsi Jämshög (Höjdaliden - trzeci zjazd w lewo). Na wzgórzu stoi kościół (4) z 1804 roku, zbudowany na miejscu starszego, który spłonął wraz z kilkoma okolicznymi farmami rok wcześniej. Zaprojektowana przez Olofa Tempelmana przestronna świątynia z wysoką wieżą stanowiła chlubę miejscowego zgromadzenia. Oryginalnym fragmentem wnętrza jest tzw. gudmorshuset - rodzaj bocznego pomieszczenia wykorzystywanego na zgromadzenia parafialne i przyjęcia chrzcielne. To jedyne takie miejsce w całej Szwecji. Prezbiterium w odróżnieniu od nawy pomalowane jest na czerwony kolor. W ołtarzu znajduje się obraz Carla Strömberga z 1839 roku przedstawiający Chrystusa zmartwychwstałego w ognistej poświacie. Warto też obejrzeć rzeźbioną marmurową ambonę, prosty drewniany krucyfiks i figury Mojżesza oraz Jana Chrzciciela. Pamiątkowy kamień na cmentarzu przykościelnym wspomina spora listę związanych z miejscowością sławnych postaci. 

Wnętrze kościoła w Jämshög

W Jämshög urodzili się m.in. dwaj słynni szwedzcy pisarze Harry Martinsson i Sven Edvin Salje. Pierwszy z nich wcześnie osierocony przez ojca i opuszczony przez matkę stał się dzieckiem miejscowej parafii wychowując się w kilku rodzinach zastępczych. Muzeum z pamiątkami poświęconymi wczesnemu okresowi życia obu literatów znajduje się w dawnym budynku szkolnym przeniesionym na teren lokalnego skansenu. Możemy tutaj również podziwiać sklep kolonialny prowadzony przez córki Martinssona, jego kolekcję etykiet przemysłowych oraz modele statków na których pływał. Znajdziemy także pierwszy gabinet Svena Edvina Salje, piewcy szwedzkiej wsi. Z tyłu skansenu możemy też odnaleźć jego letnią chatkę znajdującą się pierwotnie w posiadłości rodzinnej na wzgórzu Hallaberget.

Muzeum otwarte jest przez cały rok. Opłata za wstęp wynosi 20 SVK. Konieczna wcześniejsza rezerwacja pod numerem telefonu: 045 44 64 53 lub 045 44 90 17. Strona web: http://www.jamshog.nu/museet/index.htm  

Willa Liljenborg

W północnej części miejscowości w niewielkim parku stoi przebudowana w ostatnich latach drewniana willa Liljenborg z 1905 roku. Odznaczała się kiedyś romantycznymi wieżyczkami flankującymi fasadę, obecnie już nieistniejącymi, nadal jednak posiada wejście obramowane  malowniczymi podcieniami. Funkcjonuje jako ekskluzywny pensjonat. 

[23 km] Wjeżdżamy do Olofström. Przed mostem na rzece po prawej nowoczesne Brocentrum wraz z informacją turystyczną i niewielkim Fordonmuseum (opis patrz).

[25 km] Centrum miasteczka. 

  

Bromölla część 3

BROMÖLLA [138 km] / 7,6 tys. mieszkańców

Przy wjeździe do miasta od południowej strony znajduje się stara stacja kolejowa (1) zbudowana w 1908 roku na trasie łączącej Kristianstad z Sölvesborgiem. Dziś przystanek na linii Blekinge Kustbana został przeniesiony dalej na wschód a w starym budynku dworcowym mieści się galeria sztuki Lotta på Stationen. Pociąg był z pewnością jednym z czynników miastotwórczych, drugi stanowiła tu lokalizacja przystani i zakładu przemysłowego przetwarzającego wapień i kaolin pozyskiwany na wyspie Ivö. Centrum powstałej osady stanowi prostokątny rynek otwarty ku zachodowi na położony nieco poniżej nad brzegiem jeziora kombinat produkujący dziś ceramikę sanitarną. Na północ od kompleksu przemysłowego znajduje się port przeładunkowy oraz marina jachtowa. 

Zakłady przemysłowe Iföverken

W jednym z budynków fabrycznych poniżej placu zlokalizowano ekspozycję opowiadającą o historii produkcji przemysłowej w tym miejscu (Iföverkens Industrimuseum, 2). Zakład powstał w 1887 roku i pierwotnie wytwarzał wapno palone używane w rolnictwie jako nawóz a także w budownictwie do produkcji cementu. Potem kilkukrotnie zmieniano asortyment: fabryka specjalizowała się w produkcji cementu, płytek ceramicznych, szamotki, porcelanowej izolacji a wreszcie od lat 30-tych wyrobów sanitarnych typu: umywalki, wanny, muszle klozetowe itp. Produkowano tutaj m.in. popularną w latach 70-tych serię szwedzkich łazienek "Carezza". W ogrodzie otaczającym muzeum obejrzymy drewnianą barkę służącą do transportu urobku wydobytą z dna jeziora Ivösjön. 
Storgatan 45. Tel: 045 62 90 47. Wstęp 20 SVK. Otwarte w sezonie (od początku maja do końca sierpnia) od poniedziałku do piątku i w niedziele między 13 a 16. Poza tym okresem jedynie w środy o podobnych godzinach 

Na środku placu Ifötorget znajduje się duża kolorowa kompozycja stworzona z płytek ceramicznych przedstawiająca dwa prehistoryczne jaszczury wygrzewające się na skałach (3). Powstała w 1971 roku fontanna nawiązuje do znaleziska paleontologicznego na wyspie Ivö. W kredowych warstwach w kamieniołomie odkryto szczątki mezozoicznego plezjozaura o krótkiej szyi i krępej budowie ciała nazwanego Scanisaurus. Wystawa poświęcona tym skamieniałościom została utworzona w hallu dzisiejszej stacji kolejowej jako tzw. Havsdrakarnas Hus (Dom Morskiego Jaszczura, 4). Można tam zapoznać się z topografią dawnego zbiornika sedymentacyjnego oraz historią naturalną regionu. Trzecią pamiątką związana z tymi prehistorycznymi znaleziskami jest w Bromölla duży mural przedstawiający szkielet tyranozaura narysowany na ścianie hali fabrycznej. Będąc przy stacji kolejowej warto też obejrzeć niewielka budkę telefoniczną reklamującą się jako najmniejsza biblioteka w Szwecji. Naprawdę można stąd wypożyczyć coś do czytania np. udając się w podróż pociągiem, aczkolwiek wybór lektur nie jest specjalnie duży.

Fontanna z jaszczurami

W kategorii miniaturyzacji to nie jedyne takie kuriozum w Bromölla. Przy głównym placu stoi inna budka telefoniczna nazywana najmniejszą galerią świata wewnątrz której znajduje się niewielka rzeźba z czarnego skańskiego diabazu.  Plac Ifötorget otaczają charakterystyczne dla Szwecji budynki o prostym konstruktywistycznym stylu. Najbardziej charakterystyczny jest znajdujący się w głębi dwukondygnacyjny dom otulony szczelnie dzikim winem mieszczący zarząd fabryki. Z kolei 3-piętrowa narożna kamienica to tzw. Dom Mozaikowy (Mosaikhuset, 5). Apartamentowiec z 1954 roku wyróżniał się bogatym zapleczem sklepów i lokali usługowych (poczta). W hallu umieszczono mozaikę przedstawiającą robotników pracujących w fabryce porcelany. Na zapleczu mieści się kino studyjne, jedno ze starszych w regionie powstałe w 1955 roku. Aby obejrzeć dawne mieszkania robotnicze należy się udać na pobliską Bruksgatan. Otaczają ją wolno stojące domki stylizowane na rybackie chaty z bałtyckiego wybrzeża. Każda posesja otoczona była niewielkim ogrodem oraz gospodarczą oficyną gdzie hodowano kury, króliki i świnie oraz przechowywano węgiel i drewno na opał. Działki te stanowią świadectwo prosperity zakładu i dbałości o zdrowie i komfort jego pracowników. Część z załogi fabryki stanowili imigranci z polskiej Galicji. Z ich inicjatywy wybudowano w 1933 roku rzymsko-katolicką kaplicę pod wezwaniem św. Piotra (6, Köpmannsgatan 22) otoczoną sosnowym laskiem. To jeden z kilkudziesięciu tego typu kościołów funkcjonujących w Szwecji.  Przy Tians Väg w otoczeniu osiedlowych bloków stoi przeniesiona tutaj z Ivetofta XVIII-wieczna zagroda wiejska zwana Tiansgården. Obejmuje dwa podłużne budynki w kształcie litery L. Na podwórku studnia z żurawiem. Dachy kryte strzechą, charakterystyczne okna w poddaszu - lukarny. Jest to siedziba miejscowego stowarzyszenia kulturalnego a ciekawa ekspozycja we wnętrzu ukazuje warunki bytowe mieszkańców około 1900 roku ze szczególnym uwzględnieniem roli kobiety w rodzinie. W granicach administracyjnych Bromölli w północnej części znajduje się dawna samodzielna wieś kościelna Ivetofta. 

Ivetofta Kyrka

Przy Kyrkvägen mamy najpierw stare budynki szkolne, potem długi kompleks cmentarza parafialnego a na końcu po prawej stoi średniowieczny kościół  (Ivetofta Kyrka, 7) z wieżą w stylu duńskiego romanizmu wzbogaconą o pewne szczegóły w XIX wieku. W tym okresie z inicjatywy architekta i badacza dziejów Carla Georga Bruniusa powstało też nowe prezbiterium, transept oraz portal południowy. W południowym murze znajdują się zachowane 2 średniowieczne kamienie fundacyjne. Wyposażenie wnętrza barokowe i późnorenesansowe. Zwraca uwagę kolorowo zdobiona ambona z cytatem z psalmu 119 oraz chrzcielnica fundowana przez Zofię z rodu Brahe.

Bromölla część 1

BROMÖLLA [138 km] / 7,6 tys. mieszkańców

Miejscowość o przemysłowym rodowodzie powstała w drugiej połowie XIX w. wokół wapiennika wykorzystującego złoża wapienia i kaolinu na pobliskiej wyspie Ivön. To ten zakład zatrudniał w latach 1903-1918 polskich pracowników sezonowych z Galicji. Wielu z nich osiedliło się potem na tym obszarze a świadectwem tego jest rodzime nazwisko wywodzącego się stąd szwedzkiego piłkarza Daga Szepanskiego - króla strzelców Allsvenskan w 1967 roku w barwach Malmö FF. Obecnie na miejscu wapiennika funkcjonuje wytwórnia ceramiki Iföverken produkująca urządzenia sanitarne, takie jak umywalki, wanny czy muszle klozetowe. Bromölla to w głównej mierze osiedle willowe, w miasteczku jest jednak kilka obiektów wartych odwiedzenia.

Obecnie funkcjonuje nowa stacja kolejowa zbudowana w 1999 roku na linii Kustpilen prowadzącej w kierunku Karlskrony i Blekinge. Połączenia mniej więcej co godzinę z miejscowościami na trasie: w kierunku wschodnim m.in: Sölvesborg, Karlshamn, Ronneby i Karlskrona, w kierunku zachodnim m.in. Kristianstad, Hässleholm, Malmö i Kopenhaga. Peron zlokalizowany jest w południowej części miasteczka w pobliżu osiedla mieszkaniowego przy Ågatan. W sąsiedztwie jest duże centrum handlowe ICA Maxi. W dawnej telefonicznej budce warto zobaczyć najmniejszą szwedzką bibliotekę.     

Główny przystanek autobusowy znajduje się bliżej centrum naprzeciw budynku biblioteki przy Olof Palmes Plats. Obsługuje ruch lokalny w kierunku Olofström, Sölvesborga, Nymölla i Kristianstadu. Na miejscu wiaty i mapa informacyjna.

Przy Storgatan jest kilka zatoczek, gdzie można zostawić samochód, niewielki parking jest też na głównym placu Ifötorget.  

STACJE BENZYNOWE znajdują się po południowej stronie miasta w sąsiedztwie przelotowej trasy E22. Najbliżej leży Din-X, Kristianstadgatan 690 przy skrzyżowaniu z prowadzącą do centrum Storgatan. Nieco dalej Preem, Tians Väg 2 (przy centrum handlowym ICA Maxi, w pobliżu jest też Lidl), a przy węźle autostradowym OKQ8, Bellas Place, Kristianstadsvägen 782 (całodobowa, w sąsiedztwie bar).  

INFORMACJA TURYSTYCZNA: W budynku biblioteki, Hermasens Gata 22, Box 18, 29125 Bromölla, tel: 0456 82 22 22, turistbyran@bromolla.se. Otwarta przez cały rok od poniedziałku do czwartku w godzinach 10-19, w piątki 10-18, w soboty 10-14.

Z Kristianstadu do Bromölla

Na wschód prowincji Skania wzdłuż drogi głównej E22 odwiedzając przy okazji kilka atrakcji w jej bliskim sąsiedztwie.

Wyjazd z Kristianstadu aleją Södra Boulevarden na wschód do pierwszego ronda. Tutaj można skręcić od razu w prawo na obwodnicę (drogowskazy na Åhus) albo kontynuować jazdę prosto starą drogą (Blekingevägen) mijając kompleks centralnego szpitala miejskiego. Zabudowania Hammar oddzielone są od Kristianstadu wąskim 500-metrowym pasem łąk. Przed wjazdem do osady w prawo droga do Hammarslund i Ekenabben. Potem w prawo do węzła autostradowego. 

[121 km] Węzeł drogowy Hammar. Wjazd na autostradę w lewo dość słabo oznakowany. Nie przegapić! Zaraz za wiaduktem.

[124 km] Węzeł drogowy Fjälkinge. Miejscowość po północnej stronie drogi. Z lewej dojazd z Viby trasą z Åhus. 

W południowej części wsi piękny kościół romański (1). Najstarsza w kompleksie jest prostokątna wieża z oknami w postaci biforiów. Pochodzi z 1140 roku i towarzyszyła jeszcze świątyni drewnianej. Zawieszono na niej dwa dzwony a większy z nich pochodzi z Rosji i stanowi łup wojenny. Korpus nawowy wzniesiono około 1190 roku a już w okresie gotyckim dobudowano przedsionek czyli tzw. vappenhus. Z tyłu nawy charakterystyczna romańska arkada. Sklepienia zostały ozdobione malunkami przypisywanymi bądź mistrzowi z Vittskövle, bądź Nilsowi Håkanssonowi. Przy wejściu stara chrzcielnica kamienna z okresu powstawania świątyni z wizerunkami skrzydlatego konia i lwa. Archaiczna jest także ambona z prostokątnym baldachimem i ozdobami w postaci symboli ewangelistów. W zwieńczeniu barokowego ołtarza możemy zobaczyć monogram Karola XI z okresu swedyfikacji prowincji. Poniżej na retabulum fragmenty Pisma Świętego w języku duńskim opowiadające o Wieczerzy Pańskiej. Obok kościoła dawny budynek bramny z czterospadowym dachem obecnie wolnostojący, kiedyś obudowany murem. Dawniej na jego strychu magazynowano zboże pochodzące z dziesięciny na rzecz Kościoła.

Wzgórze ostańcowe Fjälkinge Backe

Na północ od miejscowości samotne ostańcowe wzgórze zbudowane z gnejsów. Fjälkinge Backe (2) wznosi się około 70 m ponad okoliczne równiny i osiąga wysokość 99 m n.p.m. Na szczycie wzniesienia w sosnowym lesie stoi stara drewniana wieża widokowa, którą planuje się ponownie udostępnić turystom. Rezerwat przyrody. Dojazd drogą na Österslöv (3 km od węzła drogowego). 

[128 km] Bäckaskog. W lewo szlak wokół jeziora Ivosjön (Humleslingan). Na prawo droga w kierunku wybrzeża. 3 km Nymö. Przy bocznej drodze ukrywa się XIII-wieczny kościół wiejski z kamienną wieżą bieloną wapnem. W kameralnym zadziwiająco niskim wnętrzu freski na sklepieniach oraz wczesnobarokowy ołtarz z obrazem Ostatniej Wieczerzy autorstwa Pera Hindriksena. W centrum osady stara gorzelnia. Dalej na południu Vanneberga (5 km), gdzie skrzyżowanie dróg. W kierunku Landön należy skręcić w lewo a następnie w prawo. 10 km marina jachtowa z widokiem na archipelag niskich szkierów, najdalej na południe wysuniętych na szwedzkim wybrzeżu. Na wysuniętej w morze Lägerholmen automatyczna latarnia morska i kolonia kormoranów.

Bałtyk w okolicach Landön

Przed wjazdem na przystań ekologiczny Landöns Camping z widokiem na wyspy archipelagu. Pobór energii przy udziale baterii słonecznych. Filtr słonej wody. Segregacja śmieci. Na kamieniach przy plaży pojawiają się czasem foki. Kąpielisko, plaża i przystań. Estrada taneczna. Wypożyczalnia rowerów. Obiekty sportowe (boisko, tor minigolfa, kort tenisowy, pole do gry w boule). Możliwość wypożyczenia kampera dla 4 osób (500 SVK). Ceny za przyczepę lub kamper: 270 SVK, namiot: 220-250 SVK. Kontakt telefoniczny: 044 570 76 lub 0046 705 600 870, e-mail: info@landonscamping.se. Brak możliwości dojazdu komunikacją publiczną.
[129 km] Po lewej przy gospodarstwie rolnym wielki głaz narzutowy zwany Maglestenen lub Trollestenen (3) z którym wiąże się wiele miejscowych legend.

Głaz Maglestenen

[130 km] Västra Ljungby. W lasach po północnej stronie drogi prehistoryczne groby kamienne. 2 km w prawo Trolle Ljungby. W centrum miejscowości otoczony fosą wspaniały renesansowy zamek (4) w obecnym kształcie wzniesiony w XVII w. przez Knuda Gyllenstiernę na miejscu starej spalonej rezydencji rodu Ulfstandów. Trzy zbudowane z cegły i kamienia skrzydła otaczają prostokątny dziedziniec. Do środka prowadzi kamienny most. Obecnie jest własnością prywatną rodziny Trolle-Wachtmeister. Dostęp ograniczony, ale warto obejrzeć prezentowane w oknie dwa artefakty: róg i kościaną rurkę (w każdą środę i sobotę w sezonie letnim). Według legendy przedmioty te zostały skradzione trollom, gdy świętowały wigilię przy kamieniu Maglestenen. Za karę rzuciły one klątwę na majątek. Zamek trzykrotnie płonął nim ród Ulfstandów wymarł. Opowieść ta została spopularyzowana w Szwecji dzięki balladzie Lorenzo Hammarskjölda Róg z Ljungby oraz operetce Leonarda Silverstorpsa z muzyką Pettera Conrada Bomana. Na południe od zamku znajduje się kaplica pałacowa o dość nietypowym układzie wnętrza będącym wynikiem kilku nie zawsze przemyślanych przebudówek. Barokowy ołtarz przedstawia ustanowienie Eucharystii. W sąsiedztwie ambona z rzeźbami ewangelistów oraz krucyfiks przerobiony z wersji triumfalnej z koroną na tradycyjną gotycką wersję pasyjną.Warto też zwrócić uwagę na wiszące na ścianach epitafia i kartusze herbowe dawnych właścicieli zamku oraz bogato zdobione dwuczęściowe galerie organowe. Posiadłość otacza park angielski zwiedzany i opisany przez Karola Linneusza w 1749 roku. 
Przy zamku odbija w lewo droga do Tostebergi (7 km). Na południe od wsi na cyplu przystań z widokiem na szkiery. Pole biwakowe. Łąki nadbrzeżne (5) usiane polami głazów narzutowych. Kolczaste zarośla głogu i tarniny. Roślinność słonolubna. W okresie zimowym bardzo często dostrzec można w tym miejscu orły bieliki. 
[132 km] Na lewo Gualöv. Niepozorny kościół średniowieczny pod wezwaniem św. Wawrzyńca (jeden z niewielu w Skanii bez wieży, 6) ukrywa liczne malowidła ścienne pochodzące z XII i XV wieku. W łuku triumfalnym postacie donatorów. Według sentencji szlachcic Ugitus ufundował ten kościół na pamiątkę swojej małżonki Hjalmsvith. W skarbcu są też wizerunki trzech świętych królów skandynawskich: Olafa z Norwegii, Knuta z Danii i Eryka ze Szwecji - reminiscencja z czasów Unii Kalmarskiej.

Postać Hjalmsvith z kościoła w Gualöv

 
[133 km] Pas boru sosnowego porasta wydmę Pestbacken. Kilkaset lat temu był to obszar lotnych piasków. Rezerwat przyrody. Po lewej stronie drogi dawny cmentarz choleryczny. 
[134 km] Węzeł drogowy Gualöv. Zjazd na lewo i łukiem w kierunku Bromölla. W prawo droga do Nymölla (2 km). Nad rzeką Skräbeån zakłady papiernicze Stora Enso. W ich cieniu dawny młyn wodny (7) po raz pierwszy wspomniany w dokumentach w 1624 roku. Odrestaurowany po pożarze mieści ekspozycję muzealną. Organizowane są tu pokazy działania koła wodnego a przy tej okazji można też zakupić ekologiczną mąkę. Wzdłuż rzeki do Bromölla prowadzi szlak Lilla Kungsleden mijający dwór w Årup oraz zagrodę z reniferami. Skräbeån to krótki ciek łączący jezioro Ivosjön z Bałtykiem a przy tym największe w południowej Szwecji tarlisko siei. Można tu także łowić łososia i pstrąga. 
Możliwy nocleg na kwaterze przy Tostebergavägen 22. Pokoje dwuosobowe w różnych kolorach. Cena 500 SVK, pobyt jednej osoby 300 SVK. Kontakt telefoniczny: 070 768 40 94, e-mail: boka@nymollabob.se
Wjazd do Bromölla wzdłuż Kristianstadsvägen równolegle do linii kolejowej. Do centrum miasta należy skręcić w lewo w ulicę Storgatan.