Z Bromölla do Sölvesborga. Granica Skanii i Blekinge

Granica länów biegnie mniej więcej wzdłuż głównego grzbietu Ryssberget a dalej na południu wzdłuż jeziora Siesjö do wsi Valje. Do Sölvesborga najszybciej dotrzemy ekspresówką E22 wybierając któryś z dwóch zjazdów (45 - Sölvesborg Väst lub 46 - Sölvesborg Öst). Może ciekawsza jest jednak stara droga biegnąca bliżej wybrzeża prez wieś Valje. Prowadzi tędy fragment szlaku rowerowego tzw. Smugglarrundan.

[141 km] Początek trasy przy rondzie zwanym Skåneporten na południowo-wschodnich peryferiach Bromölla. Tu także rozpoczyna się pętla Humleslingan (patrz). Tym razem jedziemy na południe pod wiaduktem autostrady. Na rondzie po drugiej stronie możemy wybrać pierwszy zjazd (za drogowskazem na Kalmar) i wtedy włączymy się w ruch na autostradzie. Chcąc skorzystać ze starego wariantu należy wybrać zjazd trzeci (drogowskaz na Valje). Po minięciu bocznej drogi gruntowej w kierunku Edenryd wjeżdżamy w las. Przed Valje kolejne skrzyżowanie.

Okolice Edenryd

[144 km] W prawo droga do Edenryd (3 km), która biegnie skańskim brzegiem zatoki Valjeviken. Wzdłuż niej ciągnie się nowoczesna zabudowa letniskowa - cały ten mikroregion stanowi bowiem popularną turystyczną destynację nazywaną Rivierą Edenryd. Wrażenie robią malownicze nadbrzeżne pastwiska usiane tysiącami głazów. Sam wieś położona nad brzegiem morza jeszcze 100 lat temu znana była bardziej ze szmuglu tkanin oraz alkoholu z Niemiec. Dziś można przenocować w jednym z dawnych składów kontrabandy. Kilka starych gospodarstw należących do wolnych chłopów zwanych rusthållare przekształcono w karczmy. Brzegiem morza biegnie 4,5 km znakowany na żółto szlak pieszy Edenryds Kustled. Na wybrzeżu dostrzec można rozmaite gatunki ptaków a także wiele rzadkich roślin. 

Witamy w Blekinge

[145 km] Granica Skanii i Blekinge przebiega środkiem wsi Valje wzdłuż niewielkiego strumyka Sissebäck. Tuż za tą linią po prawej bliżej morza stoi XVIII-wieczny dwór rodziny Trolle-Wachtmeister przebudowany później trochę na "szwajcarską" modłę zgodnie z duchem narodowego romantyzmu. Z kompleksem zabudowań sąsiaduje rezerwat przyrodniczy Valje obejmujący las na niewielkim półwyspie z okazami starych dębów i buków oraz bogatą florą zielną.     

Na skraju rezerwatu położony jest Valjevikens Camping. Dysponuje ponad 100 miejscami biwakowymi oraz kilkoma domkami do wynajęcia. Pole minigolfa, plac zabaw i plaża. Sklepik w recepcji. Ceny na polu kempingowym w zależności od sezonu (230-290 SVK). Wynajęcie 4-osobowego domku 410-485 SVK.Kontakt telefoniczny 045 61 40 90 albo przez formularz na stronie web: http://www.valjevikenscamping.se  

Stromą a miejscami skalistą skarpą zatoki Valjeviken droga dociera lasem do ronda na peryferiach Sölvesborga z dziwaczną "pagodą" centrum handlowego Blekingeporten. Do centrum można podążać dalej prosto lub w prawo. 

Humleslingan. Zachodni brzeg Ivösjön

Najciekawsza część pętli z pięknymi widokami na jezioro. Kilka wzgórz, zamek z dawnych wieków i inne relikty dawnej kultury. Prom na wyspę Ivö.

Początek odcinka na skrzyżowaniu dróg w Vånga (23 km) przy sklepie spożywczym i stacji benzynowej Din-X. Skręcamy na południe. Nadjeziorną równiną wśród sadów jabłkowych. Po prawej na farmie schronisko młodzieżowe Vånga Vandrarhem

40 łóżek w 10 pokojach. Sauna i łaźnia w beczce. Minigolf, wypożyczenie kajaków oraz przejażdżki konne to dodatkowe atrakcje. W zimie stok narciarski. Jedynka od 250 SVK. 

Po prawej ręce długie zalesione wzgórze Vångaberget (161 m n.p.m) rozcięte niewidocznymi z drogi kamieniołomami czerwonego granitu. 

[25 km] Furustad. Przystań na północno-zachodnim krańcu jeziora Ivösjön. Ośrodek wędkarski. Wody jeziora są bardzo bogate w rozmaite gatunki ryb. Najpopularniejsze są łowiska pstrąga tęczowego, okonia, szczupaka i sandacza. Droga wznosi się na strome zbocze. 

[27 km] Leśny parking z mapą informacyjną a zaraz za nim efektowny widokowy odcinek. Naprzeciwko nas z jeziora wyrasta wysokie wzgórze Ivöklack na północnym krańcu wyspy Ivö. Widać też kilka niewielkich zalesionych kęp w toni jeziora. Horyzont na wschodzie zamykają wzgórza Ryssberget, a na północy Västanåberget.

Ivösjön spod Vångaberget

[30 km] Barum. W prawo ładna krajobrazowo droga w kierunku Oppmanna i Arkelstorp (10 km). Na odcinku pomiędzy Mölleröd i Söndraby prowadzi fragmentem ukształtowanej w XIX wieku mozaiki lasów i pól grodzonych kamiennymi murkami z widokiem na jezioro Oppmannasjön. 

[31 km] W lewo odnoga do promu na wyspę Ivö (1 km). 
[32 km] Droga w prawo prowadzi w kierunku Barumsviken - zatoki jeziora Oppmanna. W 1939 roku miejscowy parobek odkrył tu szkielet kobiety wyrzucony na brzeg. Znalezisko zabezpieczył archeolog Folke Hansen. Badania które przeprowadzono pozwoliły ustalić, że to szczątki osoby żyjącej przed 7000 lat. Była to najprawdopodobniej żona miejscowego rybaka zmarł a w wieku 35-45 lat. Jest to jeden z najstarszych śladów osadniczych w całej Skandynawii. Obecnie szkielet zwany Barumskvinnan prezentowany jest w Muzeum Historycznym w Sztokholmie. Na miejscu odnaleźć można natomiast dawny grób oraz tablicę z opisem. 

Zamek Bäckaskog

[34 km] Po prawej stronie drogi stoi zamek Bäckaskog (1). W obecnym kształcie jest to obiekt, w którym nawarstwiły się inwestycje podejmowane na przestrzeni kilkuset lat. Budowla powstała w XII wieku, pierwotnie jako klasztor premonstratensów, którzy przenieśli się tutaj z Vä. Po reformacji dobra zostały skasowane i przekazane we władanie możnym duńskim rodom Ulfstandów i Brahe. W latach 1584-1653 wojewoda skański Henrik Ramel przebudował kompleks tworząc nowoczesną warownię. Z tego czasu pochodzą narożne wieże po zachodniej stronie. Rezydencja przeszła w ręce szwedzkie po zajęciu prowincji w końcu XVII wieku. Zamkiem zarządzał wtedy pułkownik kawalerii Rutger von Ascheberg odpowiedzialny za proces "zeszwedzenia" Skanii. W połowie XIX wieku miejsce stało się letnią siedzibą króla Karola XV, dzięki czemu zwłaszcza wnętrza zyskały odpowiedni splendor. W późniejszych czasach rezydencja należąca do szwedzkiej korony często była dzierżawiona prywatnym właścicielom. Od 1924 roku mieszkał tu Per Akers Nilsson główny udziałowiec polskich sieci telefonicznych tworzonych na licencji firmy Ericsson. Obecnie znajduje się tutaj dość ekskluzywny hotel i restauracja znane z organizacji rozmaitych imprez, wystaw czy koncertów. Między innymi dwukrotnie nagrywano tu odcinki popularnego reality show "Gwiazdy na zamku". Pokoje gościnne zlokalizowano w historycznych budynkach gospodarczych otaczających główny prostokątny dziedziniec lub stojących wolno w rozległym parku. Do zamku wchodzimy przez bramę pod gotycką duńską wieżą. Po prawej ręce mamy główny ceglany dwupiętrowy budynek. Na pierwszym piętrze warto odwiedzić wielką paradną salę jadalną oraz nieco mniejszy czerwony salon. Można też zajrzeć do gotyckiej kaplicy klasztornej o dość ascetycznym wystroju znajdującej się po lewej stronie dziedzińca. 

[35 km] Humleslingan zakręca w kierunku wschodnim. Prosto droga do Kiaby (1 km). Kościół gotycki (2) w pewnym oddaleniu od drogi. Wnętrze jest niestety często zamknięte a znajduje się tam kilka ciekawych artefaktów: m.in. krucyfiks triumfalny z XIII w. z Chrystusem odzianym w srebrne sandały. W północnej ścianie prezbiterium jest wielki obraz przedstawiający Wniebowstąpienie. Warto też zwrócić uwagę na chrzcielnicę z piaskowca oraz XVI-wieczny ołtarz główny stworzony w północnych Niemczech. Na południe od Kiaby odszukać można kilka grobów z wczesnego średniowiecza świadczących o wczesnym etapie osadnictwa na tym terenie. Droga prowadzi dalej do Fjälkinge (patrz). 7 km na północ od Kiaby na zachodnim brzegu jeziora Oppmannasjön znajduje się zamek Karlsholm (3) w prywatnych rękach rodziny Treschow. Obecny wygląd zawdzięcza przebudowie z II połowy XIX wieku w stylu holenderskiego renesansu. 
[36 km] Kjuge. Nad wsią wznosi się najeżone skałkami wzgórze Kjugekull (66 m n.p.m., 4) z rozległym widokiem na jezioro Ivösjön. Trzy szlaki spacerowe.  Głazy i skalne ścianki stanowią wyzwanie dla wspinaczy, którzy bardzo często uprawiają tutaj tzw. bouldering. U podnóża wzniesienia niewielka plenerowa wystawa poświęcona historii naturalnej miejsca. We wsi jest także niewielki skansen. Kolekcja starych mebli, armatury, narzędzi, strojów regionalnych. Osobna wystawa ceramiki. 

Głazy na wzgórzu Kjugekull

Obiektem zarządza lokalne stowarzyszenie Villands Härads Hembygdsförening (http://www.ypl.se/villands/index.htm). Dostępne cały rok. Wstęp wolny.
W pobliżu Skipparyd na czubku cypla krąg kamienny. 
[41 km] Gualöv
[45 km] Bromölla. Koniec pętli  

Humleslingan. Z Bromölla do Olofström

 

Humleslingan to około 50-kilometrowa turystyczna pętla drogowa okrążająca największe jezioro Skanii - Ivösjön. Podążając tą trasą można dotrzeć do wielu pięknych krajobrazowo zakątków oraz kilkudziesięciu miejsc prezentujących bogate dziedzictwo kulturowe regionu. Krótkie piesze marszruty prowadzą w zaciszne uroczyska w głębi lasu lub nad brzegiem jeziora. Nazwa szlaku pochodzi od upraw chmielu, które kiedyś były bardzo rozpowszechnione w tutejszych wioskach. Dzisiaj choć jeszcze gdzieniegdzie ujrzymy charakterystyczne tyczki to bardziej popularne jest sadownictwo i wiosną wzdłuż drogi możemy obserwować pięknie kwitnące jabłonie. Główny wariant warto rozszerzyć o odcinki boczne umożliwiające dojazd z innych kierunków. Startujemy z Bromölla w stronę Näsum a stamtąd droga nr 116 prowadzi dalej na północ doliną Holjeån do granicy Blekinge i przemysłowego miasta Olofström znanego z fabryki Volvo i dwóch ekscentrycznych muzeów.  

[0 km] Rozpoczynamy jazdę od węzła drogowego po południowo-wschodniej stronie Bromölla zwanego też popularnie bramą Skanii (Skåneporten). Mijamy rondo na którym wybieramy drugi zjazd z drogowskazami w kierunku Näsum i Olofström. Na trasę można też włączyć się dalej na północy wyjeżdżając z centrum Bromölla ulicami Storgatan i Tians Väg.

[1 km] Po prawej malownicze uroczysko Brantahallar z mieszanym krajobrazem leśno-łąkowym i tradycyjnymi kamiennymi ogrodzeniami. Rowerem lub piechotą zwiedzić go można wzdłuż szlaku Gustavsbergsleden prowadzącego w kierunku Grödby i leśnego wału Ryssberget stanowiącego granicę między Skanią a Blekinge.

[3 km] Nogesund. Z lewej droga z centrum Bromölli. Dalej po tej stronie rozciąga się niewielkie jezioro Levrasjön o pięknej turkusowej barwie wody. Niektórzy twierdzą, że kolor ten pochodzi od złożonych na dnie kości dinozaurów. 

Za wsią Råby nad północną zatoką akwenu uroczy parking leśny z tablicami informacyjnymi.

Dawny tunel kolejowy

[7 km] Wznosimy się na zalesiony skłon Ryssberget. Na lewo od drogi ciekawe miejsce. Jest to dawny tunel wąskotorowej linii kolejowej (1) biegnącej z Sölvesborga do Olofström, jedyna taka konstrukcja w Skanii, której budowa pochłonęła ponoć bajońskie sumy. Obecnie wykorzystany skromnie przez ścieżkę rowerową. Przy dawnej linii kolejowej znajduje się drewniany budynek stacyjny z altanką i kilkoma przybudówkami zwany Barnakälla. Pełni dziś funkcje schroniska młodzieżowego. Jedną z jego atrakcji jest z pewnością domek na drzewie zbudowany na brzozie na wysokości 6 m ponad ziemią. Roztacza się z niego piękny widok na jezioro Ivösjön.

Telefon do rezerwacji: 045 63 95 45, e-mail: info@barnakalla.se 

Z tego miejsca można wędrować na wzgórze Gustavsberget (150 m npm) z doskonałym widokiem na okolice. W pobliżu ruiny dawnej karczmy przy drodze do Sölvesborga.

[9 km] Axeltorp. Koło dawnego przystanku kolejowego Ivösjön  nad płytką zarośniętą trzcinami zatoką ośrodek aktywnego wypoczynku z wypożyczalnią kajaków.

[10 km] W lewo 3,5 km szlak przyrodniczy Näsumaviksleden biegnący przez bagniste tereny w głębi zatoki pozostałe po obniżeniu lustra wody jeziora o prawie 2 m w wyniku robót hydrotechnicznych. Na dawnej wyspie Pisleö punkt widokowy.

[13 km] W lewo do wsi Näsum, gdzie rozpoczyna się kolejny odcinek pętli Humleslingan. Kontynuujemy jazdę na północ wzdłuż drogi 116. Po prawej ciągną się pasma zrębowych wzgórz Ryssberget ze starym lasem bukowym (rezerwat przyrodniczy). Jedziemy doliną Höljeån. Rzeka ta w dolnym biegu silnie meandruje. Jej brzegi porastają podmokłe lasy bagienne i olsy. W górnym biegu wody przybierają czarny kolor, co związane jest z występującym tam skalnym podłożem składającym się z prekambryjskich diabazów.

[14 km] Gonarp. Na skrzyżowaniu dróg pamiątkowy kamień. Po lewej nad rzeką Höljeån niewielka elektrownia wodna (2) wykorzystująca naturalny próg skalny o wysokości 6 m. Na drugim brzegu nieco poniżej znajdują się resztki starożytnego zamku Björkeborg, wg legendy siedziby króla Tidricha. 

[17 km] W lewo do położonej na prawym brzegu rzeki osady Östafors. Dawniej był tu duży kompleks przemysłowy obejmujący młyn, tartak, kuźnię a nawet fabrykę broni. Od 1920 do 1960 roku działała fabryka gwoździ. Dziś większość budynków jest zrujnowana a w otoczeniu powstał rezerwat przyrodniczy (3) chroniący ładny kompleks leśny na brzegach ponad bystrą rzeką.  

W Östafors jest pensjonat Vävboden - dom o długiej historii zbudowany przez bankowca Ekmana właściciela fabryki. W czasie II wojny światowej przebywali tu uchodźcy z Białorusi, Estonii i Polski. Obecnie można zamówić pokój dwuosobowy wraz ze śniadaniem na werandzie w cenie 700 SVK lub nocleg dla pojedynczej osoby za 450 SVK. W pensjonacie jest także biblioteka z książkami w kilku językach.

[20 km] Dojeżdżamy do drogi 15 prowadzącej w lewo w kierunku Olofström. Nad skrzyżowaniem efektowny skalny głaz.

[21 km] Rondo z możliwością wjazdu do wsi Jämshög (Höjdaliden - trzeci zjazd w lewo). Na wzgórzu stoi kościół (4) z 1804 roku, zbudowany na miejscu starszego, który spłonął wraz z kilkoma okolicznymi farmami rok wcześniej. Zaprojektowana przez Olofa Tempelmana przestronna świątynia z wysoką wieżą stanowiła chlubę miejscowego zgromadzenia. Oryginalnym fragmentem wnętrza jest tzw. gudmorshuset - rodzaj bocznego pomieszczenia wykorzystywanego na zgromadzenia parafialne i przyjęcia chrzcielne. To jedyne takie miejsce w całej Szwecji. Prezbiterium w odróżnieniu od nawy pomalowane jest na czerwony kolor. W ołtarzu znajduje się obraz Carla Strömberga z 1839 roku przedstawiający Chrystusa zmartwychwstałego w ognistej poświacie. Warto też obejrzeć rzeźbioną marmurową ambonę, prosty drewniany krucyfiks i figury Mojżesza oraz Jana Chrzciciela. Pamiątkowy kamień na cmentarzu przykościelnym wspomina spora listę związanych z miejscowością sławnych postaci. 

Wnętrze kościoła w Jämshög

W Jämshög urodzili się m.in. dwaj słynni szwedzcy pisarze Harry Martinsson i Sven Edvin Salje. Pierwszy z nich wcześnie osierocony przez ojca i opuszczony przez matkę stał się dzieckiem miejscowej parafii wychowując się w kilku rodzinach zastępczych. Muzeum z pamiątkami poświęconymi wczesnemu okresowi życia obu literatów znajduje się w dawnym budynku szkolnym przeniesionym na teren lokalnego skansenu. Możemy tutaj również podziwiać sklep kolonialny prowadzony przez córki Martinssona, jego kolekcję etykiet przemysłowych oraz modele statków na których pływał. Znajdziemy także pierwszy gabinet Svena Edvina Salje, piewcy szwedzkiej wsi. Z tyłu skansenu możemy też odnaleźć jego letnią chatkę znajdującą się pierwotnie w posiadłości rodzinnej na wzgórzu Hallaberget.

Muzeum otwarte jest przez cały rok. Opłata za wstęp wynosi 20 SVK. Konieczna wcześniejsza rezerwacja pod numerem telefonu: 045 44 64 53 lub 045 44 90 17. Strona web: http://www.jamshog.nu/museet/index.htm  

Willa Liljenborg

W północnej części miejscowości w niewielkim parku stoi przebudowana w ostatnich latach drewniana willa Liljenborg z 1905 roku. Odznaczała się kiedyś romantycznymi wieżyczkami flankującymi fasadę, obecnie już nieistniejącymi, nadal jednak posiada wejście obramowane  malowniczymi podcieniami. Funkcjonuje jako ekskluzywny pensjonat. 

[23 km] Wjeżdżamy do Olofström. Przed mostem na rzece po prawej nowoczesne Brocentrum wraz z informacją turystyczną i niewielkim Fordonmuseum (opis patrz).

[25 km] Centrum miasteczka. 

  

Bromölla część 3

BROMÖLLA [138 km] / 7,6 tys. mieszkańców

Przy wjeździe do miasta od południowej strony znajduje się stara stacja kolejowa (1) zbudowana w 1908 roku na trasie łączącej Kristianstad z Sölvesborgiem. Dziś przystanek na linii Blekinge Kustbana został przeniesiony dalej na wschód a w starym budynku dworcowym mieści się galeria sztuki Lotta på Stationen. Pociąg był z pewnością jednym z czynników miastotwórczych, drugi stanowiła tu lokalizacja przystani i zakładu przemysłowego przetwarzającego wapień i kaolin pozyskiwany na wyspie Ivö. Centrum powstałej osady stanowi prostokątny rynek otwarty ku zachodowi na położony nieco poniżej nad brzegiem jeziora kombinat produkujący dziś ceramikę sanitarną. Na północ od kompleksu przemysłowego znajduje się port przeładunkowy oraz marina jachtowa. 

Zakłady przemysłowe Iföverken

W jednym z budynków fabrycznych poniżej placu zlokalizowano ekspozycję opowiadającą o historii produkcji przemysłowej w tym miejscu (Iföverkens Industrimuseum, 2). Zakład powstał w 1887 roku i pierwotnie wytwarzał wapno palone używane w rolnictwie jako nawóz a także w budownictwie do produkcji cementu. Potem kilkukrotnie zmieniano asortyment: fabryka specjalizowała się w produkcji cementu, płytek ceramicznych, szamotki, porcelanowej izolacji a wreszcie od lat 30-tych wyrobów sanitarnych typu: umywalki, wanny, muszle klozetowe itp. Produkowano tutaj m.in. popularną w latach 70-tych serię szwedzkich łazienek "Carezza". W ogrodzie otaczającym muzeum obejrzymy drewnianą barkę służącą do transportu urobku wydobytą z dna jeziora Ivösjön. 
Storgatan 45. Tel: 045 62 90 47. Wstęp 20 SVK. Otwarte w sezonie (od początku maja do końca sierpnia) od poniedziałku do piątku i w niedziele między 13 a 16. Poza tym okresem jedynie w środy o podobnych godzinach 

Na środku placu Ifötorget znajduje się duża kolorowa kompozycja stworzona z płytek ceramicznych przedstawiająca dwa prehistoryczne jaszczury wygrzewające się na skałach (3). Powstała w 1971 roku fontanna nawiązuje do znaleziska paleontologicznego na wyspie Ivö. W kredowych warstwach w kamieniołomie odkryto szczątki mezozoicznego plezjozaura o krótkiej szyi i krępej budowie ciała nazwanego Scanisaurus. Wystawa poświęcona tym skamieniałościom została utworzona w hallu dzisiejszej stacji kolejowej jako tzw. Havsdrakarnas Hus (Dom Morskiego Jaszczura, 4). Można tam zapoznać się z topografią dawnego zbiornika sedymentacyjnego oraz historią naturalną regionu. Trzecią pamiątką związana z tymi prehistorycznymi znaleziskami jest w Bromölla duży mural przedstawiający szkielet tyranozaura narysowany na ścianie hali fabrycznej. Będąc przy stacji kolejowej warto też obejrzeć niewielka budkę telefoniczną reklamującą się jako najmniejsza biblioteka w Szwecji. Naprawdę można stąd wypożyczyć coś do czytania np. udając się w podróż pociągiem, aczkolwiek wybór lektur nie jest specjalnie duży.

Fontanna z jaszczurami

W kategorii miniaturyzacji to nie jedyne takie kuriozum w Bromölla. Przy głównym placu stoi inna budka telefoniczna nazywana najmniejszą galerią świata wewnątrz której znajduje się niewielka rzeźba z czarnego skańskiego diabazu.  Plac Ifötorget otaczają charakterystyczne dla Szwecji budynki o prostym konstruktywistycznym stylu. Najbardziej charakterystyczny jest znajdujący się w głębi dwukondygnacyjny dom otulony szczelnie dzikim winem mieszczący zarząd fabryki. Z kolei 3-piętrowa narożna kamienica to tzw. Dom Mozaikowy (Mosaikhuset, 5). Apartamentowiec z 1954 roku wyróżniał się bogatym zapleczem sklepów i lokali usługowych (poczta). W hallu umieszczono mozaikę przedstawiającą robotników pracujących w fabryce porcelany. Na zapleczu mieści się kino studyjne, jedno ze starszych w regionie powstałe w 1955 roku. Aby obejrzeć dawne mieszkania robotnicze należy się udać na pobliską Bruksgatan. Otaczają ją wolno stojące domki stylizowane na rybackie chaty z bałtyckiego wybrzeża. Każda posesja otoczona była niewielkim ogrodem oraz gospodarczą oficyną gdzie hodowano kury, króliki i świnie oraz przechowywano węgiel i drewno na opał. Działki te stanowią świadectwo prosperity zakładu i dbałości o zdrowie i komfort jego pracowników. Część z załogi fabryki stanowili imigranci z polskiej Galicji. Z ich inicjatywy wybudowano w 1933 roku rzymsko-katolicką kaplicę pod wezwaniem św. Piotra (6, Köpmannsgatan 22) otoczoną sosnowym laskiem. To jeden z kilkudziesięciu tego typu kościołów funkcjonujących w Szwecji.  Przy Tians Väg w otoczeniu osiedlowych bloków stoi przeniesiona tutaj z Ivetofta XVIII-wieczna zagroda wiejska zwana Tiansgården. Obejmuje dwa podłużne budynki w kształcie litery L. Na podwórku studnia z żurawiem. Dachy kryte strzechą, charakterystyczne okna w poddaszu - lukarny. Jest to siedziba miejscowego stowarzyszenia kulturalnego a ciekawa ekspozycja we wnętrzu ukazuje warunki bytowe mieszkańców około 1900 roku ze szczególnym uwzględnieniem roli kobiety w rodzinie. W granicach administracyjnych Bromölli w północnej części znajduje się dawna samodzielna wieś kościelna Ivetofta. 

Ivetofta Kyrka

Przy Kyrkvägen mamy najpierw stare budynki szkolne, potem długi kompleks cmentarza parafialnego a na końcu po prawej stoi średniowieczny kościół  (Ivetofta Kyrka, 7) z wieżą w stylu duńskiego romanizmu wzbogaconą o pewne szczegóły w XIX wieku. W tym okresie z inicjatywy architekta i badacza dziejów Carla Georga Bruniusa powstało też nowe prezbiterium, transept oraz portal południowy. W południowym murze znajdują się zachowane 2 średniowieczne kamienie fundacyjne. Wyposażenie wnętrza barokowe i późnorenesansowe. Zwraca uwagę kolorowo zdobiona ambona z cytatem z psalmu 119 oraz chrzcielnica fundowana przez Zofię z rodu Brahe.

Bromölla część 1

BROMÖLLA [138 km] / 7,6 tys. mieszkańców

Miejscowość o przemysłowym rodowodzie powstała w drugiej połowie XIX w. wokół wapiennika wykorzystującego złoża wapienia i kaolinu na pobliskiej wyspie Ivön. To ten zakład zatrudniał w latach 1903-1918 polskich pracowników sezonowych z Galicji. Wielu z nich osiedliło się potem na tym obszarze a świadectwem tego jest rodzime nazwisko wywodzącego się stąd szwedzkiego piłkarza Daga Szepanskiego - króla strzelców Allsvenskan w 1967 roku w barwach Malmö FF. Obecnie na miejscu wapiennika funkcjonuje wytwórnia ceramiki Iföverken produkująca urządzenia sanitarne, takie jak umywalki, wanny czy muszle klozetowe. Bromölla to w głównej mierze osiedle willowe, w miasteczku jest jednak kilka obiektów wartych odwiedzenia.

Obecnie funkcjonuje nowa stacja kolejowa zbudowana w 1999 roku na linii Kustpilen prowadzącej w kierunku Karlskrony i Blekinge. Połączenia mniej więcej co godzinę z miejscowościami na trasie: w kierunku wschodnim m.in: Sölvesborg, Karlshamn, Ronneby i Karlskrona, w kierunku zachodnim m.in. Kristianstad, Hässleholm, Malmö i Kopenhaga. Peron zlokalizowany jest w południowej części miasteczka w pobliżu osiedla mieszkaniowego przy Ågatan. W sąsiedztwie jest duże centrum handlowe ICA Maxi. W dawnej telefonicznej budce warto zobaczyć najmniejszą szwedzką bibliotekę.     

Główny przystanek autobusowy znajduje się bliżej centrum naprzeciw budynku biblioteki przy Olof Palmes Plats. Obsługuje ruch lokalny w kierunku Olofström, Sölvesborga, Nymölla i Kristianstadu. Na miejscu wiaty i mapa informacyjna.

Przy Storgatan jest kilka zatoczek, gdzie można zostawić samochód, niewielki parking jest też na głównym placu Ifötorget.  

STACJE BENZYNOWE znajdują się po południowej stronie miasta w sąsiedztwie przelotowej trasy E22. Najbliżej leży Din-X, Kristianstadgatan 690 przy skrzyżowaniu z prowadzącą do centrum Storgatan. Nieco dalej Preem, Tians Väg 2 (przy centrum handlowym ICA Maxi, w pobliżu jest też Lidl), a przy węźle autostradowym OKQ8, Bellas Place, Kristianstadsvägen 782 (całodobowa, w sąsiedztwie bar).  

INFORMACJA TURYSTYCZNA: W budynku biblioteki, Hermasens Gata 22, Box 18, 29125 Bromölla, tel: 0456 82 22 22, turistbyran@bromolla.se. Otwarta przez cały rok od poniedziałku do czwartku w godzinach 10-19, w piątki 10-18, w soboty 10-14.

Z Kristianstadu do Bromölla

Na wschód prowincji Skania wzdłuż drogi głównej E22 odwiedzając przy okazji kilka atrakcji w jej bliskim sąsiedztwie.

Wyjazd z Kristianstadu aleją Södra Boulevarden na wschód do pierwszego ronda. Tutaj można skręcić od razu w prawo na obwodnicę (drogowskazy na Åhus) albo kontynuować jazdę prosto starą drogą (Blekingevägen) mijając kompleks centralnego szpitala miejskiego. Zabudowania Hammar oddzielone są od Kristianstadu wąskim 500-metrowym pasem łąk. Przed wjazdem do osady w prawo droga do Hammarslund i Ekenabben. Potem w prawo do węzła autostradowego. 

[121 km] Węzeł drogowy Hammar. Wjazd na autostradę w lewo dość słabo oznakowany. Nie przegapić! Zaraz za wiaduktem.

[124 km] Węzeł drogowy Fjälkinge. Miejscowość po północnej stronie drogi. Z lewej dojazd z Viby trasą z Åhus. 

W południowej części wsi piękny kościół romański (1). Najstarsza w kompleksie jest prostokątna wieża z oknami w postaci biforiów. Pochodzi z 1140 roku i towarzyszyła jeszcze świątyni drewnianej. Zawieszono na niej dwa dzwony a większy z nich pochodzi z Rosji i stanowi łup wojenny. Korpus nawowy wzniesiono około 1190 roku a już w okresie gotyckim dobudowano przedsionek czyli tzw. vappenhus. Z tyłu nawy charakterystyczna romańska arkada. Sklepienia zostały ozdobione malunkami przypisywanymi bądź mistrzowi z Vittskövle, bądź Nilsowi Håkanssonowi. Przy wejściu stara chrzcielnica kamienna z okresu powstawania świątyni z wizerunkami skrzydlatego konia i lwa. Archaiczna jest także ambona z prostokątnym baldachimem i ozdobami w postaci symboli ewangelistów. W zwieńczeniu barokowego ołtarza możemy zobaczyć monogram Karola XI z okresu swedyfikacji prowincji. Poniżej na retabulum fragmenty Pisma Świętego w języku duńskim opowiadające o Wieczerzy Pańskiej. Obok kościoła dawny budynek bramny z czterospadowym dachem obecnie wolnostojący, kiedyś obudowany murem. Dawniej na jego strychu magazynowano zboże pochodzące z dziesięciny na rzecz Kościoła.

Wzgórze ostańcowe Fjälkinge Backe

Na północ od miejscowości samotne ostańcowe wzgórze zbudowane z gnejsów. Fjälkinge Backe (2) wznosi się około 70 m ponad okoliczne równiny i osiąga wysokość 99 m n.p.m. Na szczycie wzniesienia w sosnowym lesie stoi stara drewniana wieża widokowa, którą planuje się ponownie udostępnić turystom. Rezerwat przyrody. Dojazd drogą na Österslöv (3 km od węzła drogowego). 

[128 km] Bäckaskog. W lewo szlak wokół jeziora Ivosjön (Humleslingan). Na prawo droga w kierunku wybrzeża. 3 km Nymö. Przy bocznej drodze ukrywa się XIII-wieczny kościół wiejski z kamienną wieżą bieloną wapnem. W kameralnym zadziwiająco niskim wnętrzu freski na sklepieniach oraz wczesnobarokowy ołtarz z obrazem Ostatniej Wieczerzy autorstwa Pera Hindriksena. W centrum osady stara gorzelnia. Dalej na południu Vanneberga (5 km), gdzie skrzyżowanie dróg. W kierunku Landön należy skręcić w lewo a następnie w prawo. 10 km marina jachtowa z widokiem na archipelag niskich szkierów, najdalej na południe wysuniętych na szwedzkim wybrzeżu. Na wysuniętej w morze Lägerholmen automatyczna latarnia morska i kolonia kormoranów.

Bałtyk w okolicach Landön

Przed wjazdem na przystań ekologiczny Landöns Camping z widokiem na wyspy archipelagu. Pobór energii przy udziale baterii słonecznych. Filtr słonej wody. Segregacja śmieci. Na kamieniach przy plaży pojawiają się czasem foki. Kąpielisko, plaża i przystań. Estrada taneczna. Wypożyczalnia rowerów. Obiekty sportowe (boisko, tor minigolfa, kort tenisowy, pole do gry w boule). Możliwość wypożyczenia kampera dla 4 osób (500 SVK). Ceny za przyczepę lub kamper: 270 SVK, namiot: 220-250 SVK. Kontakt telefoniczny: 044 570 76 lub 0046 705 600 870, e-mail: info@landonscamping.se. Brak możliwości dojazdu komunikacją publiczną.
[129 km] Po lewej przy gospodarstwie rolnym wielki głaz narzutowy zwany Maglestenen lub Trollestenen (3) z którym wiąże się wiele miejscowych legend.

Głaz Maglestenen

[130 km] Västra Ljungby. W lasach po północnej stronie drogi prehistoryczne groby kamienne. 2 km w prawo Trolle Ljungby. W centrum miejscowości otoczony fosą wspaniały renesansowy zamek (4) w obecnym kształcie wzniesiony w XVII w. przez Knuda Gyllenstiernę na miejscu starej spalonej rezydencji rodu Ulfstandów. Trzy zbudowane z cegły i kamienia skrzydła otaczają prostokątny dziedziniec. Do środka prowadzi kamienny most. Obecnie jest własnością prywatną rodziny Trolle-Wachtmeister. Dostęp ograniczony, ale warto obejrzeć prezentowane w oknie dwa artefakty: róg i kościaną rurkę (w każdą środę i sobotę w sezonie letnim). Według legendy przedmioty te zostały skradzione trollom, gdy świętowały wigilię przy kamieniu Maglestenen. Za karę rzuciły one klątwę na majątek. Zamek trzykrotnie płonął nim ród Ulfstandów wymarł. Opowieść ta została spopularyzowana w Szwecji dzięki balladzie Lorenzo Hammarskjölda Róg z Ljungby oraz operetce Leonarda Silverstorpsa z muzyką Pettera Conrada Bomana. Na południe od zamku znajduje się kaplica pałacowa o dość nietypowym układzie wnętrza będącym wynikiem kilku nie zawsze przemyślanych przebudówek. Barokowy ołtarz przedstawia ustanowienie Eucharystii. W sąsiedztwie ambona z rzeźbami ewangelistów oraz krucyfiks przerobiony z wersji triumfalnej z koroną na tradycyjną gotycką wersję pasyjną.Warto też zwrócić uwagę na wiszące na ścianach epitafia i kartusze herbowe dawnych właścicieli zamku oraz bogato zdobione dwuczęściowe galerie organowe. Posiadłość otacza park angielski zwiedzany i opisany przez Karola Linneusza w 1749 roku. 
Przy zamku odbija w lewo droga do Tostebergi (7 km). Na południe od wsi na cyplu przystań z widokiem na szkiery. Pole biwakowe. Łąki nadbrzeżne (5) usiane polami głazów narzutowych. Kolczaste zarośla głogu i tarniny. Roślinność słonolubna. W okresie zimowym bardzo często dostrzec można w tym miejscu orły bieliki. 
[132 km] Na lewo Gualöv. Niepozorny kościół średniowieczny pod wezwaniem św. Wawrzyńca (jeden z niewielu w Skanii bez wieży, 6) ukrywa liczne malowidła ścienne pochodzące z XII i XV wieku. W łuku triumfalnym postacie donatorów. Według sentencji szlachcic Ugitus ufundował ten kościół na pamiątkę swojej małżonki Hjalmsvith. W skarbcu są też wizerunki trzech świętych królów skandynawskich: Olafa z Norwegii, Knuta z Danii i Eryka ze Szwecji - reminiscencja z czasów Unii Kalmarskiej.

Postać Hjalmsvith z kościoła w Gualöv

 
[133 km] Pas boru sosnowego porasta wydmę Pestbacken. Kilkaset lat temu był to obszar lotnych piasków. Rezerwat przyrody. Po lewej stronie drogi dawny cmentarz choleryczny. 
[134 km] Węzeł drogowy Gualöv. Zjazd na lewo i łukiem w kierunku Bromölla. W prawo droga do Nymölla (2 km). Nad rzeką Skräbeån zakłady papiernicze Stora Enso. W ich cieniu dawny młyn wodny (7) po raz pierwszy wspomniany w dokumentach w 1624 roku. Odrestaurowany po pożarze mieści ekspozycję muzealną. Organizowane są tu pokazy działania koła wodnego a przy tej okazji można też zakupić ekologiczną mąkę. Wzdłuż rzeki do Bromölla prowadzi szlak Lilla Kungsleden mijający dwór w Årup oraz zagrodę z reniferami. Skräbeån to krótki ciek łączący jezioro Ivosjön z Bałtykiem a przy tym największe w południowej Szwecji tarlisko siei. Można tu także łowić łososia i pstrąga. 
Możliwy nocleg na kwaterze przy Tostebergavägen 22. Pokoje dwuosobowe w różnych kolorach. Cena 500 SVK, pobyt jednej osoby 300 SVK. Kontakt telefoniczny: 070 768 40 94, e-mail: boka@nymollabob.se
Wjazd do Bromölla wzdłuż Kristianstadsvägen równolegle do linii kolejowej. Do centrum miasta należy skręcić w lewo w ulicę Storgatan.