Humleslingan. Północny brzeg Ivösjön. Z Näsum do Vånga i dalej do Knislinge

Wzdłuż dróg lokalnych pagórkowatym terenem na północ od jeziora Ivösjön. Trasa biegnie w pewnym oddaleniu od brzegów akwenu formującego 3 wyraźne zatoki. Przedłużeniem jest trasa przez Arkelstorp do Knislinge w pobliżu zamku Wanås.

[14 km] Näsum. Po lewej przy wjeździe stara wiejska chata kryta strzechą zwana Bravastugan (1) przeniesiona na to miejsce z okolic Sölvesborga po drugiej stronie wzgórz Ryssberget. Skromna wystawa regionalna prezentująca stare meble i przedmioty codziennego użytku.

Wizyta z przewodnikiem tylko po wcześniejszej rezerwacji. Kontakt pod telefonem: 070 225 03 36. Opłata 20 SVK umożliwia też obejrzenie pamiątkowego magazynu stacyjnego na dawnej linii Bromölla - Olofström. 

W południowej części osady przy Kyrkovägen znajduje się eklektyczny kościół parafialny z 1871 roku zaprojektowany przez Jana Eryka Söderlunda. Trójnawowe wnętrze mieści ponad 500 wiernych. W głównym ołtarzu znajduje się obraz Chrystusa na krzyżu namalowany przez estońskiego artystę Johana Kölera. Pierwotnie zdobił wnętrze szwedzkiego kościoła św. Katarzyny w Sankt-Petersburgu. Droga ku południowi obok starego budynku parafialnego biegnie w kierunku brzegów jeziora. Po prawej w dolinie Höljeån znajduje się niewysoki trawiasty pagórek Gudahagen (2) z prawie setką kamiennych menhirów z okresu wikingów. To tylko niewielka ich część w porównaniu do kompleksu, który istniał w czasach prehistorycznych. Być może był tu pogański ośrodek kultowy, miejsce ofiarne, cmentarzysko lub twierdza. Po wprowadzeniu chrześcijaństwa wzniesiono drewniany kościół, który nie zachował się jednak do obecnych czasów. Dziś corocznie odbywają się tutaj historyczne jarmarki zwane Dniami Wikingów. 

Wzgórze Gudahagen

[15 km] Za mostem na Höljeån droga w prawo do wsi Västanå z zachowanymi XVIII-wiecznymi śladami podziałów rolnych (stare kamienne murki). Przy nadal czynnym młynie z 1380 roku kamienny most łukowy. W lesie powyżej wsi odnaleźć można dawną odkrywkową kopalnię żelaza (3), w której chemik Christian Wilhelm Blomstrand odkrył kilka rzadkich minerałów z grupy fosfatów: berlinit, augelit, trolleit i attakolit. Eksploatacji zaprzestano w końcu XIX w. Nisza wyrobiska jest częściowo podtopiona. Znakowany szlak Näsumaleden prowadzi przez zalesione wzgórza do położonej nad niewielkim jeziorem osady Blistorp z kamienną kaplicą grobową na planie krzyża greckiego ufundowaną przez kupca Valentina Textoriusa. 

[17 km] Po lewej stronie pod lasem stoi malowniczy czerwony magazyn chmielu zwany Humletorkan (4). Region wokół Näsum jeszcze w latach 50-tych ubiegłego wieku miał ponad 50 farmerów uprawiających chmiel. Suszarnię zamknięto w 1959 roku. Obecnie mieści się tutaj schronisko turystyczne oraz sklep z rękodziełem. W sąsiednim Klagstorp kąpielisko i przystań.

Schronisko otwarte od maja do września. 6 pokoi z 25 miejscami noclegowymi. Wyżywienie we własnym zakresie. Na miejscu karczma. Kontakt: 045 62 01 88, 070 605 29 17, info@humletorkan.com 

Humletorkan

Wznosimy się na zalesione wzgórza Västanåberget zamykające od północy basen jeziora Ivösjön. Przecinamy pasma lasu mieszanego i łagodnie nachylonych pól uprawnych na których zachowały się jeszcze tradycyjne chmielowe tyczki. Widoki na zachodnią zatokę jeziora i masyw Vångaberget.

[23 km] Vånga. Duża wieś w otoczeniu sadów jabłkowych na północno-zachodnim krańcu jeziora Ivösjön. W lewo dalsza część pętli Humleslingan (patrz). Przy skrzyżowaniu stacja benzynowa Din-X i niewielka restauracja. We wrześniu coroczny targ dożynkowy. Powyżej drogi kościół parafialny pod wezwaniem św. Wawrzyńca (5) przebudowany gruntownie w 1867 roku. Tylko fragment południowej nawy pochodzi ze starej XIII-wiecznej świątyni. W ścianie nad ołtarzem znajduje się wielki fresk przedstawiający Przemienienie Pańskie w scenerii nawiązującej do lokalnego skańskiego krajobrazu - dzieło Pera Siegårda. W dawnych zabudowaniach młyna sklep z rękodziełem. Na przeciwległym stoku wzgórza stok narciarski z wyciągiem.

Kontynuujemy drogę na zachód.

[29 km] Arkelstorp. Osada przy dawnej mleczarni i fabryce lodów. Opisana w dwóch wczesnych powieściach Harry'ego Martinssona, który pracował na tutejszej farmie. Obecnie okolicami prowadzi szlak tematyczny Nässelslingan. W XIX w. przy drodze do Knislinge rozwijało się niewielkie uzdrowisko. W dawnym budynku łazienek dom kultury (6). Na północ od tego miejsca głazowisko Arkelstorpskumlet. 

3 km na południe wieś Oppmanna. Na wzgórzu na zachód od głównej drogi stoi kościół z połowy XIX w. z kilkoma starymi obrazami i malarską kompozycją ścienną przedstawiającą ustanowienie Eucharystii. Po wschodniej stronie wysokie wzgórze Oppmannaberget na którego stoku znajduje się zatopiony kamieniołom Gullyckeskär (7) z czerwonym głazem granitowym poświęconym królowi Oskarowi I. Dojście drogą gruntową z południowej części wsi. Na północnym skraju wsi Hammarqvist Trädgärd. Prywatny ogród z kawiarnią i galerią sztuki.

Kamieniołom granitu Gullyckeskär

4 km na północ od Arkelstorp w prawo od drogi leży leśne jezioro w dolinie Lerjevallen. Szlaki turystyczne piesze i kajakowe. Ogólnodostępne kabiny turystyczne na szlaku Skåneleden. Na pobliskim wzgórzu pozostałości po opuszczonej wsi Spångebro zwanej obecnie Döda Byn (8). Miejsce wyludniło się w wyniku wyjałowienia gleby. Mieszkańcy w większości wyemigrowali do Ameryki, ostatni zmarł w 1950 roku. Na wschód od dawnej wsi kilkusetmetrowy głęboki wąwóz zwany Kastagropen. Według legendy zbierali się tutaj partyzanci - zwolennicy utrzymania Skanii przy koronie duńskiej. Ich przywódcą był młody chłopak imieniem Lille Mats, który zasłynął jako doskonały mówca i tutaj przemawiał do swoich towarzyszy z wysokiej półki skalnej. 

[32 km] W okolicznych lasach znajdują się liczne skały i wolno stojące głazy granitowe. Pod kamieniem Stora Trued Kors z wyciętym krzyżem według starej historii pochowano zabitego w tej okolicy duńskiego buntownika. Być może jednak cios ten ma charakter naturalny. 

[34 km] Värestorp. 3 km na północ Immeln nad rozszerzającym się ku północy dużym jeziorem o tej samej nazwie. Szlak kajakowy. Ostoje ptasie na licznych wyspach.

[38 km] Duża wieś Hjärsås. Na zakręcie drogi stary ceglany kościół parafialny (9) z 1230 roku z elementami romańskimi i gotyckimi. Wzniesienie świątyni z tego materiału było w owych czasach w Skandynawii zjawiskiem dość rzadkim świadczącym o zamożności parafii lub posiadaniu możnego sponsora. Zwraca uwagę ozdobna ornamentyka z malowanej cegły i płytek ceramicznych. Na ścianie zewnętrznej znajdziemy też dziwaczny zegar słoneczny z początku XVIII w. Na cmentarzu zachowało się kilka nagrobków wykonanych z czarnego diabazu w tym uroczy nagrobek z dwoma czarnymi owieczkami. W prezbiterium podziwiać można XVI-wieczne malowidła wykonane bądź przez mistrza Michała z Jutlandii, bądź anonimowego artystę znanego z dzieł w zelandzkim kościele Vallenbaek Po triumfie reformacji zamówiono do kościoła zachowaną do dziś złoconą ambonę z napisem łacińskim "Verbum Domini manet in aeternum" (Słowo Pańskie trwa na wieki). 

[42 km] Knislinge na trasie do zamku Wanås.

    

Humleslingan. Z Bromölla do Olofström

 

Humleslingan to około 50-kilometrowa turystyczna pętla drogowa okrążająca największe jezioro Skanii - Ivösjön. Podążając tą trasą można dotrzeć do wielu pięknych krajobrazowo zakątków oraz kilkudziesięciu miejsc prezentujących bogate dziedzictwo kulturowe regionu. Krótkie piesze marszruty prowadzą w zaciszne uroczyska w głębi lasu lub nad brzegiem jeziora. Nazwa szlaku pochodzi od upraw chmielu, które kiedyś były bardzo rozpowszechnione w tutejszych wioskach. Dzisiaj choć jeszcze gdzieniegdzie ujrzymy charakterystyczne tyczki to bardziej popularne jest sadownictwo i wiosną wzdłuż drogi możemy obserwować pięknie kwitnące jabłonie. Główny wariant warto rozszerzyć o odcinki boczne umożliwiające dojazd z innych kierunków. Startujemy z Bromölla w stronę Näsum a stamtąd droga nr 116 prowadzi dalej na północ doliną Holjeån do granicy Blekinge i przemysłowego miasta Olofström znanego z fabryki Volvo i dwóch ekscentrycznych muzeów.  

[0 km] Rozpoczynamy jazdę od węzła drogowego po południowo-wschodniej stronie Bromölla zwanego też popularnie bramą Skanii (Skåneporten). Mijamy rondo na którym wybieramy drugi zjazd z drogowskazami w kierunku Näsum i Olofström. Na trasę można też włączyć się dalej na północy wyjeżdżając z centrum Bromölla ulicami Storgatan i Tians Väg.

[1 km] Po prawej malownicze uroczysko Brantahallar z mieszanym krajobrazem leśno-łąkowym i tradycyjnymi kamiennymi ogrodzeniami. Rowerem lub piechotą zwiedzić go można wzdłuż szlaku Gustavsbergsleden prowadzącego w kierunku Grödby i leśnego wału Ryssberget stanowiącego granicę między Skanią a Blekinge.

[3 km] Nogesund. Z lewej droga z centrum Bromölli. Dalej po tej stronie rozciąga się niewielkie jezioro Levrasjön o pięknej turkusowej barwie wody. Niektórzy twierdzą, że kolor ten pochodzi od złożonych na dnie kości dinozaurów. 

Za wsią Råby nad północną zatoką akwenu uroczy parking leśny z tablicami informacyjnymi.

Dawny tunel kolejowy

[7 km] Wznosimy się na zalesiony skłon Ryssberget. Na lewo od drogi ciekawe miejsce. Jest to dawny tunel wąskotorowej linii kolejowej (1) biegnącej z Sölvesborga do Olofström, jedyna taka konstrukcja w Skanii, której budowa pochłonęła ponoć bajońskie sumy. Obecnie wykorzystany skromnie przez ścieżkę rowerową. Przy dawnej linii kolejowej znajduje się drewniany budynek stacyjny z altanką i kilkoma przybudówkami zwany Barnakälla. Pełni dziś funkcje schroniska młodzieżowego. Jedną z jego atrakcji jest z pewnością domek na drzewie zbudowany na brzozie na wysokości 6 m ponad ziemią. Roztacza się z niego piękny widok na jezioro Ivösjön.

Telefon do rezerwacji: 045 63 95 45, e-mail: info@barnakalla.se 

Z tego miejsca można wędrować na wzgórze Gustavsberget (150 m npm) z doskonałym widokiem na okolice. W pobliżu ruiny dawnej karczmy przy drodze do Sölvesborga.

[9 km] Axeltorp. Koło dawnego przystanku kolejowego Ivösjön  nad płytką zarośniętą trzcinami zatoką ośrodek aktywnego wypoczynku z wypożyczalnią kajaków.

[10 km] W lewo 3,5 km szlak przyrodniczy Näsumaviksleden biegnący przez bagniste tereny w głębi zatoki pozostałe po obniżeniu lustra wody jeziora o prawie 2 m w wyniku robót hydrotechnicznych. Na dawnej wyspie Pisleö punkt widokowy.

[13 km] W lewo do wsi Näsum, gdzie rozpoczyna się kolejny odcinek pętli Humleslingan. Kontynuujemy jazdę na północ wzdłuż drogi 116. Po prawej ciągną się pasma zrębowych wzgórz Ryssberget ze starym lasem bukowym (rezerwat przyrodniczy). Jedziemy doliną Höljeån. Rzeka ta w dolnym biegu silnie meandruje. Jej brzegi porastają podmokłe lasy bagienne i olsy. W górnym biegu wody przybierają czarny kolor, co związane jest z występującym tam skalnym podłożem składającym się z prekambryjskich diabazów.

[14 km] Gonarp. Na skrzyżowaniu dróg pamiątkowy kamień. Po lewej nad rzeką Höljeån niewielka elektrownia wodna (2) wykorzystująca naturalny próg skalny o wysokości 6 m. Na drugim brzegu nieco poniżej znajdują się resztki starożytnego zamku Björkeborg, wg legendy siedziby króla Tidricha. 

[17 km] W lewo do położonej na prawym brzegu rzeki osady Östafors. Dawniej był tu duży kompleks przemysłowy obejmujący młyn, tartak, kuźnię a nawet fabrykę broni. Od 1920 do 1960 roku działała fabryka gwoździ. Dziś większość budynków jest zrujnowana a w otoczeniu powstał rezerwat przyrodniczy (3) chroniący ładny kompleks leśny na brzegach ponad bystrą rzeką.  

W Östafors jest pensjonat Vävboden - dom o długiej historii zbudowany przez bankowca Ekmana właściciela fabryki. W czasie II wojny światowej przebywali tu uchodźcy z Białorusi, Estonii i Polski. Obecnie można zamówić pokój dwuosobowy wraz ze śniadaniem na werandzie w cenie 700 SVK lub nocleg dla pojedynczej osoby za 450 SVK. W pensjonacie jest także biblioteka z książkami w kilku językach.

[20 km] Dojeżdżamy do drogi 15 prowadzącej w lewo w kierunku Olofström. Nad skrzyżowaniem efektowny skalny głaz.

[21 km] Rondo z możliwością wjazdu do wsi Jämshög (Höjdaliden - trzeci zjazd w lewo). Na wzgórzu stoi kościół (4) z 1804 roku, zbudowany na miejscu starszego, który spłonął wraz z kilkoma okolicznymi farmami rok wcześniej. Zaprojektowana przez Olofa Tempelmana przestronna świątynia z wysoką wieżą stanowiła chlubę miejscowego zgromadzenia. Oryginalnym fragmentem wnętrza jest tzw. gudmorshuset - rodzaj bocznego pomieszczenia wykorzystywanego na zgromadzenia parafialne i przyjęcia chrzcielne. To jedyne takie miejsce w całej Szwecji. Prezbiterium w odróżnieniu od nawy pomalowane jest na czerwony kolor. W ołtarzu znajduje się obraz Carla Strömberga z 1839 roku przedstawiający Chrystusa zmartwychwstałego w ognistej poświacie. Warto też obejrzeć rzeźbioną marmurową ambonę, prosty drewniany krucyfiks i figury Mojżesza oraz Jana Chrzciciela. Pamiątkowy kamień na cmentarzu przykościelnym wspomina spora listę związanych z miejscowością sławnych postaci. 

Wnętrze kościoła w Jämshög

W Jämshög urodzili się m.in. dwaj słynni szwedzcy pisarze Harry Martinsson i Sven Edvin Salje. Pierwszy z nich wcześnie osierocony przez ojca i opuszczony przez matkę stał się dzieckiem miejscowej parafii wychowując się w kilku rodzinach zastępczych. Muzeum z pamiątkami poświęconymi wczesnemu okresowi życia obu literatów znajduje się w dawnym budynku szkolnym przeniesionym na teren lokalnego skansenu. Możemy tutaj również podziwiać sklep kolonialny prowadzony przez córki Martinssona, jego kolekcję etykiet przemysłowych oraz modele statków na których pływał. Znajdziemy także pierwszy gabinet Svena Edvina Salje, piewcy szwedzkiej wsi. Z tyłu skansenu możemy też odnaleźć jego letnią chatkę znajdującą się pierwotnie w posiadłości rodzinnej na wzgórzu Hallaberget.

Muzeum otwarte jest przez cały rok. Opłata za wstęp wynosi 20 SVK. Konieczna wcześniejsza rezerwacja pod numerem telefonu: 045 44 64 53 lub 045 44 90 17. Strona web: http://www.jamshog.nu/museet/index.htm  

Willa Liljenborg

W północnej części miejscowości w niewielkim parku stoi przebudowana w ostatnich latach drewniana willa Liljenborg z 1905 roku. Odznaczała się kiedyś romantycznymi wieżyczkami flankującymi fasadę, obecnie już nieistniejącymi, nadal jednak posiada wejście obramowane  malowniczymi podcieniami. Funkcjonuje jako ekskluzywny pensjonat. 

[23 km] Wjeżdżamy do Olofström. Przed mostem na rzece po prawej nowoczesne Brocentrum wraz z informacją turystyczną i niewielkim Fordonmuseum (opis patrz).

[25 km] Centrum miasteczka.