Zawracamy. Z Askersundu do Olshammar

Po zwiedzeniu Askersundu należy wrócić 5 km drogą 50 według opisu wcześniejszej trasy do węzła drogowego Bergslagsdiagonalen. Można też nie docierając do tego rozjazdu skręcić w lewo jakiś kilometr wcześniej na starą drogę 49 równoległą do nowo zbudowanego odcinka. Dalsza trasa biec będzie przez lasy po zachodniej stronie jeziora Wetter należące do kompleksu Tiveden. 

[164 km] Węzeł Bergslagdiagonalen.
[167 km] Fatburen. W lewo droga do mostu nad cieśniną Lilla Hammarsundet. 
[168 km] Połączenie starej i nowej drogi z efektownym rozjazdem wyrąbanym w granitowych skałach. Stara trasa biegnie dalej wzdłuż wybrzeża Wetteru aż do Nynäs mijając kilka płytkich zatok: Åviken, Bodaviken i Aspafjärden. Niskie zabagnione brzegi. Widoki na wyspy archipelagu północnego. Nowa droga prowadzi prosto przez lasy i skaliste wzniesienia wschodniego Tiveden. Wzdłuż trasy odsłaniają się czerwone granity rapakiwi znane z polskich plaż, gdzie pojawiają się jako przytransportowane przez lodowiec mniejsze lub większe otoczaki.
[177 km] Przekraczamy rzekę Aspaån  Za mostem po lewej żółty dwór Aspa Herrgård założony w końcu XVII w. przez Antona von Boij. Do 2015 roku mieścił się tutaj 4-gwiazdkowy hotel a w budynku gospodarczym z pruskiego muru znajdowało się muzeum poety Carla Michaela Bellmana. Obecnie obiekt został przekształcony w ośrodek dla uchodźców. Na cyplu Kvistudden dawne arboretum z kilkudziesięcioma gatunkami drzew. W prawo droga w lasy Tiveden i nad jezioro Unden (patrz).
[178 km] Na lewo zjazd do Olshammar. Prosto obwodnica w kierunku Karlsborga.

Kościół św. Brygidy w Olshammar

[179 km] Olshammar. Punkt wypadowy na wyspy archipelagu Wetter. Przystań jachtowa w zatoce Norraviken. Przy sklepie niewielka stacja benzynowa Q-Star. Na cyplu nad brzegiem jeziora znajduje się otwarta w 1885 roku fabryka masy celulozowej należąca obecnie do koncernu Munksjö. Po drugiej stronie placu zabytkowa część osady z kościołem św. Brygidy, pierwotnie kaplicą ufundowaną przez Eryka Handa wnuka Eryka XIV. W interesującym wnętrzu zwraca uwagę ołtarz pełniący zarazem funkcję ambony, witraże z 1624 roku z malunkami w tzw. polskim stylu oraz kartusze herbowe. Kilka obrazów olejnych pędzla Jakuba de Wita. Wnętrze świątyni stanowiło zaczarowaną krainę Lajsputt z młodzieńczych zabaw Wernera von Heidenstama. W pobliżu znajduje się dwuizbowy domek zwany Birgittastugan oraz kamień przy którym wg legendy wsiadała na konia szwedzka święta. Jej mąż był bowiem właścicielem miejscowego gospodarstwa, które w XIX w. należało do rodu Heidenstamów. Tutaj 6 lipca 1859 roku narodził się Werner von Heidenstam - laureat literackiej Nagrody Nobla. W pokoju w którym przyszedł na świat mieści się obecnie izba muzealna z autentycznymi meblami z epoki i licznymi pamiątkami po poecie. Oznaczenia na ościeżnicy drzwi pokazują jego wzrost w wieku od 4 do 21 lat. 
Otwarte od maja do połowy września w godzinach 12-19. Na miejscu restauracja i pensjonat.
Z tyłu dworu 12 pomnikowych lip zwanych apostołami.

Askersund część 3

ASKERSUND [159 km] / 4,0 tys. mieszkańców

Jedna z wizytówek miejscowości i najważniejszy zabytek stoi na wzgórzu ponad jeziorem Alsen przy wjeździe do miasta od strony zachodniej. Ceglany kościół gminny (landskyrka, 1) był porównywany przez Wernera von Heidenstama do sztokholmskiej świątyni na wyspie Riddarholmen. Przypomina ją nieco sylwetą oraz szczegółami wykończenia. Była to fundacja prywatna władających pałacem Stjernsund hrabiów Oxenstierna i Soop. Projekt wykonali w 1663 roku wybitni architekci Jean de la Vallée i Erik Dahlberg. Konsekracji świątyni dokonał w dniu 24 kwietnia 1670 roku biskup ze Strängnäs Erik Gabrielsson Emporagrius. Wnętrze świątyni zachowało wczesnobarokowy charakter. Zwraca uwagę bogato rzeźbiony biało-niebieski ołtarz główny przedstawiający 3 sceny biblijne: Ostatnią Wieczerzę, Ukrzyżowanie oraz triumf Chrystusa zmartwychwstałego. W podobnym stylu artystycznym utrzymana jest też ambona. Nawę główną zamyka od drugiej strony szeroki prospekt organowy. Ganek pochodzi z XVIII w. natomiast znajdujący się tam narząd jest wyrobem znanej firmy Setterquist i synowie z Örebro. Ważną częścią kościoła jest znajdująca się za ołtarzem ośmioboczna kaplica grobowa, w której pochowano fundatorów Johana Oxenstiernę oraz jego żonę Christinę wraz z drugim mężem Gustawem Soopem. Na ścianie podziwiać można okazałą kolekcję kartuszy herbowych. 

Kaplica Oxenstiernów i Soopów w kościele gminnym (landskyrka)

Na północ od rynku w Askersund na wzgórzu znajduje się drugi miejscowy kościół Zofii Magdaleny (2) nazwany imieniem duńskiej księżniczki, żony króla Gustawa III. Jest młodszy o ponad 100 lat  od opisywanego powyżej landskyrka i zdecydowanie mniejszy. Po ostatnim remoncie prezentuje się jednak całkiem interesująco. W prezbiterium znajduje się piękny ołtarz z obrazem przedstawiającym Chrystusa na Górze Oliwnej. Warto też zwrócić uwagę na żelazne zamki w drzwiach wyrób nagrodzony na wystawie rzemieślniczej w Paryżu. Wejście do kościoła flankują dwa podobne budynki parafialne na wysokiej podmurówce. Jeden z nich pełnił w przeszłości rolę szkoły, drugi - szpitala i przytułku. Poniżej znajduje się stary zadrzewiony cmentarz na którym zachowało się tylko kilkanaście grobów i gdzie dawniej stał pierwszy drewniany kościół miejski. Brukowana Storgatan sprowadza w dół do głównego placu miejskiego: Torget. W jego górnej części znajduje się skwer z niewielką fontanną projektu Folke Dahlberga i szpalerem platanów. Pomyśleć, że w trakcie urządzania tego kameralnego zielonego ogródka doszło pomiędzy lokalnymi politykami do poważnego sporu dotyczącego sposobu umieszczenia ławek. Do tego stopnia, iż jedna z nich podpisana została imieniem i nazwiskiem i w ten sposób niejako "zarezerwowana" w pasującym właścicielowi miejscu. Po wschodniej stronie placu stoi czerwony budynek miejskiego ratusza (3). Zbudowany został w 1780 roku po wielkim pożarze miasta. Najciekawszym elementem fasady jest umieszczona ponad zegarem herbowa figurka kowala uderzającego w dzwon o każdej pełnej godzinie w ciągu dnia. Rynek i sąsiednie uliczki w układzie szachownicowym cechują się zwartą zabudową o charakterze małomiasteczkowym. Dobrym przykładem drewnianej architektury jest reprezentacyjny budynek w południowej pierzei mieszczący dzisiaj aptekę. Szeregowe domy drewniane zachowały się również w dolnej części Storgatan. Wzdłuż tej ulicy można zejść w kierunku przystani i terenów zielonych nad brzegiem jeziora Alsen. Przy placu nad kanałem stoją stare magazyny przekształcone na sklepy i galerie sztuki. Na środku znajduje się niewielka muszla koncertowa a na nabrzeżu cumują statki wycieczkowe. 

Rejsy okrężne na statku MS Wettervik odbywają się 2 razy dziennie do mostu Stora Hammarsbron i z powrotem. Tura trwa półtorej godziny i kosztuje 140 SVK (dzieci do 12 roku życia bez opłat). Istnieje też możliwość połączenia tej wycieczki ze zwiedzaniem zamku Stjernsund (220 SVK). Kontakt pod telefonem 070 977 02 63, e-mail: info@wettervik.se 

Kontynuując wycieczkę wzdłuż brzegów jeziora Alsen obok dawnego budynku łazienek dotrzemy do mostu wiszącego prowadzącego na niewielką wysepkę Borgmästareholmen (5). 

Łazienki na nabrzeżu jeziora Alsen

Znajduje się tam plaża, kąpielisko i plac zabaw dla dzieci. W parku nad brzegiem jeziora stoi też najstarszy dom w mieście, niewielka kryta darnią chatka z wysokim ceglanym kominem zwana Sager Stuga (4). Chyba jedyna, która przetrwała wielki pożar z 1776 roku, ponieważ wiatr akurat zmienił kierunek. Altanka w sposób dobitny pokazuje jak w ciągu 250 lat zmieniły się standardy życia w Szwecji. Promenada ciągnie się ku wschodowi w okolice nowej hali kongresowej i centrum kultury Sjöängen, której otwarcie planuje się na jesień tego roku. Dalej na wschodzie rozciąga się dzielnica Stavahagen. Przy końcu Hagavägen jest wejście do skansenu (6). Z przystani można tu również dotrzeć turystyczną kolejką. Ogród założono w 1933 roku. Znalazły się tutaj liczne stare obiekty przeniesione z miasta i jego okolic. Obejrzeć można m.in. komorę celną z 1780 roku, spichlerze z Olshammar, domek żołnierza z Rude, saunę z Tiveden, kilka starych domków z Askersundu, szopę dla owiec, suszarnię lnu, altanę rekreacyjną i pompę wodną. W budynku zwanym Klockaregården mieści się kawiarnia i sklep z pamiątkami. W sezonie działa też mini-ogród zoologiczny ze zwierzętami gospodarskimi. Od północy ze skansenem sąsiaduje park leśny Stadsparken ze starymi okazami drzew, miejsce spacerów i rekreacji na świeżym powietrzu. Rezerwat przyrody - jeden z dwóch w granicach miasta.   

                      

Na północ od Motali do granicy Östergotlandii

Na północ od zatoki Varamoviken droga nr 50 oddala się od brzegu Wetteru i gubi w krainie lasów i wzgórz wyznaczającej północną granicę Östergotlandii. Po wschodniej stronie drogi mamy duże pojezierze a jeszcze dalej na północy jedno z ważniejszych uzdrowisk szwedzkich urządzone w typowo skandynawskim stylu. Warto też zboczyć z głównej drogi w kierunku jeziora, którego linia brzegowa zaczyna się tutaj robić bardziej urozmaicona, pełna płytkich zatoczek z gęsto zalesionymi plażami.

Z centrum Motali wydostajemy się Drottninggatan i Storgatan docierając do trasy średnicowej. Z poziomu ronda pierwszy zjazd prowadzi właśnie na północ, kolejny do dzielnicy Varamon, ostatni na most Motalabron. Kontynuujemy jazdę ekspresówką na północ mijając centrum edukacyjne Carlsund Utbildning oraz halę sportową. 
[118 km] Illersjö. Po prawej stronie niewielkie jezioro z malowniczą willą na drugim brzegu. W lewo droga biegnąca w pobliżu brzegu jeziora Wetter, którą można obrać sobie jako wariant fakultatywny.  

Szlak ten okrąża zalesiony płaskowyż Djurkälla - fragment środkowoszwedzkiej moreny stadialnej z wzniesieniami dochodzącymi do 230 m npm. Ponad jeziorem Wetter kilka starych dworów. W Lindenäs (4 km) przebywał w początku XVIII w. fiński polityk i generał Gustaw Maurycy Armfelt. Sąsiednia Norra Freberga (5 km) też należała do rodu Armfeltów. Wokół posiadłości kilkukilometrowy pieszy szlak przyrodniczy ukazujący botaniczne osobliwości zdziczałego parku. W Lemunda (6 km) jest kolejny dworek oraz stary zatopiony kamieniołom piaskowca z pozostałościami produkowanych tutaj kół młyńskich. Z łąk widok na położony wysoko na stoku Äskebergahögen dwór Övralid (patrz niżej). 7 km. Prosto na cyplu Näs gospodarstwo ekologiczne i sklep z wyrobami skórzanymi. Niedawno otwarta kawiarenka. Przy plaży w zatoce kilka starych chat rybackich. Z Nedra Lid (8 km) można wrócić do głównej trasy w miejscowości Nykyrka lub skręcić na północ. Droga tam biegnie prawie cały czas lasem w pewnej odległości od brzegu Wetteru. Kilka ścieżek prowadzi do odludnych zatoczek. 11 km. Kavelbäck. Niewielki dworek i gospodarstwo rolne z udokumentowaną historią od początku XVIII w. 1 km stąd Tokanäset - cypel porośnięty pięknym lasem sosnowym z piaszczystą plażą i niewielką przystanią. Wokół brzegu kilka głazów narzutowych. 12 km - połączenie z trasą główną. 

[120 km] Droga prowadzi skrajem szerokiej doliny Säterdalen z panoramą na zalesione wzgórze Håleberget (235 m npm, 1). Opada ono w kierunku doliny stromą, miejscami skalistą 100-metrową skarpą. W kierunku parkingu pod wzniesieniem udać się należy za drogowskazem na Kolmetorp a następnie w lewo 2 km drogą szutrową. Od parkingu przy wejściu do rezerwatu przyrody ścieżka turystyczna prowadzi na szczyt góry z doskonałym widokiem na Wetter, Motalę i majaczący w dali masyw Ombergu. 

Panorama na południowy-zachód ze wzgórza Håleberget

[123 km] W lewo dawny odcinek drogi królewskiej wiedzie do centrum osady Nykyrka. Prosto nowa obwodnica. W środku miejscowości stoi kościół parafialny Västra Ny (2). Dzisiejsza zakrystia stanowi średniowieczny fragment świątyni, obecna nawa została dobudowana w 1752 roku. Wewnątrz obejrzeć można duży obraz ołtarzowy Pera Hörberga ukazujący Chrystusa błogosławiącego dzieci. Warto też zwrócić uwagę na ozdobny żyrandol oraz epitafium chemika Torberna Bergmana pochowanego na przyległym cmentarzu. Jego badania nad podobieństwem minerałów zainspirowały J. W. Goethego do napisania powieści Powinowactwo z wyboru. Zaraz za kościołem w lewo w górę prowadzi droga w kierunku Övralid (3 km). Na stoku wzgórza ponad Wetterem znajduje się willa poety Wernera von Heidenstama (3) zaprojektowana przez niego samego we włoskim stylu. Autor powieści historycznych sławiących bohaterskie czyny wojenne Szwedów, laureat Nagrody Nobla w 1916 roku mieszkał tu wraz ze swoją przyjaciółką Dunką Kate Bang aż do śmierci w 1940 roku. Na jego grobie możemy przeczytać sentencję: "Tu leżą prochy starca wdzięcznego za tą niezrozumiałą łaskę jakiej dostąpił żyjąc jako człowiek". Spod wiśni na tarasie roztacza się jedna z piękniejszych panoram jeziora, wysp północnego archipelagu i jego przeciwległych brzegów, m.in. Olshammar, gdzie poeta się urodził. W samym domu większość pokoi ma okna zwrócone w kierunku jeziora. Jest tutaj m.in. gabinet chiński, biblioteka  i różowy pokój, w którym często gościł przyjaciel Heidenstama książę Eugeniusz. W posiadłości corocznie odbywają się uroczystości przyznania prestiżowych nagród literackich imienia poety. W sąsiedztwie kameralne muzeum rolnicze.

Otwarte od połowy maja do końca sierpnia. Wycieczki z przewodnikiem odbywają się co godzinę między 10 a 17. Wstęp dla osoby dorosłej 50 SVK, młodzież w wieku 12-18 lat płaci połowę ceny. Poniżej willi mieści się urocza kawiarnia Farfarstugan zlokalizowana w dwóch czerwonych drewnianych domkach

Ponad dworem na szczycie wzgórza dwa wysokie maszty radiotelefoniczne. 

Dwór Wernera von Heidenstama Övralid

[125 km] W prawo droga w kierunku grupy jezior. Nad Bocksjön nieco w bok od tego traktu leży Bona dawna posiadłość familii Grillów. Na przełomie XIX i XX wieku członek rodu Gustaf prowadził w tym miejscu prywatny ogród zoologiczny. Potem w Bona zlokalizowano szpital psychiatryczny a niedawno w latach 80-tych obóz dla uchodźców. Obecnie zabudowania te są opuszczone. 
[127 km] W lewo droga na półwysep Tokanäset (patrz powyżej). 
[128 km] Kalvsjö. Na prawo drogowskaz do zagrody Nubekullen (4). Miejsce urodzenia artysty malarza Augusta Malmströma znanego z symbolicznego obrazu Grindslanten przedstawiającego bójkę wiejskich dzieci w przydrożnej bramie. Izba muzealna. 
[129 km] Zjazd w kierunku uzdrowiska w Medevi. 

[131 km] Medevi Brunn. Najstarsze uzdrowisko (5) w Szwecji założone w 1678 roku przez barona Gustawa Soopa i Urbana Hjärne przy znanym od czasów średniowiecza "cudownym" źródle. Kurort rozsławiła królowa szwedzka Jadwiga Eleonora von Holstein-Gottorp, która kilkukrotnie leczyła tutaj swoje dolegliwości podobno z niezłym skutkiem. Uzdrowisko zachowało stary barokowy układ urbanistyczny z okresu powstania. Trzykilometrowy szlak edukacyjny z 17 punktami informacyjnymi pozwala zwiedzić ten tradycyjny kompleks. W starym parku na stoku wzgórza znajduje się biała galeria kolumnowa (Högbrunnen) zbudowana nad leczniczym źródłem. Ma ono charakter szczawy żelazistej a woda składem przypomina krynicę św. Katarzyny w Akwizgranie. Oprócz głównego zdroju w okolicy znajdziemy jeszcze dwa inne Amiralkällan oraz Kamrerkällan. Powyżej pośród ogrodowych altan stoi popiersie jednego z założycieli miejscowości kuracyjnej. W rozległym parku odbywają się liczne imprezy kulturalne i koncerty. Jest też ogrodowa kawiarnia z tarasem zorganizowana na wzór szwajcarski. Starodawnym miejscowym zwyczajem jest wieczorna procesja z udziałem orkiestry zwana grötlunken. W połowie XIX w. pruski kompozytor Friedrich Zikoff urodzony w Toruniu na ziemiach polskich stworzył charakterystyczny marsz wykonywany w czasie przechadzki. Z reguły kończyła się ona kolacją w czasie której podawano owsiankę z suszonymi śliwkami. Poniżej galerii ponad niewielkim stawem stoi dawny budynek łazienek uzdrowiskowych z 1878 roku.
Większość zabudowy uzdrowiska wzniesiona została na południe od pijalni. Poszczególne budynki ustawione są rzędami. W białym budynku z 1700 roku przy wjeździe mieści się tradycyjny warsztat garncarski z wystawą i sklepem. Dalej przy głównym skrzyżowaniu stoi żółty budynek recepcji centrum hotelu zdrojowego. Oprócz rezerwacji noclegu można tu zamówić wycieczkę a także wypożyczyć akcesoria potrzebne do rozmaitych rozrywek towarzyskich: szachownice z pionkami, kije i piłki do krykieta, ciężkie kule do gry w boule oraz klocki do szwedzkiej gry kubb. Stara kręgielnia znajduje się nieco na północ od centrum uzdrowiska po prawej stronie drogi. Zadrzewiona promenada zwana Stora Gång prowadzi wśród starych, w większości drewnianych czerwonych lub beżowych zabudowań zdroju. Oprócz kilku obiektów użyteczności publicznej pełnią one nadal funkcje hotelowe albo mieszkalne. Niektóre z nich zostały przeniesione na to miejsce z innych okolic Szwecji. Po prawej otwiera się malownicze podwórze. Pierwszy dom przy nim to tzw. Piperska Huset pierwotnie stojący przy pałacu Löfstad pod Norrköpingiem. Znajdującą się tutaj wystawę starych mebli można zwiedzić w czasie wycieczki z przewodnikiem. Naprzeciwko warto wstąpić do starej sali jadalnej z 1750 roku z tapiserią przedstawiającą historyczną panoramę miejscowości i olbrzymim kominkiem. W pobliskiej dawnej aptece z autentycznym wyposażeniem z XVII i XVIII wieku mieści się teraz muzeum farmacji opowiadające także o historii zdroju. 

W Medevi

Otwarte w sezonie letnim między 13 a 21.30. Bilety wstępu wzbogacają kasę miejscowego towarzystwa kulturowego. Na miejscu sklepik z pamiątkami.

W centrum parku pod starą lipą stoi drewniany budynek z werandą i wieżą zegarową tzw. Societeten. Mieszczą się tutaj sale konferencyjne i koncertowe. Będąc tam spróbuj zarzucić metalowy pierścień na haczyk wbity w sąsiednie drzewo. Jeżeli ci się uda będzie to dobra wróżba. Nieco poniżej znajduje się niewielki kościółek uzdrowiskowy z 1771 roku. Ołtarz zajmuje miejsce naprzeciwko wejścia przy bocznej ścianie nawy. Bogatsi kuracjusze zasiadali po jego lewej stronie a miejscowi chłopi po prawej. Statek wotywny funkcjonuje jak barometr. Określone jego ustawienie w stosunku do ołtarza oznacza określony typ pogody. W świątyni zachował się też drewniany kij służący do budzenia niesfornych wiernych zasypiających w trakcie mszy.

Na samym końcu promenady w podłużnym budynku Bondkastellet znajduje się miejscowe schronisko turystyczne otwarte w sezonie letnim (od czerwca do sierpnia). Noclegi oferuje także w kilku innych budynkach. Na miejscu kuchnia. Można też korzystać z oferty gastronomicznej hotelu. Ceny za pokój jednoosobowy 330 SVK, dwuosobowy 480 SVK. Zniżki dla dzieci oraz członków STF. Dodatkowe opłaty za pościel, śniadanie oraz sprzątanie pokoju po wyjeździe. Konieczna rezerwacja. Tel. 014 19 11 00, e-mail: hotell@medevibrunn.se 

Na zachód od głównej drogi znajduje się natomiast kompleks dawnego szpitala uzdrowiskowego ufundowanego przez barona Gustawa Soopa. Malownicze drewniane budynki z ufarbowanymi czerwienią faluńską potężnymi bierwionami zachęcają do przechadzki, jednak wewnątrz obiekt dostępny jest do zwiedzania  tylko w trakcie wycieczki z przewodnikiem (szczegóły w recepcji). 

2 km na zachód od Medevi Brunn znajduje się przystań jachtowa a nieco dalej na cyplu nad Wetterem kąpielisko Torpa Sand z piaszczystą plażą. Widok na łańcuch zalesionych wysepek. Do 1996 roku na Boön mieszkał stary rybak Moje Byström i była to jedyna zamieszkana wyspa na jeziorze Wetter oprócz Visingsö.

[132 km] Powrót na drogę nr 50. Kontynuujemy nią trasę na północ. Ponad kilometr dalej prosto znajduje się natomiast dwór Medevi Säteri (6) - siedziba barona Gustawa Soopa. Główny budynek został zrujnowany w końcu XIX w. i nie zachował się do naszych czasów. W otoczeniu rozległy park angielski i stare aleje. 

[133 km] W lewo droga do Västanvik mającego dziś charakter osady letniskowej na półwyspie nad jeziorem Wetter. 10-kilometrowy oznakowany na czerwono szlak pieszy wokół miejscowości. Przy wejściu do zatoki Hämtningsviken spoczął wrak szkunera Jenny złomowanego tutaj w 1930 roku. Ze wzgórz malownicze widoki na Wetter i znajdujące się  na nim niewielkie wysepki szkierowe. Na wyspie Stora Kagen ciekawe formacje skalne. W pogodny dzień dostrzec można latarnię na przeciwległym brzegu w Olshammar oraz kominy Aspa Bruk. Kilka przystani jachtowych i kąpielisk.
Granica Östergotlandii i Närke.

Podnóżami Ombergu do Vadsteny

Od parkingu przy klasztorze Alvästra droga jezdna prowadzi podnóżem góry do skrzyżowania z trasą główną  50 (1 km). 

[75 km] Parking z informacją turystyczną. Na wschód od tego miejsca leży torfowisko Dags Mosse na którym odkryto ślady neolitycznej osady (1) na palach. Południowym skrajem moczarów biegnie lokalna droga w kierunku Rök 2 km w tamtym kierunku średniowieczny kościół w Heda (2). Ściana południowej nawy oraz dolna część wieży zachowały styl romański. Prezbiterium i północna nawa noszą cechy stylu gotyckiego. W XIX w.z inicjatywy Carla Bruniusa budynek został rozszerzony na wschód po długiej batalii pomiędzy zwolennikami przebudowy i całkowitego zastąpienia starej świątyni inną. W surowym wnętrzu podziwiać można kilka zabytków średniowiecznej sztuki. W południowej kaplicy pełniącej rolę dawnego baptysterium znajduje się otoczona czcią drewniana rzeźba Matki Boskiej Królowej Niebios z małym Chrystusem na kolanach, opisana pięknie w wierszu Wernera von Heidenstama. Obok kamienna chrzcielnica i wyryty w metalu wizerunek rycerza z mieczem w komnacie zamkowej zwieńczonej wysoką wieżą. Kilka rzeźb drewnianych oraz fragmenty ozdobnej tapiserii. Z tyłu nawy kolejna duża drewniana Madonna z Dzieciątkiem z XIV w oraz niewielka wystawa pokazująca stare zdjęcia i plany świątyni. Ołtarz główny późnogotycki z miejscowego warsztatu ostergotlandzkiego. W szafie 7 figur świętych. Charakterystyczne romańskie łuki sklepień. Na zewnętrznej ścianie wmurowano dwa kamienie runiczne z XI w. 2 km dalej za mostem na potoku w polach po prawej dwa sztuczne wzgórza Disevid Kulle (3) i Tjugby Kulle. Są to dawne kurhany grzebalne z epoki brązu. Efektowne zwłaszcza to pierwsze z dwoma wiekowymi dębami.

Madonna z Heda

Dalej ku północy drogą nr 50. 

[77 km] Po lewej galeria pod Ombergiem. Jakieś kilkadziesiąt metrów wcześniej odgałęzia się w lewo droga z serpentyną wiodąca do Stocklycke na wierzchowinie Ombergu. 

Trasa prowadzi 3 km wzdłuż granicy leśnej przy zboczach wzgórza a następnie skręca w prawo na niewielki pagórek z tradycyjnym gospodarstwem Charlottenborg i widokiem na wydłużony masyw. 

[81 km] Väversunda. 2 km w lewo rezerwat przyrodniczy Ombergsliden. W podmokłych zagłębieniach terenu bogatych w zwietrzelinę wapienną rosną rzadkie gatunki storczyków m.in. gółka wonna, dwulistnik muszy czy kukułka krwista. Osobliwą rośliną jest tłustosz pospolity do którego liści przyklejają się drobne owady i są trawione przez specjalne enzymy wzbogacające roślinę w azot. Z górnej części rezerwatu widoki na Tåkern. Stok narciarski i turystyczna chata z możliwością noclegu dla grup zorganizowanych. W pobliżu jest nowy klasztor sióstr benedyktynek pod wezwaniem Najświętszego Serca Jezusowego nieudostępniony do zwiedzania.
Po prawej stronie drogi w Väversunda widoczny niewielki kościół (4) z romańskim rodowodem. Budowla składa się z typowych dla tego stylu geometrycznych brył. Najstarszym zabytkiem są żelazne kute drzwi w przedsionku świątyni zwane wrotami Asmunda z motywami drogi krzyżowej oraz inskrypcjami runicznymi. W absydzie podziwiać można natomiast XIII-wieczne romańskie malowidła, a w korpusie nawowym są ścienne dekoracje barokowe w dość prymitywnym ludowym stylu. Barokowy ołtarz i ambona. Na północ od kościoła na terenie cmentarza stoi obelisk pamiątkowy poświęcony urodzonemu we wsi chemikowi Jensowi Jakubowi Berzeliusowi, autorowi dzisiejszego systemu zapisu reakcji chemicznych oraz odkrywcy pierwiastka chemicznego tor nazwanego od staroskandynawskiego boga.
Na wschód od wsi biegnie droga południowymi brzegami Tåkern. To pozostałość dawnego zalewu morskiego w okresie formowania się Bałtyku zwanego morzem Yoldia. Dzisiaj głębokość jeziora nie przekracza 2 m a zbiornik otoczony jest podmokłymi łąkami i bagnami w rozmaitych stadiach sukcesji. Cały akwen stanowi obszar objęty ochroną w sieci Natura 2000 oraz konwencji Ramsar. Płytkie, zarastające jezioro to królestwo wodnych ptaków, które przybywają tutaj tłumnie co roku. W pewnym sezonie naliczono  np. rekordową liczbę 65000 kaczek. W kilku miejscach wokół znajdują się stanowiska ornitologiczne z wieżyczkami obserwacyjnymi. 

Panorama jeziora Tåkern z wieży obserwacyjnej przy centrum przyrodniczym Naturum

3 km Buddyjskie centrum medytacyjne Dhamma Sobbhana założone w samotnej farmie Lyckebygården. Opiera się ono na technikach postrzegania doznań całego organizmu np. kontroli oddechu lub bólu. 6 km Renstad - jedno z najstarszych gospodarstw przemysłowych w Szwecji założone w XVII w. i rozwinięte później przez barona Axela Hermelina. W starym parku dwór i zabudowania gospodarcze. Z łąk otwiera się widok na położone na północy otwarte wody jeziora Tåkern. 8 km Svanshals neoklasycystyczny kościół parafialny (5) z olbrzymią wieżą zwieńczoną pozłacanym krzyżem na którym znajduje się figura łabędzia. W ołtarzu wizerunek Ostatniej Wieczerzy przeniesiony ze sztokholmskiego pałacu Trzech Koron i podarowany parafii przez baronową Hedvigę Margarethę von der Pahlen pierwszą damę dworu królowej Ulryki Eleonory. 11 km skręcając z głównej drogi w lewo za drogowskazami Tåkern Fågelsjön docieramy do nowego centrum przyrodniczego Naturum (6) otwartego w 2012 roku nad brzegiem akwenu i zlokalizowanego w ekologicznym drewnianym budynku zaprojektowanym przez znanego architekta Gerda Wingårdha. Oprócz wystawy i prezentacji multimedialnej jest tutaj kawiarnia oraz sklep z pamiątkami. W pobliżu wieża widokowa. Czterokilometrowy szlak pieszy prowadzi brzegami zbiornika z powrotem do kościoła w Svanshals.
[85 km] Rogslösa. Po lewej stronie drogi starodawny kościół pielgrzymkowy (8) z kamienia wapiennego z dobudowanym od strony wschodniej oryginalnym gankiem w konstrukcji szachulcowej. W przedsionku znajduje się jeden z cenniejszych zabytków sakralnych w całej Szwecji, mianowicie drewniane drzwi z końca XIII w. zdobione żelaznymi okuciami. W górnej partii przedstawiono motyw polowania zainspirowany legendą św. Eustachego. Są także sceny bitewne wyobrażane przez walkę archanioła Michała ze smokiem oraz obraz ogrodu rajskiego i drzewa wiedzy. Główny ołtarz i krucyfiks triumfalny pochodzą z XV w. a rzeźby przedstawiające ukrzyżowanie i apostołów wykazują cechy sztuki północnoniemieckiej. Na barierze chóru muzycznego jest kilka obrazów Svena Stoltza. Łączy je motyw symbolicznego Serca Jezusowego ukazującego człowieka w różnych sytuacjach życiowych.
Na północ prowadzi stąd droga do Borghamn [3 km, 7] na północnych stokach Ombergu. Historyczne kamieniołomy wapienia z których zbudowane jest wiele budowli w okolicy m.in. klasztor i zamek w Vadstena, twierdza w Karlsborgu oraz zrujnowany dziś klasztor Alvästra. Bloki białego kamienia do dziś widać przy przystani. Szlak turystyczny na górę Omberg. Na zalesionym cyplu tuż nad brzegiem Wetteru resztki legendarnej twierdzy królowej Ommy rządzącej wielką górą.
Zakurzoną drogą nad sam brzeg Wetteru. W dawnych budynkach portowych (siedziba komendantury) mieści się schronisko turystyczne STF. Pokoje jedno i dwuosobowe (odpowiednio 290 SVK i 450 SVK) oraz najtańsza sala zbiorowa (195 SVK za osobę). Zniżki dla dzieci. Kawiarnia i restauracja. Kontakt tel: 014 32 03 68, e-mail:  info@borghamn.com, strona web: http://www.borghamn.com
[87 km] 2 km na południe Källstad. Niewielka wioska w cieniu uroczego sielskiego kościółka (9) wybudowanego w 1869 roku na miejscu średniowiecznej świątyni, której pozostałością jest przyziemie wieży. To jedna z najmniejszych parafii szwedzkich licząca tylko 12 rodzin. W ołtarzu obraz Chrystusa w Ogrojcu namalowany przez Ludwika Frida.
[89 km] 1 km w prawo Herrestad. Klimatyczna wioska ze starym wczesnoromańskim kościołem (10). Jak wykazały badania drewna z więźby dachowej budowla powstała około 1112 roku. Elementem stylu jest półokrągła absyda, niewielkie okno oraz nieco przebudowana wieża zachodnia z fryzem na wysokości drugiej kondygnacji. Na cmentarzu odkryto ślady starszych pochówków w postaci prostokątnych mogił odpowiadających tzw. stylowi z Eskilstuny. Wnętrze zostało przekształcone w okresie baroku. Ołtarz przedstawia Koronację NMP i pochodzi z XV w. podobnie jak drewniana pieta po lewej stronie prezbiterium. Warto zwrócić uwagę na stare drewniane drzwi z metalowymi okuciami oraz prospekt organowy z galerią obrazów na barierze. Na południe od wsi rezerwat przyrody nad północnymi brzegami jeziora Tåkern. Drogą dojechać można do ekologicznego ogrodu Naturus z warzywami hodowanymi według naturalnych zasad. Sklepik
Nieco dalej droga na prawo w kierunku Strå [7 km]. Zaraz za mostem na kanale Tåkern odchodzi  od niej trakt na południe do Svällinge w granicach rezerwatu przyrodniczego. Wieża obserwacyjna dla miłośników ornitologii. 
[91 km] W lewo droga w kierunku wsi Örberga [3 km] położonej na niewysokim płaskim pagórku. Jeszcze jeden efektowny kościół romański (11) z oryginalnym schodkowym hełmem na wieży zachodniej. Prowadzą na nią dwie zewnętrzne spirale schodów obudowane półkolistą wieżyczką. Rozwiązanie przypomina to zastosowane w świątyni w Husaby. Nawa i przyziemie wieży pochodzi z około 1117 roku, nowszy transept ma już natomiast formę gotycką. Doskonałe oświetlenie sali modlitewnej zapewniają zielonkawe witraże. Wewnątrz zwrócić warto uwagę zwłaszcza na piękne malowidła sufitowe autorstwa anonimowego Mistrza z Risinge.  Prosty kamienny ołtarz z krzyżem pochodzi z okresu fundacji. Organy są XVIII-wieczne i pochodzą z warsztatu Jonasa Wisteniusa z Linköpingu. Przy wejściu na cmentarz kamienny budynek spichlerza wykorzystany na salę muzealną (pięknie odrestaurowany wczesnośredniowieczny grób z dwoma stelami - typu Eskilstuna) oraz na noclegownię dla pielgrzymów. Na cmentarzu pochowano zmarłego zaraz po urodzeniu syna poety Wernera von Heidenstama i jego trzeciej żony Grety Sjöberg. 

Kościół w Örberga

4 km na północ mniejszy kościółek wiejski w Nässja z drewnianą sygnaturką również legitymujący się średniowiecznym rodowodem. Od strony absydy budynek ma dość pokraczną sylwetę przypominającą siedzącą kaczkę. Wewnątrz XIII-wieczna chrzcielnica z piaskowca z płaskorzeźbami roślinnymi i zwierzęcymi. XVIII-wieczny tryptyk ołtarzowy z obrazem Ostatniej Wieczerzy. Spod świątyni piękny widok na pagórkowatą równinę Östergotlandii oraz zalesione wzniesienie Ombergu po prawej. Szlaki rowerowe prowadzą nad brzegi Wetteru. W sąsiedztwie jest prehistoryczny krąg kamienny (12) z 23 głazami oznaczającymi cmentarzysko. Jadąc dalej wzdłuż drogi można powrócić do trasy 50 w okolicach Norehov. Cała pętla liczy około 12 km.
[93 km] Po prawej w odległości kilkuset metrów widoczny wśród pól charakterystyczny spłaszczony pagórek o nazwie Kastad Kulle (13). Jest to tzw. drumlin powstały w okresie zlodowacenia, kiedy lądolód przetransportował tutaj dużą bryłę wapienną, na której osadzały się następnie utwory morenowe. Na stokach wzniesienia (105 m npm) zachowały się abrazyjne terasy z okresu Morza Yoldia. 
Dalej ku północy w kierunku Vadsteny i widocznej już wieży zamkowej. Stare miasto leży po lewej stronie drogi przelotowej.