Z Degebergi do Kristianstadu

Skrajem aluwialnej równiny przez duże kompleksy borów sosnowych w głębi lądu prowadzi droga 19 do Kristianstadu. Szybszy wariant dojazdu do stolicy regionu z południa Skanii. Na długim odcinku ekspresówka a nawet autostrada. Z niej rozległe widoki na zalesiony oz na zachodzie. Prehistoryczne cmentarzyska i stare romańskie kościoły.

Z Degebergi wyruszamy na północ Tingsvägen. Po lewej ręce w oddali zalesiony wał ozu Linderöd. Bliżej na łąkach w pobliżu dawnej linii kolejowej dostrzec możemy sztucznie usypany kurhan grzebalny zwany Tors Hög. 

[94 km] W środku lasu skrzyżowanie dróg. W prawo do zamku i wsi Vittskövle (4 km). W lewo do Östra Sönnarslöv (6 km). Jadąc w tamtym kierunku dojedziemy najpierw do skrzyżowania z czterema głazami służącymi dawniej jako drogowskazy. Potem po lewej ujrzymy jeden z większych kurhanów z epoki brązu w Szwecji, wysoki na kilkanaście metrów kopiec znajdujący się na łąkach w pobliżu majątku Borrestad zwany Kung Borres Hög (1). 

Kopiec zwany Kung Borres Hög

Spoczywa tu legendarny władca żyjący około 1000 lat przed Chrystusem. W okolicy zachowało się przynajmniej kilka podobnych śladów z odległej przeszłości. W Östra Sönnarslöv jest romański kościół z XII w. z masywną wieżą. Na sklepieniu zachowały się malunki wykonane przez mistrza z Vittskövle w tym cztery postacie świętych Olaf, Barbara, Gertruda i Knut. Uważa się, że twarz tego ostatniego stanowi autoportret artysty. Ze starego wyposażenia kościoła zachowała się też kamienna chrzcielnica, której część dolna (noga) jest datowana na XIII w. (mistrz Tove), natomiast misa jest o sto lat późniejsza. 3 km dalej wysoko na grzbiecie wzgórza znajduje się zamek Maltesholm (2) zbudowany w 1635 roku przez Malte Juula. Rezydencję rozbudował w końcu XVIII w. Hans Ramel zwany "Budowniczym", ponieważ dzięki odziedziczonej po ojcu fortunie wzniósł lub zrekonstruował kilka majątków ziemskich a także wprowadził rozmaite udogodnienia gospodarcze. Jego dziełem jest ponad kilometrowa kamienna droga do zamku zwana Höge Väg budowana bagatela prawie 60 lat. Na pierwszy rzut oka widać, że jest solidna. Przy skrzyżowaniu z główną drogą znajdują się cztery głazy pamiątkowe z napisami. Różowy front pałacu do wysokości piętra obrasta dzikie wino a wokół budynku znajduje się szeroka fosa wypełniona wodą. Posiadłość otacza wiekowy park krajobrazowy z oranżerią, w której według zapisków Linneusza po raz pierwszy w Szwecji hodowano banany. W parku dostępnym dla publiczności podziwiać możemy potężne ponad 200-letnie daglezje oraz stare cisy. 

[99 km] Po prawej Everöd. Długa wieś ulicowa. W pobliżu skrzyżowania stoi średniowieczny, choć wielokrotnie przebudowywany kościół z prostokątną wieżą oflankowaną wysoką i masywną przyporą. Jeśli uda się wejść do środka warto zwrócić uwagę na misternie rzeźbiony drewniany ołtarz przedstawiający sugestywnie obraz Golgoty. 

[101 km] Po prawej port lotniczy Kristianstadu otwarty w 1961 roku - jeden z mniejszych w kraju.

[102 km] Lyngsjö. Po lewej stronie pośród rozległych podmokłych łąk (rezerwat przyrody) stoi niemal samotnie tajemniczy kościół (3) z XII w. Ta niepozorna świątynia kryje wewnątrz przynajmniej dwa bezcenne dzieła sztuki średniowiecznej. Pierwszym jest antependium ołtarza wykonane z pozłacanych płyt miedzianych z bogatym przedstawieniem figuralnym (Matka Boska w otoczeniu świętych). Jest to jedyna tego typu XII-wieczna płaskorzeźba religijna na terytorium Szwecji i była najprawdopodobniej wykonana we Włoszech albo w Niemczech. Drugim drogocennym artefaktem jest natomiast bogato rzeźbiona kamienna chrzcielnica ukazująca scenę zabójstwa św. Tomasza Becketta. Należy zauważyć, że relacja z tego wypadku wyryta w kamieniu powstała zaledwie kilkanaście lat po samym fakcie, co świadczy o szybkim rozpowszechnieniu się legendy świętego na inne kraje europejskie. Chrzcielnica to najprawdopodobniej ostatnie dzieło mistrza Tove. O sporym znaczeniu miejscowego ośrodka religijnego w dawnych czasach świadczą także duże wewnętrzne empory na wieży, co sugerowałoby, że była ona siedzibą lokalnego feudała.

Chrzcielnica i antependium ołtarza z Lyngsjö

Zaraz za wsią przejeżdżamy przez most na rzece Vramsån. Po prawej widok na zabytkowy czteroprzęsłowy most kamienny z 1765 roku na starej drodze. Przy tej przeprawie jest źródło św. Heleny kiedyś uważane za "cudowne". 
[104 km] Nöbbelöv. Skrzyżowanie z drogą ekspresową E22 od strony Malmö. Kontynuujemy jazdę w kierunku północnym przez strefę przemysłową. Z tyłu fabryka skrobi, po prawej destylarnia spirytusu firmy Absolut. 
[110 km] Węzeł drogowy Vä. Po lewej satelitarne osiedla Kristianstadu. Można zjechać i zwiedzić widoczny z autostrady kościół romański. W średniowieczu Vä było ważnym ośrodkiem miejskim, który podupadł jednak w okresie rywalizacji szwedzko-duńskiej o Skanię. Kilkukrotnie był wtedy palony a ostateczny cios zadało mu założenie w pobliżu konkurencyjnego miasta. Kościół Mariacki (4) ufundowała w początku XII w. duńska para królewska Nils Stary i Małgorzata Fredkulla. Od 1160 roku był w posiadaniu premonstratensów do czasu ich przeniesienia do Backaskog w XIII w. Wyróżnia go smukła wieża po wschodniej stronie korpusu, wysokie granitowe kolumny w środku nawy tworzące sklepienia palmowe a przede wszystkim freski w prezbiterium składające się na najbardziej spójny romański program ikonograficzny w całej Skandynawii. Z pewnością jest on inspirowany sztuką bizantyńską, zawiera jednak i lokalne elementy m.in. zapis runiczny modlitwy. Centralnym motywem malowidła jest znajdujący się w absydzie Chrystus triumfujący w majestacie w otoczeniu czterech ewangelistów. Sklepienie prezbiterium obrazuje hymn Te Deum laudamus z parami świętych, męczenników, aniołów i demonów chwalących imię Pańskie. Po wschodniej stronie jest wizerunek donatorów. Królowa ma w rękach model kościoła a król kaplicę z kośćmi swojego brata Kanuta. Skrzydlate postacie w medalionach wyobrażają rozbudowaną średniowieczną angelologię. Na zachód od kościoła przy wjeździe do osady zachowały się ruiny kaplicy św. Gertrudy z ceglano-kamiennym gotyckim szczytem. We wsi jest też kilka mniej spektakularnych pozostałości dawnego grodu: kamienne podpiwniczenia niektórych domów oraz resztki średniowiecznego szpitala z którego ostały się tylko fundamenty.

Kościół Mariacki w Vä

[112 km] Węzeł drogowy Härlöv. Do Kristianstadu możemy kontynuować drogę autostradą skręcając w prawo lub jadąc prosto przez przedmieścia na prawym brzegu rzeki Helgeån.
[113 km] Centrum handlowe Härlöv. Na pierwszym rondzie w prawo (pierwszym zjazdem) na dwóch kolejnych prosto za drogowskazami w kierunku centrum. 
Zaraz za drugim rondem po prawej znajdziemy gościnny camping i schronisko turystyczne Charlottsborg. Dojazd na miejsce od strony Slättängsvägen (parking). Przystanek autobusu miejskiego nr 2 jest przy głównej trasie. Obiekt jest czynny przez cały rok. Znajdziemy tam pralnię, kuchnię, świetlicę z TV, kiosk i bufet. Dla dzieci niewielki plac zabaw. W domkach odbiorniki TV i lodówki. Łazienki i ubikacje zbiorcze. Cena pokoju jednoosobowego 300 SVK (plus opłata za wynajem pościeli), domku 2-osobowego (380 SVK).  Amatorzy kempingu lub karawaningu mogą też skorzystać z miejscowego ośrodka. W cienistym parku są 24 miejsca biwakowe. Cena za noc od osoby 160 SVK, opłata za dostęp do energii elektrycznej wyniesie 40 SVK za dobę. Kontakt pod numerem telefonicznym: 044 21 07 67, e-mail: info@charlottsborgvandrarhem.com. Strona web: http://www.charlottsborgsvandrarhem.se
[116 km] Most na rzece Helgeån zwany długim (Långebro) łączący prawobrzeżne przedmieście Vilan z centrum Kristianstadu. Od mostu wjazd do centrum Södra i Västra Boulevarden. 

Vittskövle i Degeberga

Zamek magnacki Vittskövle

Już sama nazwa twierdzy brzmi romantycznie odwołując się do jakiegoś bliżej niesprecyzowanego "białego zagajnika". I wiąże się z tym największym w Skanii zamkiem o 100 komnatach kilka ciekawych historii włącznie z tym, że pojawił się na kartach kilku znanych powieści, m.in. dziecięcej Cudownej podróży Selmy Lagerlöf czy Sagi o ludziach lodu Margit Sandemo. Budowlę na palach w środku bagna wzniósł w latach 1553-1577 Jens Axelsen Brahe z duńskiego rodu magnackiego. Od początku miała służyć celom obronnym czego dowodem są cztery wieże flankujące całe założenie w kształcie czworokąta. Nad bramą wjazdową są herby familii Brahe i Bille oraz zapis stanowiący zobowiązanie do zachowania zamku w rękach rodu. Niezbyt się to udało już bowiem syn Jensa Henryk umarł nie pozostawiając męskiego potomka i własność przeszła na córkę żonatą z duńskim rycerzem Christianem Barnekow. Według legendy on z kolei zakończył życie jako bohater użyczając duńskiemu królowi Chrystianowi IV na polu bitwy pod Kölleryd własnego konia i tym samym skazując się na śmierć. "Koń królowi, krew wrogom, dusza Bogu" - miał wyrzec. Ale zamek pozostał w rękach rodziny Barnekow nawet po zdobyciu Skanii przez Szwecję, ponieważ wnuczek Christiana nie chcąc zrezygnować z posiadłości zmienił obywatelstwo. W końcu XVII w. założono tutaj pierwszą prywatną stadninę koni w kraju. Niejaka Małgorzata Aschenberg, wdowa po wcześnie zmarłym mężu z rodu Barnekow wyposażyła w konie cały pułk walczący na froncie rosyjskim. Mówiło się o tych jeźdźcach "pułk Aschenberg", jednak los nie był dla nich łaskawy - większość padła na polu bitwy, reszta dostała się do niewoli i została zesłana na Sybir. Ostatecznie dopiero w XIX wieku rezydencja przeszła w ręce bankiera Hagermana a następnie rodziny Stjernswärd, która zamieszkuje to miejsce do dzisiaj. Wnętrze jest niedostępne dla zwiedzających, a szkoda bo jest tam wiele starych mebli, holenderskich obrazów i iluzjonistyczne malowidła na sufitach. Można natomiast wędrować po parku angielskim założonym w 1840 roku na zachód od rezydencji oraz położonym bliżej ogrodzie geometrycznym zaprojektowanym przez Adolfa Fryderyka Barnekowa. W kompleksie znajdują się też budynki gospodarcze z połowy XIX w. zaprojektowane przez miłośnika średniowiecza profesora Carla Georga Bruniusa w mediewalnym kształcie.

Zamek w Vittskövle

Kościół w Vittskövle

Wiejski kościółek stoi przy sporym placu sąsiadując z budynkiem parafialnym (församlingshem). Fragmenty budowli pochodzą jeszcze z XII w. Korpus nawowy powstał przed 1400 rokiem, podobnie jak kaplica boczna św. Anny, w której pochowano pierwszych właścicieli majątku z rodu Brahe. Podziwiać w niej można wczesnorenesansowe płaskorzeźby nagrobkowe. Nieco później wzniesiono wieżę oraz drugą kaplicę, która mieści pochówki z rodu Barnekow. Na suficie znajduje się średniowieczna polichromia  przedstawiająca historię stworzenia świata i upadku pierwszych rodziców (w nawie), a także legendę o św. Mikołaju (w prezbiterium) oraz postaci apostołów i świętych (w kaplicy św. Anny). Autorem tej plastyki jest najprawdopodobniej Nils Håkansson znany jako lider większej grupy artystycznej działającej w połowie XV wieku jako Mistrzowie z Vittskövle. 
Na północ od kościoła przy drodze odtworzono odcinek starego traktu brukowanego kocimi łbami. Miejsce to zwane jest Linnelunden, czyli Łąką Linneusza na pamiątkę wizyty uczonego we wsi w 1749 roku. Na środku skweru stoi rzeźba Ivara Johnssona Flyende moder. Obecna to jednak replika, ponieważ oryginał został skradziony w 2004 roku i do tej pory nie został odnaleziony. Ivar Johnsson to znany w Szwecji artysta, którego klasycyzujące dzieła zdobią wiele miejsc publicznych, muzeów, kościołów, parków i placów. Urodził się w 1885 roku właśnie w Vittskövle.

Z Vittskövle do Degebergi dojechać można wzdłuż Skaddevägen drogą biegnącą przez dawną osadę gospodarczą przy zamku

(obecnie w starym domku z fachwerku kawiarnia) a następnie lasami (4 km). 

Degeberga to spora osada rozciągnięta wzdłuż drogi głównej nr 19 i dolin dwóch potoków. W latach 1952-1973 stanowiła siedzibę tzw. storkommun stanowiącej etap przejściowy w redukcji dawnych drobnych jednostek administracyjnych utożsamianych z parafiami. 
STACJA BENZYNOWA: Din-X, Tingsvägen, przy niej niewielki warsztat samochodowy i sklep.  
NOCLEGI: Schronisko Degeberga Stugby posiada 25 miejsc noclegowych w pokojach 4-, 3- i jednym 2-osobowym. Cena 260 SVK za osobę. Dzieci do 15 lat płacą 200 SVK. Przy hostelu jest też niewielki kemping z miejscami na 9 karawan lub namiotów (dostęp do elektryczności). Opłata 180 SVK za namiot i 260 SVK za przyczepę. Możliwość skorzystania ze świetlicy i polowej kuchni. Plac zabaw dla dzieci. Adres: Trollemöllavägen 52 (należy zjechać z głównej trasy 19 w kierunku na Forsakar i Vollsjö, za drogowskazem). Kontakt telefoniczny 044 35 00 60, e-mail: info@degebergastugby.se, strona www: http://www.degebergastugby.se    
Przy drodze którą wjeżdżamy do wsi stoi kościół z romańskim rodowodem. Z dawnych czasów zachowała się jedynie biała wieża w stylu duńskim, reszta świątyni jest efektem XIX-wiecznej przebudowy. Nie ma więc tutaj średniowiecznych fresków jak w sąsiednim Vittskövle, jest natomiast stara XVI-wieczna ambona ufundowana w intencji wyzdrowienia szlachcica Henryka z rodu Brahe. Ołtarz z figurami świętych jest dziełem wspomnianego Ivara Johnssona. W najwyższym punkcie miejscowości stoi dawny budynek centrali skupu jaj założonej przez niejakiego Enocha Flygare. Był to jeden z większych zakładów tego typu w Szwecji produkujący także na eksport. Nieco poniżej jest kwadratowy plac z dawnym parterowym budynkiem sądu ziemskiego i siedzibą gminy.
Na południu znajdziemy niewielki trawiasty płaskowyż Söndreklack, dawne pastwiska przypominające nieco podobne charakterem wrzosowiska Brösarp Backar. W porównaniu do nich jest tu więcej skał wapiennych, stąd i flora ma charakter bogatszy z dużą liczbą gatunków stepowych. Malownicze pola głazów i stare dęby były scenerią kręcenia filmu Bracia Lwie Serce wg powieści Astrid Lindgren.

Wzgórza Söndreklack

W dolnej części Degebergi znajduje się skansen z kuźnią, plebanią, młynem, kolekcją maszyn rolniczych oraz warsztatem rzeźbiarskim Ivara Johnssona. Na terenie muzeum odbywa się coroczna impreza skrzypcowa. W bok od skansenu odwiedzić można rezerwat przyrody Forsakar. Jar polodowcowy o głębokości 40 m wcinający się we wschodnie zbocza ozu Linderöd. Z wysoczyzny strumień opada dwoma kaskadami o wysokości 8 m i 10 m. Lasy bukowe z ciekawą florą i fauną pozostawione zostają naturze zatem znajdziemy tutaj stare zwalone gnijące pnie drzew nierzadko tarasujące drogę. W 1942 roku odkryto w tym miejscu rzadkiego w Szwecji chrząszcza o nazwie biegacz pomarszczony bytującego w korze drzew (w Polsce jest on bardziej pospolity, ale podlega częściowej ochronie gatunkowej). Poniżej rezerwatu znajdują się baseny z podgrzewaną wodą.