Translate

czwartek, 23 sierpnia 2018

Uppsala część 7 Wzdłuż rzeki Fyris na południe

UPPSALA [11 km] / 149,2 tys. mieszkańców
Rzeka Fyris przepływa przez centrum miasta, bowiem to od niej jako ważnej drogi transportowej rozpoczęła się kariera ośrodka. Pierwszy odcinek prowadzi wśród zwartej zabudowy miejskiej, dalej na południe ciągną się rozległe tereny zielone: parki i widokowe wzgórza.

Najkrótsza droga z katedry na nadrzeczny Fyris Torg (1) biegnie schodami przez narożny budynek zwany Domtrapphuset. Plac pełnił w przeszłości funkcję targową. Handlowano tutaj drewnem. Obecnie środek płyty zajmuje parking. W dawnej toalecie publicznej (zachowane zostały dawne muszle klozetowe) mieści się obecnie galeria sztuki zwana London Gallery ze względu na upodobnienie do stacji metra w stolicy Anglii. Obok stara pompa wodna tuż nad obudowanym kamienną kostką korytem rzeki. Plac z lewobrzeżną częścią miasta łączą dwa mosty: Dombron po stronie północnej (obecnie zamknięty dla ruchu samochodowego) i Nybron po stronie południowej. W zachodniej pierzei znajdował się dawniej hotel Gillet modny w latach 60-tych ubiegłego wieku,  znany z ekskluzywnej restauracji oraz kasyna. To tutaj podobno po raz pierwszy spotkała się para komików Hasse i Tage. W sąsiednim budynku biuro informacji turystycznej. Róg Drottninggatan w przeszłości nazywany był politycznym zakątkiem, ponieważ wywieszano tutaj najnowszy numer gazety i zawsze gromadziła się grupka komentująca aktualne wydarzenia. Ku południowi wzdłuż rzeki prowadzi Västra Ågatan. Pod numerem 12 "Spegeln" - największe kino w centrum miasta z nowym oddziałem Filmstaden w budynku obok. Ten drugi to wzniesiona na palach w bagnistym gruncie siedziba Bractwa Norrlandzkiego (2) - piękny budynek w stylu holenderskiego renesansu z 1889 roku, którego fasadę zaprojektował sztokholmski architekt Isak Gustaf Clason. 
Fasada siedziby Bractwa Västgöta od strony rzeki
Pod numerem 18 jeden ze starszych budynków w mieście - siedziba Bractwa Västgöta (3). Na fasadzie od strony rzeki widnieje data 1666 - czas kiedy cały kompleks został rozbudowany, ale sam dom jest jeszcze starszy. Według źródeł pisanych powstał około 1604 roku a ślady podpiwniczenia wskazują na jeszcze wcześniejsze datowanie. Główna sala ozdobiona jest malowidłami przedstawiającymi zamki i kościoły Västergotlandii według szkiców Erika Dahlbergha ze zbioru Suecia Antiqua. Siedziba dała nazwę pobliskiej kładce nad Fyrisån łączącej Bredgränd i Slottsgränd. Siedziby bractw uniwersyteckich znajdują się też w okolicznych kwartałach. Willa przy Trädgårdgatan 9 służy nacji Gästrike-Helsinge, a pałacyk pod numerem 15 bractwu Östgöta (5). Ten drugi to neorenesansowy gmach otwarty w 1885 roku przez samego króla Oskara II. Posiada piękna salę bankietową na 300 osób. Funkcjonuje tu również bar mleczny serwujący świetne gofry. Na rogu wąskiej uliczki Slottgränd biegnącej w kierunku zamku znajduje się kościół rzymskokatolicki św. Wawrzyńca (St Lars). Stanowi on część kwartału Munken (4) w którym znajdowały się głównie kolegia medyczne i chemiczne uniwersytetu. Wewnątrz zachowały się jedne z najstarszych budynków akademickich w tym laboratorium chemiczne zbudowane w połowie XVIII wieku a funkcjonujące później jako uniwersytecka drukarnia. Pracowali tu znani naukowcy Carl Wilhelm Scheele i Torbern Bergman. Västra Ågatan kończy się przy moście Islandsbron. To dość ważny punkt w topografii miasta. Z mostu widoczna jest niewielki próg wodny. Poniżej niego znajduje się przystań żeglugowa.
Stylowy statek rzeczny M/S Enköping wypływa w sezonie letnim na rejs wzdłuż rzeki Fyrisån do Ekoln. Degustacja krewetek z szampanem. Inne rejsy odbywają się dalej na jezioro Melar i do zamku Skokloster.
Nad samą rzeką przy wejściu do parku stoi zabytkowy budynek stacji pomp z 1875 roku. Obecnie we wnętrzu mieści się wystawa poświęcona historii miejscowych wodociągów oraz technice uzdatniania wody.
Ekspozycja udostępniana jest w sezonie letnim we wtorki i czwartki między 11 a 15. Wstęp bezpłatny.
Perspektywę w kierunku wzgórza zamkowego wypełnia staw Svandammen (6). W XVI wieku stanowił on część parku zamkowego. Na wyspie znajdował się domek dla łabędzi od których wziął nazwę cały ten akwen. Niestety kilka lat temu zmarł ostatni tutejszy przedstawiciel tego gatunku - samiec Aleksander i póki co w stawie pływają jedynie kaczki. Na jego południowym brzegu mieści się natomiast elegancka restauracja Flustret. Pierwszy pawilon w stylu szwajcarskim powstał w tym miejscu w 1842 roku a potem był kilkukrotnie przebudowany. Nazwa nawiązuje do ula (po szwedzku fluster), ponieważ zawsze przewijała się tu duża klientela z pobliskich kampusów uczelnianych, stąd mówiono, że pełno tu ludzi jak pszczółek w ulu. Dzisiaj odbywają się tutaj rozmaite okolicznościowe bankiety, koncerty i świąteczne imprezy. Bliżej zamku z restauracją sąsiaduje dawna hala sportowa a obecnie koncertowa Svettis z widownią na 1500 miejsc. 
W miejskim parku
Dalej na południe ciągnie się miejski park (7). Oferuje on dość szeroki wachlarz możliwości rekreacyjnych zarówno o charakterze sportowym jak i wypoczynkowym. Na środku sadzawki znajduje się niewielka wysepka Lycksalingsheten Ö z pięknym klombem kwiatowym. W głębi parku w żółtym domku ogrodnika znajduje się letnia kawiarnia a dalej na południe amfiteatr zwany Parksnäckan. Dzieci mogą bawić się w ogródku jordanowskim, z pewnością spodoba się im także niewielki pomniczek Filonka Bezogonka ustawiony w pobliżu rzeki Fyris. W parku jest też wiele rozmaitych rzeźb, trasy rowerowe i ścieżki do joggingu a także długi drewniany pomost spacerowy tuż nad samą rzeką. Można stąd podziwiać liczne barki i łodzie zacumowane na przeciwległym brzegu. 
Nowa kładka Hamnspängen łączy park z dzielnicą Kungsäng po lewej stronie rzeki. Po południowej stronie parku znajduje się remontowany obecnie akademicki kompleks sportowy ze stadionem piłkarskim oraz boiskami do gry w bandy a także torem do biegów narciarskich. Od zachodu ze Stadsträdgården graniczy kompleks szpitala uniwersyteckiego z położonymi na skarpie starszymi i nowszymi budynkami poszczególnych klinik. Kontynuuje on kilkusetletnią tradycję szpitalną w stolicy Upplandii rozpoczętą działalnością księży z katedry w XIV wieku. Pierwsza w Szwecji klinika psychiatryczna powstała w Ulleråker w 1858 roku. Dziś w jednym z budynków tego dawnego szpitala mieści się Muzeum Historii Medycyny w którego zbiorach obejrzeć możemy XVII-wieczne narzędzia chirurgiczne, stare lampy rentgenowskie i rozruszniki serca. Osobną część wystawy poświęcono psychiatrii: życiu codziennemu izolowanych pacjentów i postrzeganiu choroby psychicznej w społeczeństwie. Ciekawym miejscem ekspozycji jest stylowa apteka wraz z wystawą poświęconą medycynie ludowej.
Placówka otwarta jest w niektóre weekendy oraz we wtorki i czwartki między 13 a 17. Wstęp wolny poza specjalnymi wykładami odbywającymi się w niedziele (bilet 40 SVK). Kontakt telefoniczny: 018 611 26 10, e-mail: info@mhm.uu.se. Strona web: http://www.medicinhistoriskamuseet.uu.se/. Dojazd z centrum autobusem nr 4 w kierunku Gottsunda (przystanek Kronparksgården)   
Logo festiwalu reggae
W kierunku południowym biegnie wzdłuż brzegu Fyris ścieżka rowerowa oraz promenada spacerowa. Na położonych nad rzeką łąkach znajduje się estrada i główna arena upsalskiego festiwalu reggae (URF) - najstarszego i największego spotkania fanów tej gorącej muzyki w Skandynawii. Droga ta kończy się przy zwodzonym moście Kungsängsbron. Zbaczając w prawo w okolicach toru minigolfa można dojść na Pollackbacken. Najciekawsza droga w tamtym kierunku biegnie znakowanym na żółto szlakiem pieszym przez porośnięte sosnowym lasem wzgórze Kronåsen. Na jego szczycie znajduje się monumentalny pomnik Carla Millesa Sven Sture (8) z bardzo wysokim kamiennym postumentem ustawiony na pamiątkę bitwy pod Brunkenbergiem. Niestety podziwianie posągu zakutego w zbroję rycerza utrudnia wysoki las - jest on jednak dostrzegalny z dalszej perspektywy, np. z autostrady A4 albo linii kolejowej na południe od Uppsali. Na temat lokalizacji tego projektowanego już w 1871 roku monumentu było wiele kontrowersji. Pewna grupa aktywistów ustawiła nawet tekturową replikę pomnika na koronie wzgórza zamkowego w osi Norbyvägen, aby w ten sposób unaocznić jego lepszą lokalizację. Skandynawskie deszcze nie pozwoliły jednak wytrwać zbyt długo tej makiecie. Pod pomnikiem znajdziemy stoły i ławy - miejsce piknikowe. Szlak żółty biegnie dalej w kierunku polany z uroczym Brunnspaviljongen (9). 
Koszary Pollackbacken
W okolicy znajduje się kilka źródeł mineralnych z których już od XVIII wieku korzystali kuracjusze z Uppsali. W tamtym czasie w pawilonie odbywały się rozmaite zabawy i pikniki - dzisiaj mieści się tutaj przedszkole. W pobliżu powstała też karczma Eklundshof przekształcona obecnie w centrum konferencyjne z kilkunastoma pięknie odrestaurowanymi drewnianymi budynkami w stylu szwedzkim. Teren na którym się znajdujemy to dawna dolina transfluencyjna zwana Geijersdalen jako że romantyczny poeta zwykł się przechadzać po tym ustroniu. Lodowiec przeciął tutaj łańcuch wzgórz ozu upsalskiego a dawną formę wykorzystał niewielki strumień wpadający do rzeki Fyris. Szlak prowadzi na Pollackbacken (10) dawne błonie, które służyło ćwiczeniom wojskowym. Jego "polska" nazwa ma związek z koronacją Zygmunta III Wazy w katedrze upsalskiej i stacjonującymi tu wtedy polskimi oddziałami. Obecnie teren ten stanowi kampus uniwersytecki a w budynkach koszarowych z początku XX wieku mieszczą się nowoczesne laboratoria fizyczne oraz centrum informatyczne. Duży głaz z autografem króla Karola Gustawa upamiętnia militarną przeszłość tego obszaru.                             

środa, 15 sierpnia 2018

Wiejska "katedra" nad Wetterem



Historia szwedzkiego malarstwa rozpoczyna się prawie tak jak wszędzie w Europie od sztuki dekorowania świątyń chrześcijańskich. Z drugiej połowy XIV i XV wieku znany jest artysta urodzony w Hesji, zwany Albertus Pictor, który ozdobił swoim specyficznym stylem kilkadziesiąt kościołów głównie w okolicach Sztokholmu i w Upplandii. Około sto lat starsze są freski w kościołach Skanii i Blekinge, które w owym czasie  znajdowały się jednak w kręgu kultury duńskiej. Charakterystyczne postacie z przymrużonymi oczami tworzone były przez grupę malarzy skupionych wokół mistrza z Vittskövle. Rysunkowe przedstawienie prawd biblijnych było ważnym elementem dydaktyki religii przeznaczonym dla w przeważającej części niepiśmiennego społeczeństwa. Sugestywne barwne obrazy pobudzały wyobraźnię wiernych wskazując im prawdy wiary oraz obraz świata widzianego przez pryzmat chrześcijańskich dogmatów o piekle, czyśccu czy raju. Element takiej wiedzy istotny był także dla kaznodziejstwa protestanckiego, czyli narodowego kościoła szwedzkiego jaki powstał w kraju trzech koron po sejmie w Västerås. Przykładem takiego programu artystycznego zrealizowanego w barokowym kościele jest świątynia w Habo na południowo-zachodnim brzegu Wetteru. Dwóch artystów z Jönköpingu: Johan Christian Peterson i Johan Kinnerus przedstawiło tutaj najważniejsze prawdy wiary według katechizmu Marcina Lutra. Jak czytamy na jednym z kartuszy umieszczonych na wewnętrznym filarze "katechizm ten to krótka i wyraźna podstawa ukazująca najważniejsze i najpotrzebniejsze prawdy wiary wyniesione ze świętych ksiąg i ukazane w postaci pytań i odpowiedzi". Na przeciwległych ścianach świątyni znajdują się obrazy 10 przykazań Bożych: po południowej stronie nieparzyste a po północnej parzyste. Na sklepieniu nawy mamy obrazy trzech najważniejszych sakramentów uznawanych przez kościół protestancki: Chrztu świętego, Spowiedzi świętej oraz Komunii. Oprócz tego nad chórem Modlitwę Pańską oraz wyznanie wiary, czyli Credo. Jeszcze dzisiaj te kolorowe utrzymane w brunatnej tonacji obrazki przypominają starodawny komiks. Poszczególne sceny opatrzone są podpisami objaśniającymi treść przykazania, fragment modlitwy albo wprowadzającymi dodatkowe informacje. Rozróżnić można też style obu twórców - bardziej tradycyjne obrazy Kinnerusa charakteryzują wyraźne kontrasty kolorystyczne oraz statyczne postacie z dużymi oczami i anonimowymi rysami twarzy. Wizerunki Johana Christiana Peterssona są bardziej lekkie, operują szerszą paletą barw i noszą znamiona nowego stylu rokoko. To niestety jedyne malowidła tego artysty, które przetrwały do dzisiejszych czasów. Ozdabiał on głównie wnętrza bogatych mieszczan w Jönköpingu, nieszczęśliwie wszystkie one spłonęły w wielkim pożarze miasta. Do całości trochę nie pasują tablice ozdabiające balustradę chóru muzycznego. Przedstawiają one królową Ulrykę Eleonorę z różnymi instrumentami muzycznymi. Obaj twórcy musieli zastosować nowatorskie na tamten czas techniki malarskie, aby zmieścić się w dość skromnym budżecie 1000 riksdalerów. Rozmach i sugestywność biblijnych ilustracji przyniósł kościołowi w Habo miano drewnianej katedry znad Wetteru. Pojawiła się ona na serii znaczków przedstawiającej cztery romantyczne kościoły bożonarodzeniowe w Szwecji (obok Kiruna Kyrka, Sundborns Kyrka i dzwonnicy w Tensta). Często odbywają się tutaj uroczystości ślubne oraz rozmaite koncerty. Tylko skromna zakrystia przylegająca od północnego-zachodu do prezbiterium zbudowana jest z kamienia. Być może, że w murze tkwią resztki dawnego kościoła wzniesionego na tym miejscu w XII wieku. Reszta mimo sporej wysokości powstała z drewna. Przypomina ona do pewnego stopnia dolnośląskie kościoły łaski - w końcu też zbory protestanckie wznoszone z konieczności z materiału drewnianego i z dużą liczbą przybudówek. Rozplanowanie świątyni pokazuje ówczesne stosunki społeczne. Każdy obywatel gminy miał swoje miejsce we wnętrzu. Gospodarze chłopscy z rodzinami w nawie przed ołtarzem, bogatsi właściciele ziemscy w lożach do których prowadziły osobne wejścia, wdowy i stare panny w tylnej części nawy, samotni chłopcy i panny w bocznych nawach. Oglądając przepiękne malowidła nie można zapomnieć o innych zabytkach znajdujących się we wnętrzu: XIII-wiecznej chrzcielnicy, kamiennych średniowiecznych rzeźbach stojących w zakrystii oraz głównym ołtarzu z piaskowca powstałym już w XIII wieku, ale w obecnej postaci będącym dziełem rzeźbiarza Jonasa Ullberga. Zaprojektowana przez niego nastawa przedstawia  ukrzyżowanie Chrystusa flankowane przez dwie figury Mojżesza i Aarona, pogrzeb i na samej górze triumfalne zmartwychwstanie. Unikalny zegar został wbudowany w ołtarz z inicjatywy miejscowego zgromadzenia parafialnego. Dzięki temu w kościele stale słychać nieco transcendentalne tykanie upływającego czasu.  Umieszczona na szczycie tarczy zegarowej figura mężczyzny co godzinę uderza w gong. Przy renowacji świątyni odnaleziono relikwię i kawałek pergaminu, na którym zapisano, że stół ołtarzowy został poświęcony przez biskupa Sigge ze Skary na przełomie XIII i XIV wieku. Stara chrzcielnica nosi ślady mieszania czerwonej farby - był czas, że przeznaczono ją na sprzedaż i używano doraźnie w takim celu w trakcie remontu. Ciekawym eksponatem jest znajdujący się w zakrystii drewniany model kościoła ukazujący zwłaszcza ukrytą dla zwykłego obserwatora konstrukcję dachu. Organy zostały zbudowane przez znanego mistrza Johana Niclasa Cahmana. Według legendy kościół w Habo miał powstać w nieco innym miejscu jednak siły nieczyste każdej nocy niweczyły trud dziennych budowniczych - w końcu postanowiono zmienić lokalizację. Ale to raczej nie dlatego Habo Kyrka leży obecnie 4 km od miasteczka od którego wziął swoją nazwę. Po prostu osada obecna powstała w pobliżu stacji kolejowej na linii z Jönköpingu do Falköpingu, relatywnie daleko od istniejącej wcześniej wsi. Kościół jest podejrzanie wielki jak na malutką osadę - w dawnych czasach jednak jego parafia była znacznie większa. W końcu XIX wieku Artur Hazelius wystąpił z propozycją zakupu świątyni do organizowanego wtedy w Sztokholmie skansenu na wyspie Djurgården. Padła kwota 75 tysięcy koron wstępnie zaakceptowana przez nabywcę. Na zebraniu parafialnym nikt jednak nie zagłosował za transakcją. Habo Kyrka pozostał na swoim miejscu a sztokholmskie muzeum dopiero w 1916 roku nabyło kościół z Seglora za znacznie jednak niższą cenę.

W sezonie letnim od kwietnia do września kościół otwarty jest przez wszystkie dni tygodnia od 10 do 18, w okresie zimowym (październik - marzec) od poniedziałku do piątku od 10 do 16 oraz w niedziele jedynie w czasie mszy świętych. Z Habo dojazd ulicą Kyrkovägen (4 km). Na miejsce docierają tylko okazjonalne kursy autobusów z okazji koncertów i imprez kulturalnych. Telefon kontaktowy: 046 364 96 00


Spod dzwonnicy
Sufit

















Ołtarz
   

sobota, 21 lipca 2018

Kanał Kinda: Z Bestorp do Brokind

Z Bestorp nad Stora Rången do Brokind nad Lilla Rången jest co najwyżej 6 km wzdłuż drogi, ale trasa wodna ma zdecydowanie dłuższy kilometraż, ponieważ wąski przesmyk Kvilla między dwoma jeziorami opływa duży półwysep z farmą Vesterby. Najwyżej położona śluza kanału oddziela natomiast Lilla Rången od znajdującego się dalej na południu jeziora Järnlunden.

Bestorp
Licząca około 500 stałych mieszkańców osada letniskowa na południowym brzegu jeziora Stora Rången. Od początku XX wieku funkcjonowały tutaj fabryka mebli oraz tartak ostatecznie zlikwidowany w 1958 roku. Niestety używany w procesie technologicznym chlorofenol zanieczyścił glebę i wody podziemne, co pokazały badania z 2007 roku w których odnotowano wysoki poziom dioksyn. Obecnie budynki tartaku przy moście kolejowym zajmuje klub jachtowy. W sąsiedniej zatoce u podnóża porośniętego lasem sosnowo-dębowym wzgórza Korpberget znajduje sie natomiast kąpielisko z sauną. W centrum miejscowości stoi dom kultury i kino Eklunda (1). Obecny murowany budynek wzniesiono po pożarze starego drewnianego w 1958 roku. 

Sätravallen
Dawny ośrodek wypoczynkowy i trawiaste pole namiotowe nad brzegiem niewielkiego jeziora Sätrasjön. Stok narciarski. Sąsiedni rezerwat przyrody (2) obejmuje fragment starego lasu mieszanego. 

Panorama dworu w Vårdnäs wraz z południową częścią Stora Rången 
Vårdnäs
Osada na cyplu przy ujściu rzeki Stångån do jeziora Stora Rången. W tym charakterystycznym miejscu już w średniowieczu istniała jakaś obronna strażnica. Jej następcą jest istniejący obecnie dwór (3) należący do biskupów Linköpingu. Centrum konferencyjne, trzygwiazdkowy hotel i restauracja. Obok stoi nowa drewniana kaplica. Bliżej głównej drogi znajduje się kościół parafialny (5) zbudowany w XVIII wieku na miejscu starszego średniowiecznego. Wysoka wieża została dobudowana jeszcze do starej świątyni w latach 1763-1765 a dopiero potem w 1796 roku wzniesiono nowy korpus nawowy. W ołtarzu znajduje się obraz Pera Hörberga przedstawiający Przemienienie Pańskie. Na przykościelnym cmentarzu odnajdziemy skarbczyk zamykany na cztery oddzielne zamki zgodnie z liczbą Ewangelii. Pomiędzy kościołem a pałacem biskupim stała kiedyś plebania, ale w latach 70-tych wykorzystano wzgórze lokalizując tutaj tradycyjną farmę kulturową (4) do której sprowadzono wpierw dwa stare budynki zwane Berget (chata z Kuseboholm)  i Logen (stodoła z gospodarstwa Koppertorp). Obecnie w kompleksie mieści się 7 drewnianych obiektów - muzeum szkolne i kolekcja gospodarcza. Ze wzgórza widok na jezioro.

Kvilla Bro
Stary średniowieczny bród na rzece Stångån - obecnie przeprawa ta jednak straciła zupełnie na znaczeniu. Już w 1804 roku poczyniono w tym miejscu pierwsze prace mające na celu otwarcie drogi wodnej. Poszerzono wąski przesmyk i ustawiono drewnianą śluzę w postaci klatki z otwieranymi skrzydłami zakotwiczonej w rzece za pomocą kamiennych szkatuł. Po otwarciu kanału tymczasową śluzę usunięto.

Granica posiadłości Vesterby
Vesterby
Granice tej dużej farmy na wzgórzu wyznaczone są przy drodze wjazdowej od południa i północy przez białe betonowe słupy z szyldem przedstawiającym starożytnego wikinga. Historycznie była ona częścią większej posiadłości rolnej Kusaboholm położonej dalej na północy. W XVIII wieku zbudowano w pobliżu rzeki Stångån dużą gorzelnię. Główny budynek (6) na szczycie wzgórza wzniósł w połowie XIX wieku hrabia Henryk Falkenberg z Brokind. Po II wojnie światowej w posiadłości urządzono szkołę leśną. Obecnie jest tu 18-dołkowe pole golfowe a w dworze mieści się zajazd i restauracja. 

Västerby Lövskogar
Rezerwat przyrody o powierzchni 177 ha obejmujący lasy liściaste oraz zarastające łąki i pastwiska pomiędzy jeziorami Stora i Lilla Rången.  Bogata flora i fauna w tym wiele gatunków rzadkich wpisanych na czerwona listę, m.in. grzyb Pachykytospora tuberculosa oraz motyl osadnik wielkooki (Lopinga achine). Wiele pięknych roślin kwiatowych porasta łąkę na północ od Snårviken (7). W południowej części rezerwatu w sąsiedztwie pola golfowego Vesterby znajduje się cmentarzysko z epoki żelaza  Przy moście Vesterbybro parking z tablicą informacyjną a około 1 km dalej w kierunku Sturefors drugi plac postojowy. Kąpielisko w zatoce Svimmersvik. 

Brokind
Osada letniskowa na wschodnim wysokim brzegu jeziora Lilla Rången. Powstała w początku XX wieku wraz z budową linii kolejowej Stångånbanan. Koło dawnej stacji kolejowej znajduje się najstarsza willa Lyckhem. Inne przypominające często drewniane zamki koncentrują się w widokowych punktach wśród dębowych lasów nad akwenem. Warto też zwrócić uwagę na niewielki czerwony domek z dużym fikuśnym kominem (8) przy Rångenvägen 12b. To dawny posterunek pocztowy z 1925 roku. W dolnej części osady jest jeszcze kąpielisko i pomost nad płytką zatoką.              

Rezerwat przyrodniczy Brokind
Obejmuje cztery obszary położone pomiędzy jeziorami Lilla Rången i Järnlunden. W Skolhagen (9) na zapleczu szkoły podstawowej rośnie piękny las dębowy. Dalej na południe znajduje się strome wzgórze Halls Berg a po drugiej stronie rzeki Stångån jeszcze dwa obszary leśne. 

Śluza Brokind (10)
Najstarsza budowla wodna na dzisiejszym kanale. Pierwsze prace podjęto tu już w 1805 roku, ale po kilku latach urządzenie zostało zniszczone i trzeba je było ponownie odbudować. Obecna śluza powstała w 1855 roku przy kamiennym moście od którego wzięła nazwę miejscowość. Wysokość piętrzenia wynosi 1,6 m. Na nabrzeżu znajduje się posterunek strażniczy a w nim niewielka wystawa poświęcona historii kanału Kinda. W pobliżu są też ruiny dawnej cegielni, stary magazyn handlowy i kilka innych budynków gospodarczych.

Skolhagen z widokiem na pałac Brokind
Brokind Slott (11)
Dwupiętrowy pałac posiada dwa niższe skrzydła otoczone zabudową gospodarczą (mleczarnia, stajnie, młyn, magazyny rolne i drzewne). W przeszłości stary trakt kalmarski przekraczał w tym miejscu rzekę Stångån i biegł dalej na północ. Obecnie zastąpiony został nowym odcinkiem drogi krajowej numer 23. Główny budynek w obecnej postaci został wzniesiony w 1731 roku dla Anny Marii Falkenberg na wyspie pomiędzy dwoma ramionami rzeki Stångån. To jednak znacznie starsze gospodarstwo, którego początki sięgają XII wieku i łączą się z półlegendarnymi ostgotlandzkimi jarlami Thorilem i Tatilem. W XIII wieku farma włączona została do olbrzymich posiadłości wierzyciela korony Bo Jonssona Gripa, który ponoć nawet zamieszkiwał tu od czasu do czasu. Przez kilkaset lat ziemie te należeć będą do jego potomków, z których warto wspomnieć imię Månsa Johanssona o pseudonimie "Noc i Dzień" (Natt och Dag). Ten jeden z najlepszych przyjaciół Gustawa Wazy, rycerz i mediator był jednym z niewielu, którzy mieli odwagę stanąć twarzą w twarz z buntownikiem chłopskim Nilsem Dacke. Obecnie pałac to część prywatnego gospodarstwa w należącego do rodu Falkenbergów. Wnętrza dworu są zazwyczaj niedostępne, ale na terenie posiadłości urządzane są rozmaite imprezy kulturalne, koncerty czy gry łowieckie. 

środa, 11 lipca 2018

Habo część 2

HABO [295 km] / 8 tys. mieszkańców
Punktem centralnym miasteczka jest podłużny plac Blåtorget nazwany tak od niebieskiego domku zamykającego go od strony południowej. Niebieskie są także ceramiczne kule znajdujące się na fontannie węgierskiego artysty Gustawa Kraitza przy miejskiej bibliotece. Powyżej placu Jönköpingsvägen zmienia swój kierunek a ostry zakręt zwany jest potocznie Lundqvistakurvan od działającego tu dawniej popularnego sklepu kolonialnego Lundqvista i Viberga. Po wschodniej stronie Jönköpingsvägen stoi rzeźba Kenta Wahlbecka Pięć zmysłów symbolizowanych przez egzotyczne maski. Przy tej samej ulicy, ale blisko stacji kolejowej znajduje się ceglany budynek urzędu miasta z nowoczesną tarczą zegarową na wieży, a zaraz za nim nowy parafialny kościół św. Jana zbudowany w 1993 roku - jeden z dwóch w kraju zaprojektowanych na planie dwunastościanu. Osobliwością wnętrza jest źródełko chrzcielne z wolno płynącą wodą. Nad ołtarzem wisi współczesna rzeźba Chrystusa w kształcie krzyża - dzieło Ewy Spångberg. Najstarszą częścią osady jest położone za torami Bränninge gdzie najpierw stała przydrożna karczma a potem powstało duże gospodarstwo rolne. Śladem po tej dawnej historii osadniczej jest aleja starych drzew przy Bränningegatan. W północnej części centrum przy Munksvägen znajduje się niewielki ogród skansenowski (hembygdsgård) z 7 budynkami mieszkalnymi i gospodarczymi przeniesionymi z różnych części gminy.
Wejście do skansenu w Habo 
Najwcześniej pojawił się tutaj dom byłego wojskowego prokuratora zbudowany z grubych drewnianych bali (Profossbostället). Obok skansenu tuż przy ulicy stoi niewielka drewniana pomalowana na zielono kaplica baptystów. Przy wejściu na teren parku warto zwrócić uwagę na tradycyjny gärdesgård, czyli płot okalający cały ogród. Wykonany jest z młodych świerków. Słupki rozstawiane są w odległości niecałego metra od siebie a dłuższe żerdzie układane na skos mniej więcej na odcinku pomiędzy 7 kolejnymi słupkami. Wiązane są do palików za pomocą gałązek, które wcześniej zanurza się we wrzątku, aby zmiękły i stały się bardziej elastyczne. Oczywiście tego typu ogrodzenia spotykamy w wielu rejonach Szwecji, mają też swoje lokalne formy o nieco innej konstrukcji. W ostatnich latach stały się modne ze względu na ekologiczne trendy. Płot skansenu nawiązuje jednak w tym przypadku do herbu Habo, który przedstawia symboliczną granicę pomiędzy prowincjami Småland i Skaraborg biegnącą jeziorem Wetter oraz zalesionymi brzegami.

Lokalne towarzystwo dziedzictwa prowadzi różne akcje i warsztaty. Niektóre z nich odbywają się w dawnej hali fabrycznej Spinneri AB przy Tidaholmsvägen 14. Drewniany budynek przemysłowy nad małym zalewem należał do założonej w 1882 roku przędzalni Fransa Augusta Johanssona. Zasłynęła ona z produkcji wełnianych kocy pod marką Habo. Obecnie mieści się tu także restauracja i galeria sztuki. Na północ od kompleksu granicznego leży głęboka i podmokła dolina Hökesån. To jedno z ważniejszych tarlisk pstrąga w zlewni Wetteru Dolny bieg rzeki został z tego względu objęty ochroną w rezerwacie przyrody. Ścieżki nadrzeczne prowadzą przez piękny las liściasty, ale mogą być błotniste. Wycieczkę można zakończyć nad brzegiem Wetteru, gdzie znajduje się deszczochron i punkt widokowy. Na wschód od Habo rozciąga się stary las bukowy należący kiedyś do dóbr królewskich a następnie "państewka" Pera Brahe z Visingsö. To jedno z najdalej na północ wysuniętych tego typu zbiorowisk w Szwecji. Początki tej plantacji sięgają XVII wieku. W południowej części lasu znajduje się rezerwat przyrody Stora Kärr chroniący płat starodrzewu. Dojście od parkingu przy drodze głównej 195.
Habo Gamla Kyrka z wewnątrz i z zewnątrz
Najbardziej cenny zabytek Habo znajduje się w osadzie kościelnej położonej 5 km na południowy-zachód od centrum miasta. Dojazd ulicą Kyrkvägen. Trasa biegnie otwartym terenem z rozległymi widokami na łagodne zalesione wzgórza południowego Hökensås. Drewniany kościół parafialny zwany jest wiejską katedrą lub drewnianą katedrą znad Wetteru. Budowla sakralna istniała tutaj już w XIII wieku, ale obecną barokową formę bazyliki zyskała podczas przebudowy w 1723 roku. W tym czasie powstały też piękne malowidła ścienne autorstwa mistrzów z Jönköpingu Johana Kinnerusa i Johana Christiana Petersona. Po obu stronach nawy zawieszone są empory z balkonami przysługującymi możniejszym i bardziej wpływowym członkom zgromadzenia. Ołtarz główny przedstawia sceny Ukrzyżowania, złożenia do grobu oraz Zmartwychwstania. Po bokach stoją figury Mojżesza z kamiennymi tabliczkami oraz jego brata Aarona z zieloną gałązką. Osobliwością ołtarza jest stary zegar mechaniczny z figurką chłopca wybijającą pełne godziny. Dwa ocalałe dzwony zawieszone są na wieży, natomiast stojąca obok dzwonnica pełni tylko i wyłącznie funkcje ozdobne. Świątynię otacza "miasteczko" kościelne z budynkami plebanii, sockenstuga (letnia kawiarenka), dawnych stajni oraz przedszkola. W sezonie letnim do kościoła dojechać można specjalnym autobusem kursującym w dni koncertów i festynów. Odjeżdża on z przystanków na Blåtorget oraz przy Centrum Zdrowia.
Kościół otwarty jest w dni robocze: między 10 a 18 w sezonie letnim, między 10 a 16 w sezonie zimowym (od października do marca). W niedziele czynny tylko w czasie mszy świętej.
8 km na zachód od Habo leży Furusjö niewielka osada z ładną piaszczystą plażą nad jeziorem Furusjön. Wyjazd wzdłuż Bränningeleden. 

                 
           

poniedziałek, 9 lipca 2018

Habo część 1


HABO [295 km] / 8 tys. mieszkańców
Osada w tym miejscu powstała stosunkowo niedawno. W 1860 roku rozpoczęła się budowa odcinka kolei żelaznej między Jönköpingiem a Falköpingiem a stację zlokalizowano w odległości około 4 km od dawnej wsi kościelnej. Miejscowość rozwijała się szybko najpierw w wyniku ekspansji przemysłu (fabryka beczek, fabryka tekstyliów Fransa Augusta Johanssona), potem ze względu na bliskość aglomeracji Jönköpingu. W 1998 roku w wyniku referendum gmina Habo została włączona do länu Jönköping.

Stacja, a w zasadzie przystanek kolejowy na linii Västtågen między Nässjö (Jönköpingiem) a Skövde (Töreboda). Pociągi w jednym kierunku kursują średnio co pół godziny. 2 razy w ciągu dnia bezpośrednie połączenie z Göteborgiem. Dojazd do Sztokholmu z przesiadką bądź w Skövde, bądź w Nässjö. W budynku stacyjnym mieści się bar bistro.
Przy stacji jest też terminal autobusowy. Połączenia aglomeracyjnymi busami z Jönköpingu (Gränna-Habo przez Bankeryd i Jönköping-Habo przez Mullsjö i Furusjö, Brandstorp z możliwą przesiadką do autobusu w kierunku Hjo). Inny dogodny przystanek znajduje się na Jönköpingsvägen przy głównym placu miasteczka.
Wszędzie w mieście gdzie to jest dozwolone parkowanie na okres nie dłuższy niż 24 godziny jest bezpłatne. Najważniejsze miejsca parkingowe znajdują się przy stacji kolejowej, Hovslagaregatan, Telegatan (przy Fritidsgården), przy Hembygdsgården - postój maksymalnie na 2 doby,
STACJE BENZYNOWE: St1, Kråkerydsvägen 1 - na południowych peryferiach, przecznicę w bok od drogi głównej 195,  QStar, Jönköpingsvägen - niewielka samoobsługowa stacyjka ze staroświeckim dystrybutorem, Din-X, Hjövägen 66, mała ajencyjna stacja prywatna wraz z warsztatem samochodowym. 

Munkaskogsgården
Najpopularniejszym miejscem noclegowym w okolicach Habo jest położony przy brzegu Wetteru kemping z osadą domków wakacyjnych (patrz). W lesie Munkaskogen znajduje się świetlica i ośrodek wypoczynkowy Munkaskogsgården udostępniany zazwyczaj grupom zorganizowanym, koloniom, obozom harcerskim, itp. Zawsze istnieje możliwość rozbicia namiotu i skorzystania z bazy sanitarnej w tym miejscu. Są tu też do wynajęcia apartamenty. Kontakt pod telefonem: 073 617 11 94, info@munkaskogsgarden.se
Bed & Breakfast Carlsfors - pokój ze śniadaniem max dla dwójki dorosłych i dwójki dzieci w cenie 800 SVK za noc. Tylko dla niepalących. Na miejscu kuchnia, pralka, telewizor. W północnej części miasta (Carlsforsliden 3). Kontakt telefoniczny: 0709 43 39 89, e-mail: ferrkers42@hotmail.com

INFORMACJA TURYSTYCZNA mieści się w bibliotece przy Jönköpingsvägen 2, 56-631 Habo. Telefon: 036 442 81 11, e-mail: turistinfo@habokommun.se. Otwarte w poniedziałki 13-19, wt-ćzw 11-19, piątki 11-16, soboty 10-13.
           

sobota, 23 czerwca 2018

Na wschód od Ronneby

Dalsza trasa w kierunku Karlskrony. Do Listerby w bok od drogi głównej E22 najłatwiej dojechać można z centrum Ronneby wzdłuż Karlskronavägen. Na południe od tej miejscowości boczna droga prowadzi na lesisty półwysep Gö z rezerwatem przyrody, kilkoma przystaniami i ośrodkami letniskowymi. Schronisko w Aspan pełni obecnie funkcje azylu dla nielegalnych imigrantów.

Karlskronavägen prowadzi równolegle do linii kolejowej. Po prawej widok na zalesione wzgórze Utkiken ponad parkiem zdrojowym oraz Centrum Kształcenia Ustawicznego. 
[220 km] Hulta. Rondo. 3 km na prawo Ronnebyhamn. Stara droga w kierunku Karlskrony biegła dalej na południe przez miejscowość Gärestad położoną na skalistym ozie. Obecnie jedziemy prosto (drugim zjazdem) w kierunku węzła drogi ekspresowej. W okolicach wsi odkopano w 1889 roku skarb srebrnych monet zawierający numizmaty niemieckie, duńskie, szwedzkie, a nawet arabskie. Kolekcja ta znajduje się w Muzeum Historycznym w Sztokholmie.
[221 km] Przed węzłem drogowym w Gärestad zjazd w kierunku restauracji Äggaboden. Oranżeria. W sąsiedztwie stara muzealna stacja benzynowa Mack. Powracamy w prawo na drogę ekspresową.
Björketorpstenen
[224 km] W prawo stara droga Karlskrona-Ronneby w kierunku pola golfowego Leråkra. W lasach na północ od drogi ekspresowej ukrywa się tajemniczy kamień runiczny Björketorpsstenen (1) o wysokości 4,2 metra ustawiony w centrum pola cmentarnego. Towarzyszą mu dwa menhiry oraz kręgi kamienne. Inskrypcja ma charakter zaklęcia oraz przestrogi: "Ukrywam tutaj runy czarodziejskie. Złością niespokojny, podstępna śmierć na obczyźnie spotka tego kto ten kamień zniszczy". Trzy teorie starają się wyjaśnić znaczenie tego kamiennego monumentu, bądź jako pomnika nagrobnego, bądź jako świątyni boga Odyna, bądź jako znaku granicznego między Danią a Szwecją.  Dojście od parkingu przy drodze w kierunku Johannishus i Tving.
[226 km] Rondo w Listerby. W lewo w kierunku Johannishus. W prawo na półwysep Gö. Do Karlskrony prosto.
Przy skrzyżowaniu stacja benzynowa 7 Eleven.
Po prawej na pagórku plebania a nieco dalej kościół parafialny (2). Wzniesiony w 1849 roku na miejscu starszego średniowiecznego z którego zachowano fragment muru w części północnej oraz zakrystię. Wieżę dobudowano w 1871 roku - znajdują się na niej dwa XVIII-wieczne dzwony. Głównym obiektem we wnętrzu jest nastrojowe malowidło Gunnara Torhamna przedstawiające Zmartwychwstanie Chrystusa wypełniające całą absydę. Warto tez zwrócić uwagę na stary krzyż z napisem INRI na południowej ścianie oraz balustradę chóru organowego z przedstawieniami 12 apostołów. Nowa część osady zwana Slättanäs znajduje się 1 km na południe w okolicach dawnego budynku szkolnego.  Przystań jachtowa w zatoce Inre Fjärden.
[229 km] Yxnarum. Stara wieś na wzgórzu. Na południe od niej cmentarzysko (3) z epoki żelaza z dużym grobem kamiennym zwanym tradycyjnie Yxna grav. Nawiązuje on do anonimowej sagi z Blekinge opowiadającej o losach córki miejscowego wodza Wogna i sporach pomiędzy miejscowymi wikingami a rodem z Uppsali. W końcu XIX wieku w tych okolicach odkryto skarb srebrnych monet arabskich z X stulecia.
[232 km] Najkrótsza droga w kierunku Gö prowadzi w lewo. Prosto w kierunku Kuggeboda.
[233 km] Bökenäs. W lewo boczna droga na wyspę Torkö. 1 km w tamtym kierunku nad brzegiem zatoki kemping.
Ronneby Havscamping to duży ośrodek po obu stronach drogi z około 500 miejscami biwakowymi, domkami noclegowymi o różnym standardzie oraz apartamentami typu studio. Kąpieliska z piaszczystą plażą, przystań, estrada taneczna, świetlica, place zabaw dla dzieci, basen kąpielowy. Przy recepcji sklep, restauracja oraz tor minigolfa. Ceny w zależności od sezonu i strefy biwakowania. Dodatkowo płatna rezerwacja i korzystanie z prysznica. Kontakt i rezerwacja pod numerem telefonu: 045 73 01 50, pod adresem mailowym: info@ronnebyhavscamping.se lub przez formularz na stronie: http://www.ronnebyhavscamping.se
Największą atrakcją wyspy Torkö jest zalany kamieniołom (4) z czasów II wojny światowej w części południowej. Miejsce znane wśród amatorów nurkowania. W późnym średniowieczu na Torkö znajdował się klasztor franciszkański z kaplicą św. Klary, dziś pozostały z tej budowli tylko skromne resztki muru. Nieopodal kawiarenka i galeria sztuki. Na wyspę prowadzi od kempingu most pontonowy.
Kamieniołom na Torkö
[235 km] Kuggeboda. 1 km na lewo przystań z widokiem na szkiery. Kąpielisko.  
[236 km] 2 km na południe przylądek Lindö - najdalej na południe wysunięty na wybrzeżu wschodniego Blekinge. Rezerwat przyrody. Miejsce obserwacji ptaków. Można tu podziwiać m.in. nury, kormorany, dzikie gęsi i siewki.  Najbardziej powszechną grupą są gnieżdżące się w niskim lesie liściastym niewielkie wróblowate. Skaliste wybrzeże ze śladami pozyskiwania kamienia budowlanego. Zagospodarowana altana umożliwia ochronę przed wiatrem.
[237 km] Korsanäs. W lewo w kierunku Gö. W prawo droga powrotna w kierunku Ronneby. Podążając tamtędy przejedziemy w pobliżu Göholm jednego z nielicznych majątków ziemskich w Blekinge. Należał on kiedyś do admirała Johana af Puke dowódcy szwedzkiej floty w bitwie z Rosją. pod Wyborgiem. Obecnie pensjonat i dogodny punkt wypadowy w lasy półwyspu Gö
Dojazd nieoznakowaną drogą gruntową oznaczoną dwoma kamiennymi obeliskami. Noclegi ze śniadaniem: jedynka 695 SVK, dwójka 1100 SVK. Kontakt telefoniczny: 073 330 70 71, e-mail: goholm@aggaboden.se
[239 km] Millegarne. Stadnina. Konie pasą się na łąkach nad brzegiem Bałtyku. Kolonie ptaków. Przekraczamy most nad niewielką strugą łączącą z morzem zatokę Bredasund. Parking i plaża z widokiem na przystań Gö nad zatoką Kålviken. 
Droga w tamtym kierunku biegnie lasem ze skrzyżowania dróg na zachód od Millegarne (od mostu ponad 1 km).
[242 km] Gökälv na zachodnim brzegu półwyspu. Parking i niewielka plaża. W otoczeniu rezerwat przyrodniczy Gö. Rzeźba polodowcowa (drumliny, mutony). Lasy bagienne, świetliste dąbrowy. Drogowskaz przy parkingu wskazuje wielkie cmentarzysko z epoki żelaza na cyplu Nötanabben (5). Znajdują się tutaj zarówno kopce grzebalne, kręgi kamienne, kurhany w kształcie statku jak i menhiry. W sąsiedztwie tej nekropolii resztki cmentarza cholerycznego z XIX wieku. 

niedziela, 17 czerwca 2018

Archipelag Ronneby

Wybrzeże na południe od Ronneby charakteryzuje wielka liczba wysp szkierowych. Koncentrują się one zwłaszcza w zatoce Ronnebyfjärden osłoniętej od wschodu zalesionym półwyspem Gö. Najdalej na południe wysunięta jest niewielka latarnia morska Gåsfeten Fyr (7) na ryglu skalnym - pierwsza na świecie w której zastosowano światło acetylenowe. Część wysp stanowi wypoczynkowe zaplecze aglomeracji Ronneby - na wielu z nich pobudowano letnie wille, rezydencje i domki noclegowe.

Gåsfeten Fyr
Vångsö (1)
Od stałego lądu oddzielona jest wąską cieśniną przez którą przerzucono most na drodze do Biskopsmåla. Zalesiona. W głębi wyspy zachowało się kilkaset wielkich starych drzew. Na południowo-wschodnim cyplu niewielki bunkier zaliczany do zbudowanej przed II wojną światową linii obronnej Pera Albina. Osłaniał on baterię przeciwlotniczą ustawioną na lądzie nad jeziorem Ryssjön koło Garnanäs.

Saltärna (2)
Nazwa pochodzi od słonowodnych ryb, które wyławiano przy brzegach. Sugeruje też, że w dawnych czasach było tu kilka mniejszych wysp, które obecnie połączyły się w jedną. W dawnych koszarach wojskowych kwatery turystyczne. Z wieży obserwacyjnej panorama szkierów. Na wschodnim cyplu biała latarnia morska wyznaczająca tor podejścia do portu w Ronnebyhamn.

Stora Ekön (3)
Leży na południe od przystani w Saxemara. Północny brzeg skalisty. Po tej stronie znajduje się niewielka archaiczna drewniana przystań. Na okolicznych szkierach miejsca lęgowe mew. Może ciekawsze od samej wyspy są jednak wody ją otaczające. W cieśninie Ekösund na głębokości 9 m spoczywa wrak XV-wiecznej duńskiej karaweli Gribshunden. Okręt wojenny miał 30 m długości i 10 m szerokości. Zatonął na skutek pożaru latem 1495 roku w trakcie podróży do Kalmaru. Wydobyty z niego w 2015 roku galion z wyobrażeniem morskiego potwora pożerającego człowieka jest jednym z bardziej rozpoznawalnych eksponatów Muzeum Blekinge w Karlskronie.
Galion z Gribshunden

Harön (4)
Formalnie bezludna wyspa porośnięta niskopiennym lasem, chociaż legenda mówi, że mieszka tu w kamiennym domku wróżka Ellafina. Przystań dla większych łodzi po północnej stronie. WC i kosze na śmieci. Nieco dalej na południe urocza zatoczka ze skalistym brzegiem.
Łódź M/F Astrid z Ronneby zawija tutaj jedynie w weekendy (od piątku do niedzieli) 2 razy dziennie. Można zatem spędzić 3 godziny na wyspie pomiędzy kolejnymi rejsami. 

Yttre Stekön (5)
Pomimo zabudowy letniskowej cała wyspa od 1964 roku ma status rezerwatu przyrody ze względu na unikalną populację cisa pospolitego (Taxus baccata). W południowej części objętej ochroną już w 1915 roku tworzy on gęsty, zwarty las. Dalej na północy pojawiają się inne gatunki: dąb, buk i brzoza. Cisy rosną tutaj dość specyficznie jako smukłe drzewa, podczas gdy w innych siedliskach często rozgałęziają się już blisko ziemi.

Karön (6)
Składa się z dwóch większych szkierów połączonych wąskim przesmykiem. Pierwotnie wykorzystywana jako letnie pastwisko wyspa ta w końcu XIX wieku stała się modnym terenem rekreacyjnym stanowiącym uzupełnienie oferty uzdrowiska w Ronneby. Powstała tu piaszczysta plaża i łazienki oraz 16 willi wypoczynkowych w stylu szwajcarskim. Najstarsza z nich Bergskavillan na cyplu Kinaholm pochodzi z 1875 roku. Piękna sylwetą odznacza się Villa Udden z wieżyczką położona na cyplu skalnym z widokiem na Ekenäs. W 1877 roku założono działającą do dnia dzisiejszego a najstarszą w Blekinge restaurację. Jej nazwa jest oczywista Schweizeriet nie tylko ze względu na styl siedziby, ale również helweckie pochodzenie pierwszych właścicieli. Tradycyjne dania ekologiczne. Z plaży i ze wzgórza Utsiktberget panorama archipelagu. Ścieżki spacerowe. Na zachodnim cyplu Kalvbacken osada domków kempingowych.
Na przystań poniżej restauracji przypływa zarówno tramwaj wodny z Ronneby (M/F Astrid, 3 razy dziennie) jak i łódź Karöline z przystani Ekenäs naprzeciwko (bilet powrotny 20 SVK, dzieci 10 SVK). Do Ekenäs dojazd autobusami 24 lub 25 z centrum miasta.         
Widok Karön z okolic przystani w Ekenäs