Translate

środa, 11 lipca 2018

Habo część 2

HABO [295 km] / 8 tys. mieszkańców
Punktem centralnym miasteczka jest podłużny plac Blåtorget nazwany tak od niebieskiego domku zamykającego go od strony południowej. Niebieskie są także ceramiczne kule znajdujące się na fontannie węgierskiego artysty Gustawa Kraitza przy miejskiej bibliotece. Powyżej placu Jönköpingsvägen zmienia swój kierunek a ostry zakręt zwany jest potocznie Lundqvistakurvan od działającego tu dawniej popularnego sklepu kolonialnego Lundqvista i Viberga. Po wschodniej stronie Jönköpingsvägen stoi rzeźba Kenta Wahlbecka Pięć zmysłów symbolizowanych przez egzotyczne maski. Przy tej samej ulicy, ale blisko stacji kolejowej znajduje się ceglany budynek urzędu miasta z nowoczesną tarczą zegarową na wieży, a zaraz za nim nowy parafialny kościół św. Jana zbudowany w 1993 roku - jeden z dwóch w kraju zaprojektowanych na planie dwunastościanu. Osobliwością wnętrza jest źródełko chrzcielne z wolno płynącą wodą. Nad ołtarzem wisi współczesna rzeźba Chrystusa w kształcie krzyża - dzieło Ewy Spångberg. Najstarszą częścią osady jest położone za torami Bränninge gdzie najpierw stała przydrożna karczma a potem powstało duże gospodarstwo rolne. Śladem po tej dawnej historii osadniczej jest aleja starych drzew przy Bränningegatan. W północnej części centrum przy Munksvägen znajduje się niewielki ogród skansenowski (hembygdsgård) z 7 budynkami mieszkalnymi i gospodarczymi przeniesionymi z różnych części gminy.
Wejście do skansenu w Habo 
Najwcześniej pojawił się tutaj dom byłego wojskowego prokuratora zbudowany z grubych drewnianych bali (Profossbostället). Obok skansenu tuż przy ulicy stoi niewielka drewniana pomalowana na zielono kaplica baptystów. Przy wejściu na teren parku warto zwrócić uwagę na tradycyjny gärdesgård, czyli płot okalający cały ogród. Wykonany jest z młodych świerków. Słupki rozstawiane są w odległości niecałego metra od siebie a dłuższe żerdzie układane na skos mniej więcej na odcinku pomiędzy 7 kolejnymi słupkami. Wiązane są do palików za pomocą gałązek, które wcześniej zanurza się we wrzątku, aby zmiękły i stały się bardziej elastyczne. Oczywiście tego typu ogrodzenia spotykamy w wielu rejonach Szwecji, mają też swoje lokalne formy o nieco innej konstrukcji. W ostatnich latach stały się modne ze względu na ekologiczne trendy. Płot skansenu nawiązuje jednak w tym przypadku do herbu Habo, który przedstawia symboliczną granicę pomiędzy prowincjami Småland i Skaraborg biegnącą jeziorem Wetter oraz zalesionymi brzegami.

Lokalne towarzystwo dziedzictwa prowadzi różne akcje i warsztaty. Niektóre z nich odbywają się w dawnej hali fabrycznej Spinneri AB przy Tidaholmsvägen 14. Drewniany budynek przemysłowy nad małym zalewem należał do założonej w 1882 roku przędzalni Fransa Augusta Johanssona. Zasłynęła ona z produkcji wełnianych kocy pod marką Habo. Obecnie mieści się tu także restauracja i galeria sztuki. Na północ od kompleksu granicznego leży głęboka i podmokła dolina Hökesån. To jedno z ważniejszych tarlisk pstrąga w zlewni Wetteru Dolny bieg rzeki został z tego względu objęty ochroną w rezerwacie przyrody. Ścieżki nadrzeczne prowadzą przez piękny las liściasty, ale mogą być błotniste. Wycieczkę można zakończyć nad brzegiem Wetteru, gdzie znajduje się deszczochron i punkt widokowy. Na wschód od Habo rozciąga się stary las bukowy należący kiedyś do dóbr królewskich a następnie "państewka" Pera Brahe z Visingsö. To jedno z najdalej na północ wysuniętych tego typu zbiorowisk w Szwecji. Początki tej plantacji sięgają XVII wieku. W południowej części lasu znajduje się rezerwat przyrody Stora Kärr chroniący płat starodrzewu. Dojście od parkingu przy drodze głównej 195.
Habo Gamla Kyrka z wewnątrz i z zewnątrz
Najbardziej cenny zabytek Habo znajduje się w osadzie kościelnej położonej 5 km na południowy-zachód od centrum miasta. Dojazd ulicą Kyrkvägen. Trasa biegnie otwartym terenem z rozległymi widokami na łagodne zalesione wzgórza południowego Hökensås. Drewniany kościół parafialny zwany jest wiejską katedrą lub drewnianą katedrą znad Wetteru. Budowla sakralna istniała tutaj już w XIII wieku, ale obecną barokową formę bazyliki zyskała podczas przebudowy w 1723 roku. W tym czasie powstały też piękne malowidła ścienne autorstwa mistrzów z Jönköpingu Johana Kinnerusa i Johana Christiana Petersona. Po obu stronach nawy zawieszone są empory z balkonami przysługującymi możniejszym i bardziej wpływowym członkom zgromadzenia. Ołtarz główny przedstawia sceny Ukrzyżowania, złożenia do grobu oraz Zmartwychwstania. Po bokach stoją figury Mojżesza z kamiennymi tabliczkami oraz jego brata Aarona z zieloną gałązką. Osobliwością ołtarza jest stary zegar mechaniczny z figurką chłopca wybijającą pełne godziny. Dwa ocalałe dzwony zawieszone są na wieży, natomiast stojąca obok dzwonnica pełni tylko i wyłącznie funkcje ozdobne. Świątynię otacza "miasteczko" kościelne z budynkami plebanii, sockenstuga (letnia kawiarenka), dawnych stajni oraz przedszkola. W sezonie letnim do kościoła dojechać można specjalnym autobusem kursującym w dni koncertów i festynów. Odjeżdża on z przystanków na Blåtorget oraz przy Centrum Zdrowia.
Kościół otwarty jest w dni robocze: między 10 a 18 w sezonie letnim, między 10 a 16 w sezonie zimowym (od października do marca). W niedziele czynny tylko w czasie mszy świętej.
8 km na zachód od Habo leży Furusjö niewielka osada z ładną piaszczystą plażą nad jeziorem Furusjön. Wyjazd wzdłuż Bränningeleden. 

                 
           

poniedziałek, 9 lipca 2018

Habo część 1


HABO [295 km] / 8 tys. mieszkańców
Osada w tym miejscu powstała stosunkowo niedawno. W 1860 roku rozpoczęła się budowa odcinka kolei żelaznej między Jönköpingiem a Falköpingiem a stację zlokalizowano w odległości około 4 km od dawnej wsi kościelnej. Miejscowość rozwijała się szybko najpierw w wyniku ekspansji przemysłu (fabryka beczek, fabryka tekstyliów Fransa Augusta Johanssona), potem ze względu na bliskość aglomeracji Jönköpingu. W 1998 roku w wyniku referendum gmina Habo została włączona do länu Jönköping.

Stacja, a w zasadzie przystanek kolejowy na linii Västtågen między Nässjö (Jönköpingiem) a Skövde (Töreboda). Pociągi w jednym kierunku kursują średnio co pół godziny. 2 razy w ciągu dnia bezpośrednie połączenie z Göteborgiem. Dojazd do Sztokholmu z przesiadką bądź w Skövde, bądź w Nässjö. W budynku stacyjnym mieści się bar bistro.
Przy stacji jest też terminal autobusowy. Połączenia aglomeracyjnymi busami z Jönköpingu (Gränna-Habo przez Bankeryd i Jönköping-Habo przez Mullsjö i osadę kościelną, Brandstorp z możliwą przesiadką do autobusu w kierunku Hjo). Inny dogodny przystanek znajduje się na Jönköpingsvägen przy głównym placu miasteczka.
Wszędzie w mieście gdzie to jest dozwolone parkowanie na okres nie dłuższy niż 24 godziny jest bezpłatne. Najważniejsze miejsca parkingowe znajdują się przy stacji kolejowej, Hovslagaregatan, Telegatan (przy Fritidsgården), przy Hembygdsgården - postój maksymalnie na 2 doby,
STACJE BENZYNOWE: St1, Kråkerydsvägen 1 - na południowych peryferiach, przecznicę w bok od drogi głównej 195,  QStar, Jönköpingsvägen - niewielka samoobsługowa stacyjka ze staroświeckim dystrybutorem, Din-X, Hjövägen 66, mała ajencyjna stacja prywatna wraz z warsztatem samochodowym. 

Munkaskogsgården
Najpopularniejszym miejscem noclegowym w okolicach Habo jest położony przy brzegu Wetteru kemping z osadą domków wakacyjnych (patrz). W lesie Munkaskogen znajduje się świetlica i ośrodek wypoczynkowy Munkaskogsgården udostępniany zazwyczaj grupom zorganizowanym, koloniom, obozom harcerskim, itp. Zawsze istnieje możliwość rozbicia namiotu i skorzystania z bazy sanitarnej w tym miejscu. Są tu też do wynajęcia apartamenty. Kontakt pod telefonem: 073 617 11 94, info@munkaskogsgarden.se
Bed & Breakfast Carlsfors - pokój ze śniadaniem max dla dwójki dorosłych i dwójki dzieci w cenie 800 SVK za noc. Tylko dla niepalących. Na miejscu kuchnia, pralka, telewizor. W północnej części miasta (Carlsforsliden 3). Kontakt telefoniczny: 0709 43 39 89, e-mail: ferrkers42@hotmail.com

INFORMACJA TURYSTYCZNA mieści się w bibliotece przy Jönköpingsvägen 2, 56-631 Habo. Telefon: 036 442 81 11, e-mail: turistinfo@habokommun.se. Otwarte w poniedziałki 13-19, wt-ćzw 11-19, piątki 11-16, soboty 10-13.
           

sobota, 23 czerwca 2018

Na wschód od Ronneby

Dalsza trasa w kierunku Karlskrony. Do Listerby w bok od drogi głównej E22 najłatwiej dojechać można z centrum Ronneby wzdłuż Karlskronavägen. Na południe od tej miejscowości boczna droga prowadzi na lesisty półwysep Gö z rezerwatem przyrody, kilkoma przystaniami i ośrodkami letniskowymi. Schronisko w Aspan pełni obecnie funkcje azylu dla nielegalnych imigrantów.

Karlskronavägen prowadzi równolegle do linii kolejowej. Po prawej widok na zalesione wzgórze Utkiken ponad parkiem zdrojowym oraz Centrum Kształcenia Ustawicznego. 
[220 km] Hulta. Rondo. 3 km na prawo Ronnebyhamn. Stara droga w kierunku Karlskrony biegła dalej na południe przez miejscowość Gärestad położoną na skalistym ozie. Obecnie jedziemy prosto (drugim zjazdem) w kierunku węzła drogi ekspresowej. W okolicach wsi odkopano w 1889 roku skarb srebrnych monet zawierający numizmaty niemieckie, duńskie, szwedzkie, a nawet arabskie. Kolekcja ta znajduje się w Muzeum Historycznym w Sztokholmie.
[221 km] Przed węzłem drogowym w Gärestad zjazd w kierunku restauracji Äggaboden. Oranżeria. W sąsiedztwie stara muzealna stacja benzynowa Mack. Powracamy w prawo na drogę ekspresową.
Björketorpstenen
[224 km] W prawo stara droga Karlskrona-Ronneby w kierunku pola golfowego Leråkra. W lasach na północ od drogi ekspresowej ukrywa się tajemniczy kamień runiczny Björketorpsstenen (1) o wysokości 4,2 metra ustawiony w centrum pola cmentarnego. Towarzyszą mu dwa menhiry oraz kręgi kamienne. Inskrypcja ma charakter zaklęcia oraz przestrogi: "Ukrywam tutaj runy czarodziejskie. Złością niespokojny, podstępna śmierć na obczyźnie spotka tego kto ten kamień zniszczy". Trzy teorie starają się wyjaśnić znaczenie tego kamiennego monumentu, bądź jako pomnika nagrobnego, bądź jako świątyni boga Odyna, bądź jako znaku granicznego między Danią a Szwecją.  Dojście od parkingu przy drodze w kierunku Johannishus i Tving.
[226 km] Rondo w Listerby. W lewo w kierunku Johannishus. W prawo na półwysep Gö. Do Karlskrony prosto.
Przy skrzyżowaniu stacja benzynowa 7 Eleven.
Po prawej na pagórku plebania a nieco dalej kościół parafialny (2). Wzniesiony w 1849 roku na miejscu starszego średniowiecznego z którego zachowano fragment muru w części północnej oraz zakrystię. Wieżę dobudowano w 1871 roku - znajdują się na niej dwa XVIII-wieczne dzwony. Głównym obiektem we wnętrzu jest nastrojowe malowidło Gunnara Torhamna przedstawiające Zmartwychwstanie Chrystusa wypełniające całą absydę. Warto tez zwrócić uwagę na stary krzyż z napisem INRI na południowej ścianie oraz balustradę chóru organowego z przedstawieniami 12 apostołów. Nowa część osady zwana Slättanäs znajduje się 1 km na południe w okolicach dawnego budynku szkolnego.  Przystań jachtowa w zatoce Inre Fjärden.
[229 km] Yxnarum. Stara wieś na wzgórzu. Na południe od niej cmentarzysko (3) z epoki żelaza z dużym grobem kamiennym zwanym tradycyjnie Yxna grav. Nawiązuje on do anonimowej sagi z Blekinge opowiadającej o losach córki miejscowego wodza Wogna i sporach pomiędzy miejscowymi wikingami a rodem z Uppsali. W końcu XIX wieku w tych okolicach odkryto skarb srebrnych monet arabskich z X stulecia.
[232 km] Najkrótsza droga w kierunku Gö prowadzi w lewo. Prosto w kierunku Kuggeboda.
[233 km] Bökenäs. W lewo boczna droga na wyspę Torkö. 1 km w tamtym kierunku nad brzegiem zatoki kemping.
Ronneby Havscamping to duży ośrodek po obu stronach drogi z około 500 miejscami biwakowymi, domkami noclegowymi o różnym standardzie oraz apartamentami typu studio. Kąpieliska z piaszczystą plażą, przystań, estrada taneczna, świetlica, place zabaw dla dzieci, basen kąpielowy. Przy recepcji sklep, restauracja oraz tor minigolfa. Ceny w zależności od sezonu i strefy biwakowania. Dodatkowo płatna rezerwacja i korzystanie z prysznica. Kontakt i rezerwacja pod numerem telefonu: 045 73 01 50, pod adresem mailowym: info@ronnebyhavscamping.se lub przez formularz na stronie: http://www.ronnebyhavscamping.se
Największą atrakcją wyspy Torkö jest zalany kamieniołom (4) z czasów II wojny światowej w części południowej. Miejsce znane wśród amatorów nurkowania. W późnym średniowieczu na Torkö znajdował się klasztor franciszkański z kaplicą św. Klary, dziś pozostały z tej budowli tylko skromne resztki muru. Nieopodal kawiarenka i galeria sztuki. Na wyspę prowadzi od kempingu most pontonowy.
Kamieniołom na Torkö
[235 km] Kuggeboda. 1 km na lewo przystań z widokiem na szkiery. Kąpielisko.  
[236 km] 2 km na południe przylądek Lindö - najdalej na południe wysunięty na wybrzeżu wschodniego Blekinge. Rezerwat przyrody. Miejsce obserwacji ptaków. Można tu podziwiać m.in. nury, kormorany, dzikie gęsi i siewki.  Najbardziej powszechną grupą są gnieżdżące się w niskim lesie liściastym niewielkie wróblowate. Skaliste wybrzeże ze śladami pozyskiwania kamienia budowlanego. Zagospodarowana altana umożliwia ochronę przed wiatrem.
[237 km] Korsanäs. W lewo w kierunku Gö. W prawo droga powrotna w kierunku Ronneby. Podążając tamtędy przejedziemy w pobliżu Göholm jednego z nielicznych majątków ziemskich w Blekinge. Należał on kiedyś do admirała Johana af Puke dowódcy szwedzkiej floty w bitwie z Rosją. pod Wyborgiem. Obecnie pensjonat i dogodny punkt wypadowy w lasy półwyspu Gö
Dojazd nieoznakowaną drogą gruntową oznaczoną dwoma kamiennymi obeliskami. Noclegi ze śniadaniem: jedynka 695 SVK, dwójka 1100 SVK. Kontakt telefoniczny: 073 330 70 71, e-mail: goholm@aggaboden.se
[239 km] Millegarne. Stadnina. Konie pasą się na łąkach nad brzegiem Bałtyku. Kolonie ptaków. Przekraczamy most nad niewielką strugą łączącą z morzem zatokę Bredasund. Parking i plaża z widokiem na przystań Gö nad zatoką Kålviken. 
Droga w tamtym kierunku biegnie lasem ze skrzyżowania dróg na zachód od Millegarne (od mostu ponad 1 km).
[242 km] Gökälv na zachodnim brzegu półwyspu. Parking i niewielka plaża. W otoczeniu rezerwat przyrodniczy Gö. Rzeźba polodowcowa (drumliny, mutony). Lasy bagienne, świetliste dąbrowy. Drogowskaz przy parkingu wskazuje wielkie cmentarzysko z epoki żelaza na cyplu Nötanabben (5). Znajdują się tutaj zarówno kopce grzebalne, kręgi kamienne, kurhany w kształcie statku jak i menhiry. W sąsiedztwie tej nekropolii resztki cmentarza cholerycznego z XIX wieku. 

niedziela, 17 czerwca 2018

Archipelag Ronneby

Wybrzeże na południe od Ronneby charakteryzuje wielka liczba wysp szkierowych. Koncentrują się one zwłaszcza w zatoce Ronnebyfjärden osłoniętej od wschodu zalesionym półwyspem Gö. Najdalej na południe wysunięta jest niewielka latarnia morska Gåsfeten Fyr (7) na ryglu skalnym - pierwsza na świecie w której zastosowano światło acetylenowe. Część wysp stanowi wypoczynkowe zaplecze aglomeracji Ronneby - na wielu z nich pobudowano letnie wille, rezydencje i domki noclegowe.

Gåsfeten Fyr
Vångsö (1)
Od stałego lądu oddzielona jest wąską cieśniną przez którą przerzucono most na drodze do Biskopsmåla. Zalesiona. W głębi wyspy zachowało się kilkaset wielkich starych drzew. Na południowo-wschodnim cyplu niewielki bunkier zaliczany do zbudowanej przed II wojną światową linii obronnej Pera Albina. Osłaniał on baterię przeciwlotniczą ustawioną na lądzie nad jeziorem Ryssjön koło Garnanäs.

Saltärna (2)
Nazwa pochodzi od słonowodnych ryb, które wyławiano przy brzegach. Sugeruje też, że w dawnych czasach było tu kilka mniejszych wysp, które obecnie połączyły się w jedną. W dawnych koszarach wojskowych kwatery turystyczne. Z wieży obserwacyjnej panorama szkierów. Na wschodnim cyplu biała latarnia morska wyznaczająca tor podejścia do portu w Ronnebyhamn.

Stora Ekön (3)
Leży na południe od przystani w Saxemara. Północny brzeg skalisty. Po tej stronie znajduje się niewielka archaiczna drewniana przystań. Na okolicznych szkierach miejsca lęgowe mew. Może ciekawsze od samej wyspy są jednak wody ją otaczające. W cieśninie Ekösund na głębokości 9 m spoczywa wrak XV-wiecznej duńskiej karaweli Gribshunden. Okręt wojenny miał 30 m długości i 10 m szerokości. Zatonął na skutek pożaru latem 1495 roku w trakcie podróży do Kalmaru. Wydobyty z niego w 2015 roku galion z wyobrażeniem morskiego potwora pożerającego człowieka jest jednym z bardziej rozpoznawalnych eksponatów Muzeum Blekinge w Karlskronie.
Galion z Gribshunden

Harön (4)
Formalnie bezludna wyspa porośnięta niskopiennym lasem, chociaż legenda mówi, że mieszka tu w kamiennym domku wróżka Ellafina. Przystań dla większych łodzi po północnej stronie. WC i kosze na śmieci. Nieco dalej na południe urocza zatoczka ze skalistym brzegiem.
Łódź M/F Astrid z Ronneby zawija tutaj jedynie w weekendy (od piątku do niedzieli) 2 razy dziennie. Można zatem spędzić 3 godziny na wyspie pomiędzy kolejnymi rejsami. 

Yttre Stekön (5)
Pomimo zabudowy letniskowej cała wyspa od 1964 roku ma status rezerwatu przyrody ze względu na unikalną populację cisa pospolitego (Taxus baccata). W południowej części objętej ochroną już w 1915 roku tworzy on gęsty, zwarty las. Dalej na północy pojawiają się inne gatunki: dąb, buk i brzoza. Cisy rosną tutaj dość specyficznie jako smukłe drzewa, podczas gdy w innych siedliskach często rozgałęziają się już blisko ziemi.

Karön (6)
Składa się z dwóch większych szkierów połączonych wąskim przesmykiem. Pierwotnie wykorzystywana jako letnie pastwisko wyspa ta w końcu XIX wieku stała się modnym terenem rekreacyjnym stanowiącym uzupełnienie oferty uzdrowiska w Ronneby. Powstała tu piaszczysta plaża i łazienki oraz 16 willi wypoczynkowych w stylu szwajcarskim. Najstarsza z nich Bergskavillan na cyplu Kinaholm pochodzi z 1875 roku. Piękna sylwetą odznacza się Villa Udden z wieżyczką położona na cyplu skalnym z widokiem na Ekenäs. W 1877 roku założono działającą do dnia dzisiejszego a najstarszą w Blekinge restaurację. Jej nazwa jest oczywista Schweizeriet nie tylko ze względu na styl siedziby, ale również helweckie pochodzenie pierwszych właścicieli. Tradycyjne dania ekologiczne. Z plaży i ze wzgórza Utsiktberget panorama archipelagu. Ścieżki spacerowe. Na zachodnim cyplu Kalvbacken osada domków kempingowych.
Na przystań poniżej restauracji przypływa zarówno tramwaj wodny z Ronneby (M/F Astrid, 3 razy dziennie) jak i łódź Karöline z przystani Ekenäs naprzeciwko (bilet powrotny 20 SVK, dzieci 10 SVK). Do Ekenäs dojazd autobusami 24 lub 25 z centrum miasta.         
Widok Karön z okolic przystani w Ekenäs

niedziela, 27 maja 2018

Uppsala część 6. Dzielnica uniwersytecka na północ i zachód od katedry


UPPSALA [11 km] / 149,2 tys. mieszkańców
Uniwersytet w Uppsali to najstarsza działająca do dziś placówka naukowa w krajach skandynawskich. Powołany został do życia 27 lutego 1477 roku na mocy bulli papieża Sykstusa IV. Pierwotnie katolicki stał się w końcu XVI w. bastionem szwedzkiego protestantyzmu otrzymując nowe przywileje z rąk króla Karola IX. W XVII i XVIII wieku wszechnica zapracowała na swoją dzisiejszą renomę stając się jedną z przodujących placówek na świecie, szczególnie w dziedzinie nauk przyrodniczych. Symbolami uniwersytetu stały się takie postacie jak Johan Rudbeck, Anders Celsius, Karol Linneusz, Emanuel Swedenborg czy Jens Jakub Berzelius. Wymowna jest w tym kontekście także sentencja herbowa szkoły "Gratiae veritas naturae". Budynki akademickich kolegiów koncentrowały się zrazu w obrębie wzgórza katedralnego na prawym brzegu rzeki Fyris a dziś wiele z nich jest rozrzuconych w innych częściach miasta. Najliczniej występują jednak na północ i zachód od katedry, na południe (Kampus Pollackbacken) oraz na zachodzie.
Pieczęć Uniwersytetu w Uppsali

Główny budynek uczelni to niedawno odrestaurowany Universitethuset przy Biskopsgatan 3. Gmach zaprojektowany przez Hermana Holmgrena otwarto w 1877 roku. Stanowił wtedy poważne uzupełnienie skąpej już bazy lokalowej odziedziczonej po średniowiecznym uniwersytecie. Wnętrze zajmują przestronne monumentalne sale ze zdobieniami w stylu klasycznym, w tym wielka sala bankietowa na 1800 osób, sala kanclerska na górnym piętrze oraz nakryta kopułą aula, gdzie odbywają się rozmaite koncerty, uroczyste wykłady i inne uroczystości akademickie. Nad wejściem do auli przeczytać możemy sentencję XVII-wiecznego filozofa Thomasa Thorilda "Wolne myślenie jest rzeczą wielką, ale większą myślenie zgodne z prawdą". W wielu pokojach znajdują się portrety ważnych osobistości związanych z upssalską szkołą, w tym wszystkich królów szwedzkich od Gustawa Wazy do Gustawa VI Adolfa. Słynny jest również obraz Emerika Stenberga przedstawiający zebranie wydziału teologicznego z 1911 roku pod przewodnictwem Nathana Söderbloma. W sąsiedztwie Universitethuset przy St Olofsgatan 10 znajduje się żółta kamienica secesyjna zwana Skandalshuset ze względu na kontrowersje jakie wywołała jej zbyt wysoka w stosunku do najważniejszego w okolicy gmachu elewacja. 
Mniej skandalizującym elementem było jedno z najstarszych kin w kraju Fyrisbiografen pod numerem 10 C.  Jeszcze do niedawna mieściła się tu również administracja uniwersytetu w Uppsali przeniesiona obecnie do nowoczesnej siedziby przy Norrbyvägen. Przy Olofsgatan 16 mamy siedzibę  bractwa Södermanlands-Nerikes zaprojektowaną przez Gerdta Hallberga na kształt zamku nad Loarą. Oprócz narożnej wieżyczki we francuskim stylu elewacja a także główna sala zdobiona jest motywem lilii. Nacja istnieje od XVI wieku choć w obecnym kształcie ustanowiona została w 1897 roku. Jest jednym z większych stowarzyszeń studenckich w Uppsali. Popularna Snerikes prowadzi szeroką działalność kulturalną: letni klub Bryggan, bibliotekę, kółko fotograficzne, warsztaty dziennikarskie i public relations. Angażuje się w organizację uppsalskich juwenaliów zwanych Valborgamässoafton i związanych z pogańską nocą Walpurgii przypadającą na przełom kwietnia i maja. Szczyci się najstarszym w świecie studenckim zespołem orkiestry dętej, jednym z najstarszych amatorskich teatrów oraz najstarszym w Szwecji studenckim klubem sportowym. Jako jedyne lokalne bractwo uniwersyteckie nadal przyjmuje swoich członków według klucza geograficznego. Tradycyjne nacje akademickie są już od XVII wieku formą  instytucjonalizacji życia społecznego na uczelni. Rozdzielają kwatery studenckie i umożliwiają swoim członkom rozmaite praktyki zawodowe. Pomiędzy Sysslomansgatan a St Larsgatan mieszczą się macierzyste domy kolejnych czterech: Småland, Göteborg, Uppland i Västmanland-Dala. Siedziba tej ostatniej to duży nowoczesny gmach zaprojektowany przez słynnego fińskiego architekta Alvara Aalto.        
Biblioteka Carolina Rediviva
Pomiędzy St Olofsgatan, Biskopgatan i St Larsgatan rozciąga się niewielki uniwersytecki park. Z Universitethuset prowadzi do niego amfilada schodów.  W sąsiedztwie Biskopsgatan i przy Gustavianum ustawiono 5 kamieni runicznych znalezionych w okolicach miasta. W centrum ogrodu znajduje się wielki wystawny pomnik Eryka Gustawa Geijera, historyka, poety, profesora a także rektora uczelni w latach 20, 30 i 40-tych XIX wieku. Poniżej cokołu umieszczono rzeźbę zwaną snem Geijera do której pozowała jego córka Agnes. Warto nadmienić, że przy Övre Slottsgatan 2 w sąsiedztwie biblioteki Carolina Rediviva znajduje się drewniany dom w którym założyciel Związku Gockiego mieszkał w latach 1837-1846 - obecnie jest to własność Fundacji Daga Hammarskjölda. Övre Slottsgatan to jedna z bardziej urokliwych uliczek prawobrzeżnej Uppsali. Rozpoczyna się na łące Carolinabacken u podnóża zamku. Trzy aleje wiązów przy Odinslund zostały zasadzone przez Karola Linneusza. Nieco poniżej skrzyżowania dróg przy Drottningsgatan stoi pomnik poety i kompozytora Gunnara Wennerberga, który w Uppsali podczas studiów rozwinął swój talent śpiewaczy. Po drugiej stronie reminiscencja Berlińskiego Muru - malowidło wschodnioniemieckiego artysty utrzymane w stylu socrealistycznym. To oczywiście rodzaj pamiątki po ustroju totalitarnym a nie manifestacja poglądów. Teren Carolinabacken odżywa na przełomie kwietnia i maja w czasie wspomnianego festiwalu uczelnianego kiedy w trakcie pikniku z szampanem staje się okazją spotkania studentów i absolwentów. Tłum zbiera się pod balkonem biblioteki Carolina Rediviva, gdzie impreza zostaje oficjalnie otwarta przez rektora uczelni. Nazwa nawiązuje do dawnej Akademii Carolina zamkniętej w XVII wieku, a po części także do króla Karola Jana XIV za którego panowania powstał w 1841 roku obecny gmach. Budynek pomieścił bogate zbiory przechowywane wcześniej w Gustavianum. Uppsalska wszechnica ufundowana została w 1620 roku przez Gustawa II Adolfa, który przekazał do niej kilka kolekcji ze zlikwidowanych księgozbiorów klasztornych oraz innych skonfiskowanych w czasie prowadzonych wtedy wojen, m.in. z Braniewa i Fromborka. Zbiory powiększały się potem przez kolejne donacje.  Obecnie kolekcja liczy ponad 5 milionów woluminów. W XX wieku konieczna była jej decentralizacja. Dziś wiele z pozycji udostępnianych jest w wersji zdigitalizowanej. Główny budynek przechowuje głównie zbiory literackie i teologiczne. W hallu znajduje się wystawa prezentująca najważniejsze zabytki piśmiennictwa zgromadzone w Uppsali: Codex Argenteus, czyli srebrną Biblię z XVI w., mapę morską Olausa Magnusa z 1539 roku, notatnik Mozarta, mapę Meksyku Alonso de la Cruz z 1555 roku, Diarium Vadstenense czy pierwsze wydanie Philosophiae Naturalis Principia Mathematica Isaaca Newtona.
Kolekcja jest obecnie w remoncie. Jej ponowne otwarcie nastąpi pod koniec 2018 roku. Bliższe informacje uzyskać można pod telefonem: 018 471 39 18 lub przez maila: reception@ub.uu.se
Plac zabaw w Carolina Parken
Na tyłach biblioteki znajduje się stary ogród miejski Carolina Parken z 1800 roku zwany też parkiem angielskim. W centrum stoi pomnik Karola Jana XIV. Znajduje się tu też oryginalny plac zabaw dla dzieci inspirowany książką Gösty Knutssona Przygody Filonka Bezogonka. Kilka innych miejsc w pobliżu przypomina perypetie sympatycznego kotka. Żółta tabliczka na przejściu dla pieszych przed frontem Carolina Rediviva informuje, że miejsca tego do przekraczania ulicy zwykły także używać koty. Przy Åsgränd niewielkiej przecznicy Övre Slottsgatan wypatrzymy piwniczne okienko, gdzie można zobaczyć jak żyli Filonek i Maja. Podążając Övre Slottsgatan ku północy miniemy najpierw po prawej Clasonska Gården - dawną pocztę miejską a zaraz za nią niewielki domek dorożkarza (Jontes Stuga) - obecnie siedzibę towarzystwa prawników. Po lewej stronie pod numerem 4 drewniany Ihre Gården - dawne gospodarstwo Johana Ihre, autora pierwszego szwedzkiego słownika etymologicznego. Kwartał, który mijamy po prawej nosi nazwę Ubbo na pamiątkę mitycznego założyciela Uppsali. Legenda z nim związana przypomina nieco polskie podanie o Czechu, Lechu i Rusie. Tu też pojawiają się jego synowie Sven, Nor i Dan, którzy dali początek trzem narodom skandynawskim. Na rogu przy Åsgränd 6 popularny pub i dom studencki o adekwatnej nazwie Ubbo. Przy zadrzewionym placu Martina Luthera Kinga stoi rzeźba Olofa Hellströma Wyzwolenie tematycznie związana z patronem. Wpisana w kształt krzyża przedstawia dwie ręce rozsuwające kratę. Pierwotnie przygotowana była na Światowe Spotkanie Kościelne w 1968 roku. Plac na tyłach Universitethuset przypomina trochę wnętrze katedry z filarami tworzonymi przez smukłe lipy i wspomnianą rzeźbą imitującą krzyż w ołtarzu. Dolna część Övre Slottsgatan zachowała charakter starej XIX-wiecznej uliczki z brukowaną nawierzchnią i niskimi drewnianymi lub murowanymi domami pomalowanymi na cieple kolory. Trakt obniża się wyraźnie w kierunku alei Skolgatan. Po drugiej stronie plant rozciąga się wielki kompleks Szkoły Katedralnej zwanej popularnie Katte. Ta najstarsza miejscowa placówka edukacyjna założona w 1246 roku została przeniesiona w obecne miejsce w 1869 roku. Aktualnie ma status szkoły średniej i szczyci się sławnymi absolwentami poczynając od Gustawa Wazy a kończąc na laureatach Nagrody Nobla Dagu Hammarskjöldzie czy Svante Arrheniusie. Na zapleczu szkoły w parku funkcjonuje multimedialne muzeum przyrodnicze Biotopia przekształcone z dawnego Muzeum Biologicznego. Kilka wielkich dioram wspomaganych światłem i dźwiękiem ukazuje różne ekosystemy istniejące w regionie Uppland. Inna wystawa pokazuje historię naturalną regionu od kształtowania się tarczy fennoskandzkiej po czasy współczesne. 
Otwarte od wtorku do piątku w godzinach 9-17, w środy dodatkowo wieczorem do 21. W weekendy czynne od 11 do 17. Wstęp wolny. Na miejscu kawiarenka i sklep z artykułami naukowymi oraz pamiątkami. Kontakt telefoniczny: 018 727 63 70, poczta e-mail: info@biotopia.nu   
W sąsiedztwie kampusu Szkoły Katedralnej po drugiej stronie Rektorsgatan duży ogród pełen niebiesko kwitnących cebulic syberyjskich (Scilla siberica) kryje jedną z pierwszych willi podmiejskich w Szwecji zwaną Rektorgården. Wybudowana została w końcu lat 60-tych XIX wieku dla dyrektora Szkoły Katedralnej Manfreda Floderusa. Uppsala jak większość miast skandynawskich dysponuje rozległymi obszarami zielonymi. W takim otoczeniu rozplanowane były także kampusy uniwersyteckie po zachodniej stronie śródmieścia. Naprzeciwko centrum Biotopia mamy kompleks kolegiów ekonomicznych (Ekonomikum) z biblioteką ekonomiczną oraz położonym na tyłach trawiastym skwerem często będącym miejscem rozmaitych festynów. 
Gamla Kyrkogården: rzeźba lwa na grobowcu nacji uniwersyteckiej, grobowiec rodziny Hammarskjöld, nagrobek Andersa Ångströma.
Sąsiaduje z nimi Observatorieparken w obrębie którego znajduje się kilka obiektów uczelnianych. Przy wejściu do parku od strony Kyrkogårdgatan znajduje się Musicum - willa ogrodowa Victora Holmgrena z 1928 roku będąca siedzibą orkiestry akademickiej. Obecnie koncerty dają tutaj Królewska Orkiestra Akademicka, Uniwersytecka Orkiestra Jazzowa oraz Chór Akademicki. W głębi parku znajdują się obiekty związane z nauka astronomii. Umieszczono w nich także urządzenia pomiarowe takie jak sejsmograf czy skrzynka meteorologiczna. Obserwatorium astronomiczne w Uppsali istniało już w XVII w. i pierwotnie mieściło się na rogu Övre Slottsgatan i St Johannesgatan. Kolejne zlokalizowano w domu Andersa Celsiusa przy Svartbäcksgatan na lewym brzegu rzeki Fyris. W obecne miejsce przeniósł teleskopy Gustaw Svanberg w połowie XIX wieku. Dziś pozostałe tutaj przyrządy używane są jedynie do amatorskich obserwacji, bo Wydział Astronomii został przeniesiony do Laboratoriów Ångströma.
Stary cmentarz w Uppsali zajmuje powierzchnię 18 ha i stanowi kolejną oazę zieleni w centrum miasta. Założony został w końcu XVII wieku początkowo jako miejsce pochówku ubogich, potem stał się ogólnomiejską nekropolią. Znajdziemy tutaj m.in. groby Daga Hammarskjölda, Gustaw Frödinga, Gösty Knutssona, Andersa Ångströma czy Eryka Gustawa Geijera, a także kwatery na których spoczywają studenci rozmaitych nacji uniwersyteckich. Szczególnym miejscem jest plac poświęcony ofiarom promu Estonia, który zatonął w czasie rejsu z Tallinna do Sztokholmu. Wśród nastrojowych zadrzewionych alei obejrzeć można dwie kaplice starą i nową zwaną świątynią ciszy.                                                                                         

piątek, 25 maja 2018

Kanał Kinda. Ze Sturefors nad Stora Rängen

Odcinek wzdłuż krętego biegu rzeki Stångån został nieco skrócony przez sztucznie wykopany kanał zaopatrzony w 2 systemy śluz. Dalszy bieg drogi wodnej prowadzi przez szeroko rozlane wody jeziora Stora Rängen z kilkoma atrakcjami na brzegach.

Peenemünde (1)
Niewielka strażniczówka przy zachodnim wyjeździe z posiadłości Sturefors. Nazwana od miejscowości na wyspie Uznam zdobywanej w czasie kampanii pomorskiej z lat 1757-1762.
Peenemünde

Sturefors (Husby)
Dawna posiadłość królewska rozparcelowana w latach 30-tych XX wieku. Obecnie osiedle willowe - dalekie przedmieście Linköpingu. W okolicy odnaleziono liczne wczesnośredniowieczne pochówki. Kościół istniał tu już prawdopodobnie od XI wieku.  Stara świątynia spłonęła w 1961 roku i na jej miejscu zbudowano nowy kościół (2) konsekrowany w 1965 roku. Efekt nie jest specjalnie porażający - zwłaszcza wieża z betonowych płyt nieco razi. Starodawne są tylko ściany nawy i niewielka drewniana madonna uratowana z pożogi. W ołtarzu kolorowa mozaika Bengta Olofa Kälde. Na suficie malowidło przedstawiające w sposób symboliczny trzy postacie boskie. Organy nawiązujące do starych piszczałek skonstruowanych w XVIII wieku przez Wisteniusa. Na cmentarzu kamień runiczny znaleziony w fundamentach kościoła. Nad brzegiem Stångån molo zwane Prästgårdkajen, przy którym czasami przystaje statek żeglugi śródlądowej pływający po kanale Kinda. Na brzegu ekspozycje artystyczne. Most kolejowy z 1902 roku i kąpielisko nad rozlewiskiem Stångån

Hamra
Początek sztucznie wykopanego kanału omijającego koryto rzeki Stångån. Śluza (3) ma dwa stopnie o łącznej różnicy poziomów 8,9 m. Miejsce piknikowe. Brzegiem biegnie szlak Östgötaleden.

Hovetorp
Stopień wodny w Hövetorp
Najwyższy system śluz (4) na Kanale Kinda o łącznej wysokości 15,8 m pochodzi z 1870 roku. Trzy niższe stopnie tworzą charakterystyczny stromy schodek. Czwarta jest nieco bardziej oddalona od pozostałych a pomiędzy nimi znajduje się basen ze sztuczną obudową. Poniżej przystań statku żeglugowego M/S Kind z drewnianym pomostem. Powyżej śluz marina jachtowa i most obrotowy z 1869 roku. Deszczochron. Szlak Östgötaleden. Nieco powyżej farmy elektrownia wodna o mocy 8000 kW. 

Stare koryto Stångån
Powstała w 1962 roku elektrownia wodna przy Kanale Kinda zaburzyła obieg wody w starym korycie Stångån między Hamra a Bjärka-Säby, czego wynikiem są deficyty wody i różnego typu problemy ekologiczne związane z jakością wody, np. zakwity alg. Odcinek ten nie jest żeglowny. W korycie istnieją bystrza i progi skalne. Stångån przy wypływie z jeziora tworzy dwa charakterystyczne zakola by ostatecznie płynąć ku północy wąską doliną o sporym spadku. Prawym brzegiem rzeki biegnie wschodnia magistrala kolejowa Linköping - Åtvidaberg - Västervik. W obrębie wąwozu znajduje się most Skorpa Bron oraz ruiny elektrowni wodnej Knutsbro (5). W 1890 roku powstała tutaj fabryka masy celulozowej związana z posiadłością w Bjärka-Säby. W 1920 roku stary zakład przejęła gmina Norrköping i zamontowała turbiny elektryczne, jednak po wybudowaniu nowej elektrowni w Hovetorp placówkę zamknięto. Dojazd z Hovetorp drogą szutrową.  Teren wzdłuż rzeki był od dawna wykorzystywany gospodarczo. W XIX wieku działało tutaj kilka młynów, kuźnia oraz tartak. Drugi ośrodek przemysłowy znajdował się powyżej w zakolu przy moście w Kvarntorp. Dojazd gruntową drogą od przystanku Cedersberg.
Dawna elektrownia wodna Knutsbro


Na południe od Hovetorp Kanał Kinda uchodzi do jeziora Stora Rängen. Po wybudowaniu drogi wodnej poziom wody w jeziorze zmniejszył się o około metr. Trzeci co do wielkości akwen w gminie Linköping ma dobrze rozwiniętą linię brzegową. Na północy istnieje długa wąska i głęboka zatoka Labbenäsviken. Na południu cieśnina pomiędzy Norrängen a połączoną groblą z lądem wyspą Unö oddziela Stora Rängen od Lilla Rängen. W środkowej części znajduje się kilka zalesionych wysp, np.: Tällen, Björkön, Långholmen. Brzegi są w dużym stopniu zalesione Jezioro znane jest wśród wędkarzy. Przez lata odławiano tutaj specyficzną rasę troci zwaną rengenlax 

Las liściasty Stafsäter
Rezerwat przyrodniczy obejmuje kilka oddzielnych obszarów o łącznej powierzchni 60 hektarów. Dawne pastwiska nadjeziorne oraz zdziczały park angielski. Na łąkach Sörängen znajdziemy okazy 150-250 letnich dębów. Najstarsze i najgrubsze okazy rosną w Labbenäs na północy. Osobliwością są rzadkie chrząszcze np. pachnica dębowa (Osmoderma eremita).

Stafsäter Herrgård
Piękny XVII-wieczny dwór drewniany (6) zbudowany przez Jacoba Spensa z dwudzielnym wysokim dachem z wieżyczką w której zawieszony jest dzwon ceremonialny. W otoczeniu stare obiekty gospodarcze, m.in. przy wjeździe XIX-wieczna kuźnia. Gospodarstwo rolne znane z produkcji lodów. Sklep. 
Dwór w Stafsäter


Chata Kåken
Drewniany leśny domek nad samym jeziorem. Pomost i plaża Kuseboholm.
Woda bieżąca latem. Łazienka. Możliwość wynajęcia. Kontakt telefoniczny: 013 12 02 62, e-mail: jo_han_@hotmail.com

Bjärka-Säby
Posiadłość ziemska na wschodnim brzegu jeziora. Tradycyjnie jej powstanie wiąże się z Bo Jonssonem Gripem członkiem królewskiej Tajnej Rady i wielkim posiadaczem ziemskim, najważniejszym urzędnikiem na dworze króla Albrechta Meklemburskiego. Jako królewski wierzyciel otrzymał olbrzymie majątki i uważany był za drugiego po koronie posiadacza ziemskiego w kraju. W 1367 roku z jego inicjatywy powstała kamienna forteca Bjärkaholm przy ujściu Stångån do Stora Rängen na wysepce zwanej dziś Bosholmen. Po tym pierwszym zamku pozostały jednak tylko ślady archeologiczne. W 1630 roku Per Nilsson zwany Noc i Dzień rozpoczął budowę pałacu określanego dziś mianem Gamla Slott (7). Trzykondygnacyjny główny budynek z granitową fasadą oraz wysokim strychem otaczają dwa mniejsze parterowe drewniane oficyny. Nad wejściem znajduje się herb Nilssona oraz jego żony Zofii ze Stenbocków. W XIX wieku pomieszczenia były wykorzystywane jako magazyn. W końcu XX wieku w komnatach pałacu urządzano coroczne wystawy bożonarodzeniowe. Obecnie jest to obiekt konferencyjny. Znacznie bardziej skomplikowaną formę architektoniczną posiada Nowy Pałac (Nya Slott, 8) zbudowany 250 metrów dalej po drugiej stronie drogi. Trzypiętrowy prostokątny korpus urozmaica okrągły westybul nakryty kopułą. Po obu jego stronach prosta kolumnada łączy główny budynek z niższymi skrzydłami. Pierwotny projekt stworzył Fredrik Magnus Piper w końcu XVIII wieku na polecenie właściciela majątku, wpływowego dyplomaty Germunda Ludwika Cederhjelma. Klasycystyczny gmach przebudowywano w końcu XIX wieku nadając mu formę bardziej barokową przypominającą sztokholmski Riddarhuset. Po prawej stronie hallu znajduje się gabinet z ekspozycją  XVIII-wiecznych mebli oraz elementów architektonicznych przeniesionych ze starszego pałacu. W dawnej bibliotece znajduje się kaplica zielonoświątkowa z ołtarzem ukazującym Chrystusa jako Odkupiciela. Obecnie obiekt jest własnością centrum religijnego. Wydawane jest tutaj również czasopismo "Pielgrzym".
Bjärka-Säby: Nowy Pałac i Stary Pałac
W arkadach kawiarnia. Pałac otacza nieregularny park angielski. W sąsiedztwie znajdują się także inne obiekty kiedyś tworzące gospodarstwo rolne Säby. Na południe od rezydencji znajdują się monumentalne ceglane magazyny zbudowane w latach 1874-1875. W jednym z nich wystawa dawnych powozów. Oprócz tego stadnina koni, pomieszczenia na park maszynowy, suszarnie i sale balowe. Za mostem Säbybro istnieje najstarsza w Szwecji zagroda dla dzikich zwierząt utworzona w 1660 roku. Jest ona obecnie częścią tradycyjnego gospodarstwa Fornhemmet (9) założonego w II połowie XIX w. przez Oscara Ekmana przy udziale wybitnego etnografa, pracownika sztokholmskiego skansenu Sigurda Erikssona. Istnieją tu dwie duże zagrody z okolic Stångån: wiejska Sandgården w głębi ogrodu oraz leśniczówka Löten Torp. Oprócz domów mieszkalnych znajdziemy typowe dla wsi budynki gospodarcze a także usługowo-rzemieślnicze (stodoła, drewutnia, stajnia, chlewnia, spichrz, lodownia, kuźnia, sklep spożywczy, lamus, itp.). W otoczeniu starodrzew z okazami dębów pochodzących z XVII wieku. Na wiosnę w runie zakwita miodunka i konwalijka majowa. Na miejscu znajdziemy też niewielki ogród ziołowy.
Bjärka-Säby to węzeł kolejowy na linii Linköping-Vimmerby i Linköping-Västervik. Drewniane budynki stacyjne wraz z dawnym hotelem pochodzą z 1907 roku. Od 2003 roku pociągi niestety nie zatrzymują się już na stacji. Do Linköpingu dojechać można natomiast kursującym kilka razy na dobę autobusem z Brokind. 

Vessers Udde
Rezerwat przyrodniczy na półwyspie po wschodniej stronie jeziora. Wstęp od strony lądu jest zabroniony już od 1923 roku. Z jeziora możemy obserwować sukcesję lasu na obniżonym sztucznie brzegu.

Säby Västerskog
Ten założony w 2000 roku rezerwat przyrody obejmuje fragment starodrzewu iglastego (200-300 letnie sosny i świerki) silnie uszkodzonego w czasie orkanów Gudrun (2005) i Per (2007). Bogata flora naczyniowa. Rzadkie grzyby i porosty. Przez rezerwat prowadzi szlak Östgötaleden. 

     

niedziela, 20 maja 2018

Ronneby część 5 (Uzdrowisko)

RONNEBY [217 km], 12,9 tys. mieszkańców
Najkrótsza droga z centrum Ronneby w kierunku dzielnicy uzdrowiskowej prowadzi ulicami Blasius Königsgatan, Götgatan i Övre Brunnsvägen. Ciekawsza jest jednak trasa brzegami Ronnebyån, polecana zwłaszcza jeśli dysponujemy rowerem. Promenada Nedre Brunnsvägen biegnie obok mostu kolejowego skośnie przecinającego koryto rzeki przez dzielnicę willową Blekan. Większość zabudowy na tym terenie powstała w końcu XIX wieku. Jednym ze starszych obiektów jest farma Ekholzska Gården przy Nedre Brunnsvägen 17 z dość rzadkim w Blekinge układem zabudowań w kształcie litery u. 
Sercem dzielnicy uzdrowiskowej jest obejmujący ponad 100 ha park zdrojowy na prawym brzegu Ronnebyån. Przechodzi on w naturalny las bukowy porastający wzgórza Utkiken. Teren ten stanowi dzisiaj naturalny obszar rekreacyjny dla mieszkańców Ronneby. Od 2003 roku jest chroniony jako pierwszy w kraju rezerwat kulturowy. Oprócz śladów historycznych takich jak grób megalityczny na wzgórzu Uvberget i wał kulturowy na wzgórzu Silverberget można tu znaleźć cenne przyrodniczo gatunki mchów i porostów oraz rzadkie owady, w tym emblematycznego dla Blekinge jelonka rogacza. W 2005 roku w prestiżowym konkursie został uznany za najpiękniejszy park Szwecji a rok później jako czwarty najpiękniejszy park w Europie m.in. za włoskim Villa d'Este w Tivoli. W 2013 roku w innym plebiscycie uznano go za "najbardziej inspirujący park w Szwecji". Przez teren zielony prowadzą rozmaite szlaki spacerowe: popularna ścieżka zdrowia, szlak przyrodniczy oraz oświetlona trasa biegowa/nordic-walking. Przebiega tędy również jeden z odcinków dalekobieżnego szlaku turystycznego Blekingeleden. W parku znajduje się pięć ogrodów tematycznych: ogród różany, ogród wiosennych kwiatów, ogród aromatów, ogród japoński oraz wzgórze różaneczników. W rosarium znaleźć można staroświeckie rzadkie odmiany kwiatów takie jak Księżna Montebello, Sissinghurst Castle (czyli Róża Maurów), Róża Lancastrów, Róża Yorków, Souvenir de la Malmaison czy Magna Carta. W 1980 roku w głębi lasu Brunnskogen powstał ogród zmysłów zaprojektowany przez architekta krajobrazu Svena Ingvara Anderssona. Znajdują się w nim liczne okazy silnie pachnących kwiatów takich jak rozmaite odmiany bzu, anyżu, floksy, lilie, kalina koralowa czy popularny kozłek lekarski znany pod nazwą waleriana. Niedaleko stąd do zacisznego ogrodu japońskiego ze świątynią medytacji i krajobrazem ukształtowanym w konwencji metafory, gdzie niewielkie skałki symbolizują wysokie góry, ławica żwiru - morską falę a rośliny rozmaite rodzaje lasu. Na miejscu herbaciarnia.   
Stary Zdrój w Ronneby
Historia uzdrowiska w Ronneby rozpoczęła się w 1705 roku kiedy to odkryto pierwsze kwaśne w smaku wody żelaziste. Pierwszym zarządcą został doktor wojskowy z Karlskrony Johan Gottschalk Tranaeus.  W 1726 wykopano istniejące do dzisiaj ujęcie, czyli tzw. Stary Zdrój. Do dziś jeśli tylko mamy ze sobą jakieś naczynie można zaczerpnąć zdrowej wody korzystając ze studzienki przy altanie Gamla Källan. Znajduje się ona tuż przy Reddvägen - głównej ulicy uzdrowiska, tak że bardzo łatwo do niej trafić. Największy rozkwit kurortu przypadł na koniec XIX wieku. Ronneby było wtedy największą miejscowością uzdrowiskową w Szwecji. W tym czasie powstały główne budynki i urządzenia w parku zdrojowym. Pobyt w uzdrowisku wiązał się z rozmaitymi aktywnościami fizycznymi i umysłowymi - organizowano też wycieczki na wybrzeże morskie na wyspę Karö. W latach 20-tych nastąpił regres, który dotknął  zresztą całą branżę, ostatecznie leczniczy zdrój zlikwidowano w 1939 roku, aczkolwiek do dzisiaj jest to obszar rekreacyjny z aquaparkiem, spa i bogatą ofertą rekreacyjną. 
Hala Zdrojowa (Brunnshallarna)
W centrum parku stoi drewniany budynek hali zdrojowej (Brunnshallarna) z lat 1896-1897. W czasach świetności pełnił on funkcje pijalni wód oraz krytej promenady spacerowej. Dzisiaj w każda niedzielę odbywa się tutaj pchli targ a niekiedy organizowane są też inne imprezy zbiorowe (koncerty, odczyty, itp.). Przed budynkiem nad niewielką sadzawką znajduje się urocza rzeźba Pera Hasselberga Grodan przedstawiająca dziewczynę bawiącą się z żabką. W okolicy jest kilka starych budynków zdrojowych. Po prawej ręce mamy Basaren, który służył kiedyś jako kiosk sprzedający chusteczki i pamiątki kuracjuszom - obecnie toaleta. 
Wille w uzdrowisku: Italienska Villan i Direktörsvillan
Dalej na północ Italienska Villa z 1892 roku w stylu palladiańskim oraz dwa budynki łazienek. Källvattenkuren z 1904 roku służyły do zabiegów z użyciem zimnej wody aczkolwiek znajdowała się tutaj także sauna. Bliżej drogi stoi drewniany główny budynek łaźni zbudowany w 1874 roku i wykorzystywany także jako dom gościnny. Po drugiej stronie Reddvägen nad samą rzeką stoi Gamla Brunnskontoret - ciekawy budynek składający się z dwóch części z których południowa była kiedyś kaplicą przeniesioną na to miejsce z Backaryd a północna fragmentem dawnego gospodarstwa rolnego. Od 1897 do 1939 roku mieścił się tutaj zarząd uzdrowiska, obecnie sklep ekologiczny. Do uzdrowiska należą także tereny położone po drugiej stronie Ronnebyån. Dzisiaj w obrębie kurortu znajdują się dwie kładki piesze pozwalające przekroczyć rzekę. Czerwony łukowy Schopfheimbron znajduje się mniej więcej naprzeciwko hali zdrojowej i prowadzi w kierunku centrum biznesowego Soft Center. Znajduje się w nim sala konferencyjna oraz kręgielnia. W sąsiedztwie znajduje się też siedziba centrum kształcenia ustawicznego (Ronneby Kunskapskälla) prowadzącego różne pożyteczne kursy przy współpracy z wyższą szkołą techniczną. Pozostałością po dziewiętnastowiecznym użytkowaniu ziemi jest podmiejski dworek Villa Fridhem, w której mieści się obecnie kawiarnia. W stronę parku powrócić można położoną kilkaset metrów na południe kładką Steglitz-Zelendorf Bron. Przy moście znajduje się przystań łodzi wycieczkowych do Ekenäs i na wyspę Karön. 
Naturum Blekinge
Na południe od hali zdrojowej dojdziemy do Gymnastiken - dawnej sali przeznaczonej do ćwiczeń fizycznych. Obecnie mieści się tutaj wystawa Naturum Blekinge na którą składa się kilka ekspozycji tematycznych m.in. o Bałtyku, rybołówstwie, najstarszych drzewach regionu czy pięknej dolinie Bräkneån. Zwiedzaniu towarzyszą efekty multimedialne: filmy, nagrania dźwiękowe i rozmaite interakcje. Żywe zwierzęta obejrzymy w akwariach i terrariach. Możliwa jest także wizyta w laboratorium, które proponuje zróżnicowane zajęcia tematyczne. Naturum Blekinge to także punkt informacyjny na temat parku, Ronneby i całego regionu Blekinge. Można tu zdobyć broszury opisujące ścieżki przyrodnicze na obszarze Brunnsparken. Pierwsza z nich prowadzi na widokowe wzgórze Uvberget oraz do jeziora Trollsjön. Druga pokazuje kilkadziesiąt zabytkowych drzew znajdujących się na terenie parku w tym Friareken jeden z grubszych dębów w Blekinge o obwodzie 402 cm mierzonym w pierśnicy. 
Wstęp wolny. Zamknięte od grudnia do marca. Otwarte w sezonie letnim (od czerwca do sierpnia) codziennie 10-18, a poza tym sezonem krócej: w weekendy 10-15, w tygodniu 12-17. W październiku otwarte jedynie w soboty i niedziele, a w listopadzie tylko w niedziele. Telefon kontaktowy: 045 71 68 15, poczta e-mail: naturum.blekinge@lansstyrelsen.se
W południowej części parku znajduje się kilka XIX-wiecznych willi, z których kilka do dzisiaj służy jako obiekty noclegowe. Największy z nich Brunnshotellet spłonął w niewyjaśnionych okolicznościach w nocy 21 listopada 1959 roku. Na jego miejscu zbudowano nowoczesny hotel zdrojowy wraz z ośrodkiem spa oraz aquaparkiem. W latach 60-tych był to największy kubaturowo obiekt noclegowy w Szwecji. Przed wejściem na teren kompleksu warto obejrzeć rzeźbę Jonny Martinssona Å-krök ukazującą stary i nowy plan Ronneby i poświęconą historii miasta. W obraz wkomponowane są charakterystyczne wieże a na odwrocie steli znajduje się stary herb Ronneby oraz wizerunek kościelnych drzwi pokiereszowanych bronią szwedzkich żołnierzy. Aquapark uzdrowiskowy to jedna z większych atrakcji Ronneby. Woda w basenach ma temperaturę 26 stopni Celsjusza. Rekreacji służą m.in. dwie duże zjeżdżalnie o wysokości 75 i 93 metrów. Oprócz tego można skorzystać z zabiegów hydromasażu, solarium a dzieci mają do swojej dyspozycji płytki brodzik z małą zjeżdżalnią i sprayem wodnym.
Otwarte w sezonie letnim (czerwiec-sierpień). Psom wstęp wzbroniony. Dzieci do 12 roku życia mogą wejść jedynie pod opieką osoby dorosłej. Cennik osobno za basen oraz zjeżdżalnie. Zniżki dla osób do 20 roku życia. Dzieci do 6 lat wchodzą gratis. Możliwość zakupu biletów dziennych, karnetów z 15 wejściami i kart sezonowych. Szczegóły na stronie web: https://www.ronneby.se/sidowebbplatser/ronneby-brunnsbad 
 Panorama Brunnshotellet i aquaparku pod Silverberget
W pobliżu hotelu jest też kilka obiektów sportowych takich jak korty tenisowe, boisko do piłki ręcznej a dalej na południe pole golfowe. 
Najlepszym miejscem do spacerów jest jednak biegnąca w głębi parku Stora Promenaden. Prowadzi ona od parkingu na północnej granicy parku cały czas brzegiem stawu spiętrzonego sztuczną groblą. W otoczeniu mijamy park z wysokimi drzewami naprzemiennie z terenami otwartymi. Przy wylocie wąwozu po  zachodniej stronie znajduje się lubiana zwłaszcza przez dzieci biała figura konika Bäckahästen. Ze skały Östra Kumlet spada wprost do stawu sztuczny wodospad. Najpiękniejszym budynkiem parku jest znajdująca się w jej sąsiedztwie strzelista Willa Dyrektorska (Direktörsvillan) zbudowana w 1884 roku dla ówczesnego dyrektora uzdrowiska Ernsta von Heidenstama. W latach 50-tych z budynku korzystała orkiestra koncertująca w parku. Potem stała pusta a nawet wprowadzili się do niej dzicy lokatorzy - narkomani. Odnowiona w latach 80-tych wykorzystywana jest jednak tylko okazyjnie w trakcie świąt narodowych. Z tego miejsca można wrócić w kierunku Reddvägen lub udać się jeszcze w dalsze rejony Brunnskogen. Po drugiej stronie łąki u podnóża wzgórza Silverberget odnajdziemy zagrodzone żelaznym płotem wejście do dawnej kopalni srebra. Spacer w tym kierunku doprowadzi też pod estradę koncertową. Inna dróżka biegnie natomiast w kierunku okrągłego jeziora Trollsjön z drewnianym pomostem i kilkoma miejscami piknikowymi na brzegach. Na taflę spogląda stojąca na gładkiej skale drewniana rzeźba plenerowa przedstawiająca mitycznego trolla. Na południe od jeziora Trollsjön rozciąga się w kierunku wybrzeża rezerwat przyrodniczy Södra Brunnskogen z naturalnym lasem bukowym z domieszką dębu i kilkoma obszarami podmokłymi.